Rusya İmparatorluğu’nun Milli Bilinç Oluşturma Çalışmalarında Franz Alekseyeviç Roubaud’un Rolü

Öz

Kafkasya, jeopolitik konumu, gizemli, özgün ve farklı kültürel yapısıyla tarih boyunca ilgi odağı olmuştur. Özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda Kafkasya hâkimiyeti için İran, Osmanlı ve Rusya İmparatorluğu mücadele etmiştir. Bu mücadeleden bölgeyi işgal eden Rusya İmparatorluğu hedefine ulaşır. İmparatorluk, Kafkas Savaşı sırasında bir taraftan bölgeyi adım adım işgal eder diğer taraftan işgallerin meşrulaştırılması çabalarını da yürütür. Bunları yaparken savaş alanına ressamlar ve diğer sanatçılar götürülür. Onlar, eskizlerden ve savaş alanında çekilen fotoğraflardan üretilen gravürler ve tablolar üretirler. Böylece savaş ressamları, imparatorluğun bölgedeki işgallerini meşrulaştırma propagandasına katkıda bulunmuş olurlar. İmparatorluk savaş ressamların görevleri, uygar dünyayı az bilinen halkların dünyasıyla tanıştırmak ve Avrupa’nın, imparatorluğun sömürgeci genişlemesiyle ilgili korkularını ortadan kaldırmak şeklinde ifade edilebilir. İmparatorluk hizmetlisi savaş ressamlarından biri de Franz Alekseyeviç Roubaud/Rubo’dur (1856-1928). F. A. Roubaud Kafkas Savaş’ı sırasında bölgede bulunmaz. Ama daha sonra savaş ve bölge için çok önemli çalışmaları vücuda getirir. Savaş sonrası, Kafkasya’da yeni bir tarih inşa edecek olan Rusların sömürgeci yönlerini perdeleyen ve “oryantalizm” eksenli “medeniyet misyonu” söylemini güçlendiren, Rus işgallerini meşrulaştıran, dönemin moda söylemleri perspektifinde eserler veren savaş ressamı F. A. Roubaud çalışmamızın konusudur. Çalışmada, savaş ressamı ile imparatorluk arasındaki ilişkinin yanı sıra Kafkasya’nın imparatorluk bünyesine entegre etme süreci ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kafkasya
• Rusya İmparatorluğu
• Oryantalizm
• Franz Alekseyeviç Roubaud.

Kaynakça

1. Yayımlanmış Gazeteler Kafkaz, 4 noyabrya 1884, № 247. Kafkaz, 24 maya 1885, № 134. Kafkaz, 9 iyunya 1885, № 150. Kafkaz, 25 iyunya 1885, № 166. Kafkaz, 10 iyulya 1885, № 181. Kafkaz, 17 yinvarya 1888 № 15. Kafkaz, 22 yinvarya 1888, № 20. Niva, 25 oktayabra 1886, № 43. 25 Ekim.
2. ACAR, Kezban, Resimlerle Rusya, Savaşlar ve Türkler, Nobel Yayın Dağıtım, İstanbul 2004.
3. ACAR, Kezban, “An Examination of Russian Imperialism: Russian Military and Intellectual Descriptions of the Caucasians during the Russo-Turkish War of 1877–1878”, Nationalities Papers 32/1, 2004, s. 7-21.
4. ALBERT, H. von Joseph, Theodor Horschelt. Sein Leben und seine Werke: Spanien, Algier, Kaukasus : nach den original zeichnungen Photographirt und in Albertitypie / Theodor Horschelt, Авт. ст. Hyacinth Holland, verlag von, Munchen 1871, 10 Haziran 2024, https://www.kavkazr.com/a/russkokavkazskaya-voina-v-risunkakh-teodora-gorshelta/28579536.html.
5. AKİYEVA, H. M., “vzaimoatnaşeniyya rossii i inguşetii v izabrazitelnom iskusstve,” 245 let vhojeniya inguşetii v sostav rossii: vrema, sobıtiya lyudi: metariyali vse rossiskoy nauçnoy konferentsii, 17 marta 2015, atvestvenniy redaktör: m. b. dolgiyeva, Nazran 2015, s.196-215, 5 Haziran 2024, https://www.academia.edu/29835844/XIX_CENTURY_THE_CENTURY_OF_RUSSIA_IN_THE_CAUCASUS_XIX_.ARGASTSEYEVA, S. A., “hudojestvennine posveyaşennie teme oborana tsaritsina”, çastniye mirivelikoy russkoy revolyutsii: sb. Nauç. Tr (nar us. İ tatarskoy yaz.), (pod. obş. red. L. R. Gabadrafikovoy), Kazan 2017, s.408-417, https://nkvd.tomsk.ru/content/editor/KNIGI%20kraevedczeskie/CHastnye-miry-Velikoj-russkoj-revolyucii-sb-trudov.pdf (Erişim 17.08.2024).
6. BADDELEY, J. F., Rusların Kafkasya’yı İstilası ve Şeyh Şamil (çev. Sedat Özden), Kayıhan Yayınları, İstanbul 1996.
7. BERJE, Adolf, Kafkasyalı Dağlı Kavimlerin Kısa Tasviri (çev. Sedat Özden), Kayıhan Yayınevi, İstanbul 1999.
8. BELL, S. James, Çerkesya’dan Savaş Mektupları (çev. Sedat Özden), Kafkas Vakfı Yayını, İstanbul 1995.