Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Basınına Göre (1850-1920) Samsun’un Askerî ve Sosyo-Ekonomik Önemi

Öz

Samsun tarihin pek çok döneminde sosyo-ekonomik ve askerî açıdan önemli bir potansiyele sahip olmuştur. Osmanlı Devleti’nin bölgede hakimiyetini kurması ile birlikte Karadeniz’in kapalılığı prensibi Samsun’da ticaretin sekteye uğramasına sebebiyet vermiştir. Osmanlı Devleti güvenlik açısından Karadeniz’e yabancı gemi sokmadığı için Samsun ekonomik açıdan atıl bir duruma düşmüştür. Fakat 19. yüzyılda özellikle buharlı gemilerin Karadeniz’e girmesi ile birlikte Samsun’daki ticaret de gelişmeye başlamıştır. Kırım Harbi’nin de aynı dönemlere denk gelmesi ve Kırım Harbi’nden sonra Kafkasya’dan gelen göçmenlerin Samsun’a yerleştirilmesi gibi gelişmeler Samsun’un askerî ve sosyo-ekonomik önemini arttırmıştır. Bu gelişmeler de Avusturya basınında Samsun’un yer bulmasını sağlamıştır. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu basınının Samsun’a olan ilgisinin yoğun olduğu gözlemlenmekle birlikte bunun nedeninin hem bu devletin dünya siyasetindeki ağırlığından hem de Samsun’un stratejik öneminden kaynaklandığı görülmektedir. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun 1908 yılında Bosna Hersek’i ilhak etmesi dışında bu devletin Osmanlı Devleti ile bir sürtüşme yaşamaması, Avusturya basınının da Samsun’a olan ilgisinin aynı seviyede kalmasını sağlamıştır. Ayrıca bu devletin Samsun’a bir konsolosunun olması da bunda etkili olmuştur. Avusturya Millî Kütüphanesi nden dijital olarak temin ettiğimiz Avusturya-Macaristan İmparatorluğu basını 1853-1920 yılları arasında Samsun özelinde incelemiştir. Bu incelemeyi Samsun’un kısa tarihi ve Osmanlı-Avusturya Macaristan ilişkilerinin tarihi arka planı ile temellendirmiş, konumuzun temel noktasını referans eserler ile de desteklemiş bulunmaktayız.

Anahtar Kelimeler

• Karadeniz
• Kırım Harbi
• Birinci Dünya Savaşı
• Chester
• Çerkezler

Kaynakça

1. Bundesarchiv, Militärarchiv (Almanya Askerî Arşivi)
2. RM 40/281, Sayfa No: 217, 4 Aralık 1914.
3. RM 40/321, Sayfa No: 5, 20 Haziran 1915
4. RM 40/330, Sayfa No: 57, 22 Ekim 1916.
5. RM 40/5, Sayfa No: 160, 5 Kasım 1916.
6. RM 40/330, Sayfa No: 46, 13 Ocak 1917.
7. RM 40/94, Sayfa No: 8-9, 29 Aralık 1917.
8. RM 40/301, Sayfa No: 205, 19 Şubat 1918.

9. RM 40/407, Sayfa No: 158, 19-24 Mart 1918.
10. RM 40/398A, Sayfa No: 108, 19 Mart 1918.
11. RM 40/388, Sayfa No: 7, 17 Nisan 1918.
12. RM 40/398A, Sayfa No: 489, 26 Mayıs 1918.
13. RM 40/353, Sayfa No: 78, 4 Haziran 1918.
14. RM 40/399, Sayfa No: 53, 7 Haziran 1918.
15. RM 40/352, Sayfa No: 36, 7 Ekim 1918.
16. RM 40/352, Sayfa No: 7, 1918.
17. RM 40/715, Sayfa No: 167, Tarih Yok.
18. Internationales Maritime Museum Archiv (Almanya Deniz Müzesi Arşivi)
19. Der Krieg zur See 1914-1918: Die Mittelmeer Division: Herausgegeben vom Marine Archiv, E.S. Mittler& Sohn, Berlin, s. 271
20. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Bab- Âli Evrak Odası (BEO), D: 3852, G: 288880, Lef: 1
21. Araştırma ve İnceleme Eserler
22. BİRBUDAK, Togay Seçkin, “1853-1856 Kırım Harbinde Osmanlı-Avusturya İlişkileri”, Belleten, LXXXII/293, Nisan 2018, s. 243-264.
23. BRİDGE, F. R. ,”Habsburg Monarşisi ve Osmanlı İmparatorluğu 1900-1918”, Osmanlı İmparatorluğu ve Büyük Güçler, (ed. Marian Kent), (çev. Ahmet Fethi), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 1999, s.57-89.