Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi

Nejla Günay; Güzin Çaykıran

doi:10.19060/gav.838963

Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi

Öz

Rusya, Akdeniz’e inmek için Balkanlarda yeni devletler kurulmasından sonra buranın zorlu bir yol hâline geldiğini gördü ve yeni istikamet arayışlarına girişti. Rusya, Akdeniz’e Doğu Anadolu üzerinden inmeyi planladı ve bu amaçla bir taraftan Ermenilerle Kürtleri kazanmaya çalıştı. Diğer taraftan da Ermenilerle Kürtler arasındaki düşmanlığı artırmak için her iki unsuru birbirine karşı kışkırttı. Rusya’nın çabaları sonucunda Bedirhanlar başta olmak üzere bazı Kürt aşiretleri Rusya’ya yakınlaştı. Ermeniler ise Rus ordusunda yer alma kararı alıp Tiflis’te gönüllü Ermeni gençlerini askere almaya başlamışlardı. Bunun üzerine bazı Ermeniler Rus ordusuna katılmak üzere firara başlamış, bir kısmı da Osmanlı topraklarında kalarak isyan etmişti. Bu isyanların da etkisiyle Rus ordusu kolayca ilerleyerek 11 Mayıs 1915’te Malazgirt, 18 Mayıs’ta Gevaş ve 20 Mayıs’ta Van’ı işgal etti. Rusların Van’a girmesiyle birlikte Ermeniler tarafından şehrin anahtarı Rus General Nikolay Nikolayeviç Yudeniç’e takdim edildi. Bunun sonucunda Rusya, Van’da Ermenilerin geçici bir hükümet kurmasına müsaade etti. Daha sonra Osmanlı ordusu mukabil bir harekâtla Rusların işgal ettiği bölgelerden Malazgirt, Adilcevaz ve Karaköse’yi geri aldı. Bunun üzerine Ruslar bölgede bazı kararlar aldılar. Bu kararlardan biri bölgede yaşayan Ermenilerin Kafkasya’ya göç ettirilmesiydi. Bu çalışmada; Rusların Ermenileri zorunlu göçe tabi tutmasının sebep ve sonuçları ele alınacaktır. Çalışmada ayrıca Kafkasya’ya göç ettirilen Ermenilerin ne kadar olduğu ve ne gibi güçlüklerle karşılaştıkları sorularının cevaplanması amaçlanmaktadır. Ayrıca çalışmada; Osmanlı arşiv belgeleri ile Ermenice çalışmalar ana kaynak olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arşiv Belgeleri ve Resmi Yayınlar: ATASE, BDH-Kls.:2811, Dosya:26, Belge:28.
ATASE, BDH-Kls.:2820, Dosya: 69, Belge:4, Fih.:7.
ATASE, BDH-Kls.:193, Dosya: 698, Belge:817, Fih: 3(1).
ATASE, BDH-Kls.:2818, Dosya:1, Belge:32(33).
ATASE, BDH-Kls.:510, Dosya: 494, Belge:23.
ATASE, BDH, Kls.:528, Dosya:1029, Belge:23, Fih.:11.
Askeri Tarih Belgeleri Dergisi, C. 31, sayı:81, 1982.
BELEN, Fahri, Birinci Cihan Harbinde Türk Harbi 1914 Yılı Hareketleri, C. I, Genelkurmay Basımevi, Ankara 1964.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nejla Günay Bu kişi benim
0000-0001-5895-8359
Türkiye

Güzin Çaykıran
0000-0002-8524-8405
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

15 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 14 Sayı: 27

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.838963

IZ

https://izlik.org/JA85DK92XZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Günay, N., & Çaykıran, G. (2020). Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi. Gazi Akademik Bakış, 14(27), 133-150. https://doi.org/10.19060/gav.838963

AMA

1.Günay N, Çaykıran G. Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi. Gazi Akademik Bakış. 2020;14(27):133-150. doi:10.19060/gav.838963

Chicago

Günay, Nejla, ve Güzin Çaykıran. 2020. “Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi”. Gazi Akademik Bakış 14 (27): 133-50. https://doi.org/10.19060/gav.838963.

EndNote

Günay N, Çaykıran G (01 Aralık 2020) Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi. Gazi Akademik Bakış 14 27 133–150.

IEEE

[1]N. Günay ve G. Çaykıran, “Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi”, Gazi Akademik Bakış, c. 14, sy 27, ss. 133–150, Ara. 2020, doi: 10.19060/gav.838963.

ISNAD

Günay, Nejla - Çaykıran, Güzin. “Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi”. Gazi Akademik Bakış 14/27 (01 Aralık 2020): 133-150. https://doi.org/10.19060/gav.838963.

JAMA

1.Günay N, Çaykıran G. Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi. Gazi Akademik Bakış. 2020;14:133–150.

MLA

Günay, Nejla, ve Güzin Çaykıran. “Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi”. Gazi Akademik Bakış, c. 14, sy 27, Aralık 2020, ss. 133-50, doi:10.19060/gav.838963.

Vancouver

1.Nejla Günay, Güzin Çaykıran. Rusların 1915 Yılında Van Vilayeti ve Çevresinden Ermenileri Kafkasya’ya Göç Ettirmesi. Gazi Akademik Bakış. 01 Aralık 2020;14(27):133-50. doi:10.19060/gav.838963

Cited By

THE TRUE NATURE OF ARMENIAN MIGRATION ON THE EASTERN FRONT: THE CASE OF BİTLİS PROVINCE (1914-1922)

Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.18244/cttad.1468151

The Occupation of Muş in the Context of Russia's Eastern Anatolia Policy

JOURNAL OF HISTORY AND FUTURE

https://doi.org/10.21551/jhf.1173970