Asya’da Stratejik Düzenin Yeniden Şekillendirilmesi: Çin’in Yükselişi ve Amerikan İttifak Sisteminin Dönüşümü

Öz

Bu çalışma, Amerikan yaygınlaştırılmış caydırıcılığının Asya-Pasifik’teki tezahürü olan “hub and spoke” sisteminin, Çin’in yükselişi karşısında geçirdiği dönüşümü rasyonel caydırıcılık teorisinin temel varsayımları ışığında incelemektedir. Rasyonel caydırıcılık teorisi literatürü, yaygınlaştırılmış caydırıcılığı çoğunlukla garantör devlet ile potansiyel tehdit arasındaki ikili ilişki üzerinden modellemekte ve müttefiklerin rolünü ikincil düzeyde ele almaktadır. Bu makale ise yaygınlaştırılmış caydırıcılığın yalnızca garantörün taahhüt kapasitesine indirgenemeyeceğini; “spoke” devletlerin tehdit algıları, stratejik tercihleri ve güvence beklentilerinin de ittifakın işleyişini ve dönüşümünü belirleyen asli değişkenler olduğunu ileri sürmektedir. Tarihsel karşılaştırmalı analiz yöntemiyle kaleme alınan çalışma, Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Filipinler örneklerini incelemektedir. Analiz, tehdit algısı ile stratejik tepki arasındaki ilişkiyi ortaya koymakta ve ABD’nin yeniden güvence verme davranışlarının kurumsal düzeyde nasıl yeniden üretildiğini açıklamaktadır. Bulgular, Çin karşısında yüksek tehdit algısına sahip Japonya ve Filipinler’in sert dengeleme stratejilerine yöneldiğini; orta düzey tehdit algısı bulunan Güney Kore’nin yumuşak dengeleme ve riskten kaçınma arasında ikircikli bir strateji izlediğini; Avustralya’nın ise artan tehdit algısıyla birlikte riskten kaçınmadan sert dengeleme stratejisine kaydığını göstermektedir. Sonuç olarak makale, yaygınlaştırılmış caydırıcılığın başarısının yalnızca garantörün güvence kapasitesiyle değil, aynı zamanda müttefiklerin tehdit algısı ve yeniden güvenceye duydukları inançla şekillendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• yaygınlaştırılmış caydırıcılık
• rasyonel caydırıcılık teorisi
• hub and spoke
• ABD
• Çin
• Asya-Pasifik

Kaynakça

1. AIDOO Richard -Steve Hess, “Non-Interference 2.0: China’s Evolving Foreign Policy Towards a Changing Africa”, Journal of Current Chinese Affairs, XLIV/1, 2015, p.p.107-139.
2. ANSHAN Li, “China and Africa: Policy and Challenges”, China Security, III/3, 2013, p.p.69-93.
3. AUER James E., The Postwar Rearmament of Japanese Maritime Forces, 1945-1971, Praeger, New York 1973.
4. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GENEL KURULU, Restoration of the lawful rights of the People’s Republic of China in the United Nations, 25 Ekim 1971, A/RES/2758 (XXVI), UN Digital Library, https://digitallibrary.un.org/record/192054.
5. BRODIE Bernard, The Absolute Weapon, Harcourt Brace, New York 1946.
6. BYUNG-SE Yun, “A “United Front” in and beyond the Korean Peninsula: May 2013 Korea-US Summit” , Ministry of Foreign Affairs Republic of Korea ,https://www.mofa.go.kr.“Cabinet Decision on Development of Seamless Security Legislation to Ensure Japan’s Survival and Protect its People”, Japanese Ministry of Foreign Affairs, 1 July 2014, https://www.mofa.go.jp/fp/nsp/page23e_000273.html. CARPENTER Ted Galen, “Closing the Nuclear Umbrella”, Foreign Affairs, LXXIII/2, March 1994, p.p.8-13.
7. CHA Victor D., “National Unification: The Long and Winding Road”, In Depth, IV/2, Spring 1994, p.p. 89-123.
8. CHA Victor D., Powerplay: The Origins of the American Alliance System in Asia, Princeton University Press, Princeton 2016.

9. CHAI Sun-Ki “Entrenching The Yoshida Doctrine: Three Techniques for Instutionalization”, International Organization, LI/3, 1997, p.p.389-412.
10. CHAN Lai-Ha, “Strategic Hedging: A “Third Way” for Australian Foreign Policy in the Indo-Pacific”, Asia Policy, XV/3, July 2020, p.p. 87-112.
11. CORDESMAN Anthony H. vd., “The Critical Role of Chinese Trade in the South China Sea”, China and the U.S, Center for Strategic and International Studies (CSIS), 2019, p.p.337-343.
12. DANILOVIC Vesna, “Conceptual and Selection Bias Issues in Deterrence”, The Journal of Conflict Resolution, XLV/1, February 2001, p.p.97-125.
13. DINGMAN Roger, “The Dagger and the Gift: The Impact of the Korean War on Japan”, The Journal of American-East Asian Relations, II/1, Spring 1993, p.p.29-55.