Tunus’un Bağımsızlığının Ardından Türkiye-Tunus İlişkileri (1956-1965)

Öz

Uzun yıllar Fransa himayesinde kalan Tunus, 20 Mart 1956’da bağımsızlığını kazanmıştır. Ancak bağımsızlık sonrası ülke refaha kavuşmamış, iktisadi, siyasi ve diplomatik sorunlarla uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu süreçte Tunus, kendi dış politikasını yeniden inşa ederken Türkiye’nin de desteğine ihtiyaç duyacaktır. Tunus, bağımsızlık sürecinde Türkiye’den aradığı desteği bulamasa da bu durumun gerekçelerini kavrayan Tunuslu yöneticiler, bağımsızlık sonrası başta siyasi ve askeri meseleler olmak üzere Türkiye ile temaslarının olumlu bir seyir takip etmesi için çaba sarf etmişlerdir. Türkiye ise Tunus’un Doğu Bloğuna yakın bir politika izleyip izlemeyeceğini anlamaya çalışmıştır. Hem Habib Burgiba’nın söylemleri hem de Türkiye’nin Tunus Büyükelçiliğinin Dışişlerine gönderdiği raporlar ışığında Tunus’un bu yönde bir eğilim göstermeyeceğinin anlaşılması üzerine, ikili ilişkilerin arttırılması hususunda gereken özen gösterilmiştir. Bu çalışmada diplomatik ilişkilerin tesisinin ardından Tunus-Türkiye ilişkilerinin nasıl şekillendiği, Kıbrıs meselesi ve Suriye Krizi gibi hadiselerde Tunus’un tavrı, siyasi ve iktisadi ilişkiler, arşiv belgeleri ve dönemin basını başta olmak üzere telif ve tetkik eserler ışığında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tunus
• Türkiye
• Habib Burgiba
• Bağımsızlık
• Ziyaret

Kaynakça

1. 1- Arşivler A-Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30.18.1.2/143.51.18, Dosya Ek: 1-28, 19.96.1956; 30.18.1.2/14.120.12, Dosya Ek: 105.139, 23.03.1957; 30.18.1.2/148.8.5, Dosya Ek: 88.34, 07.02.1958; 30.18.1.2/148.15.7, 31.03.1958; 30.18.1.2/149.25.12, Dosya Ek: 70.89, 10.05.1958; 30.18.1.27153.51.4, Dosya ek: 88.106, 05.09.1959; 30.1.0.0/127.819.9, Dosya ek: 02, 23.01.1962; 30.18.1.2/164.13.14, Dosya Ek: 145, 05.04.1962; 30.18.1.1/165.33.18, Dosya Ek: 1, 17.07.1962; 301.1.0.0/63.389.23, Dosya Ek: E4, 24.07.1962; 30.18.1.2/167.54.16, Dosya Ek: 1, 27.11.1962; 30.18.2/168.5.16, Dosya Ek: 76, 24.01.1963; 30.18.1.2/183.4.1, Dosya Ek: 107, 18.01.1965; 30.1.0.0/64.396.12, 14.09.1965.
2. B-Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 525/88054.320650.143, 05.06.1951; 525/88054.320650.149, 30.09.1952; 577/2762.20320.2, 13.11.1952; 577/2762.20320.1, 20.11.1952; 577/2762.20313.1, 08.08.1955; 577/2762.20307.2, 24.04.1956; 577/2762.20308.1, 30.04.1956; 577/2762.20304.2, 30.06.1956; 577/2762.20304.1, 03.07.1956; 577/2762.20303.1, 11.07.1956; 577/2762.20300.3, 01.01.1957; 577/2762.20281.1, 02.01.1957; 577/2762.20300.1, 08.02.1957; 577/2762.20298.1, 20.02.1957; 577/2762.20296.10, 04.03.1957; 577/2762.20296.7, 16.03.1957;
3. 2- Süreli Yayınlar “Bayar, Tunus ile Fas’ın İstiklâlini Tebrik Etti”, Milliyet, 18 Nisan 1956, s. 5.
4. “Burgiba 80 kişilik maiyetiyle bugün geliyor”, Cumhuriyet, 24 Mart 1965, s. 1,7.
5. “Burgiba basın toplantısı yaptı”, Cumhuriyet, 30 Mart 1965, s. 1.
6. “Burgiba Belgrad’a gitmek üzere Türkiye’den ayrıldı”, Cumhuriyet, 31 Mart 1965, s. 1.
7. “Burgiba hastalandı”, Cumhuriyet, 29 Mart 1965, s. 1.
8. “Burgiba İnönü’yü evinde ziyaret etti”, Cumhuriyet, 27 Mart 1965, s. 1,7.