A Study on the Declaration of Second Constitution Era at the Centesimal Anniversary

Öz

European political movements have leaked into Ottoman State by means of planned policies. Thus, beginning of the 19th century, Balkans have become a center of rebellions and problems caused by development of nationalist ideas. One of the incidents that marked at late Ottoman State is the transition to constitutional monarchy. The constitutional monarcy period bring forth many significant social and political changes. First Constitution was declared by the pressure of European states to restore and prevent crumbling of Ottoman State. Second Constitution was declared to recover and preserve the crumbling Ottoman Empire and as a reaction to a long lasting period of oppression. The committee for Union and Progress acceded after 1908 Revolution and hold the whip hand until 1918. They conducted foreign politics of country. Therefore it is possible to be defined Second Constitution as a period of elimination of Ottoman State and appearance of the new outstanding cadres who would be involved in the process of establishing a new state. Young Turks emphasised in their writings that the Ottoman State needed to imitate Europe in the institutional and organisational outlines of political and military. The observations of the Young Turks, in view of the gradual decline of the Ottoman power in world politics and tecnology, came out as project of reform. In this article, it has been briefly analysed Second Constitution period. 

Anahtar Kelimeler

• Great Powers, The Committee for Union and Progress, Second Constitution, Young Turks, 1908 Revolution, Reforms. 

Yüzüncü Yılında II. Meşrutiyet’in İlanı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Avrupa’daki siyasi akımların Osmanlı ülkesine sızması kurgulanmış politikalar aracılığıyla olmuştur. Böylece Balkanlar 19. yüzyıldan başlayarak ulus olma duygusunun gelişmesine bağlı olarak isyanların ve sorunların merkezi haline gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yüzyılına damgasını vuran olaylardan biri de Meşrutiyet yönetimine geçiştir. Meşrutiyet Dönemi çok önemli sosyal ve siyasi değişimlere neden olmuştur. I. Meşrutiyet, hem Avrupa devletlerinin baskısı hem de çökmekte olan Osmanlı Devleti’nin yenilenmesi ve yaşatılması amacıyla ilân edilmişti. II. Meşrutiyet ise çökmekte olan Osmanlı İmparatorluğunu kurtarmak amacıyla ve uzun süren bir baskı dönemine tepki olarak ilân edilmişti. İttihat ve Terakki 1908 devriminden sonra iktidarı ele geçirmesinin ardından ülkenin kaderine 1918 yılına kadar egemen olacak ve dış politikasına da yön verecektir. Bu yüzden II. Meşrutiyeti; karakteri itibarıyla Osmanlı Devleti’nin tasfiyesi ve yeni bir devletin ortaya çıkması sürecinde rol oynayacak seçkin kadroların oluştuğu bir dönem olarak tanımlamak mümkündür. Jön Türkler, eserlerinde Avrupa’nın siyasi ve askeri açıdan Osmanlı’ya örnek olması gerektiğinde birleşirler. Jön Türklerin Avrupa gözlemleri, yenileşme projesine dönüşür. Bu makalede II. Meşrutiyet dönemi kısaca incelenmiştir. 

Anahtar Kelimeler

• Büyük Güçler, İttihat ve Terakki, II. Meşrutiyet, Jön Türkler, 1908 Devrimi, Islahatlar. 

Kaynakça

1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi: BOA, Y.E.E., Yıldız Esas Evrakı, 71/68; 71/69; 86/3186; Hariciye Nezareti Siyasi Kısmı, HR.SYS., 119/14
2. AHMAD, Feroz, Modern Türkiye’nin Oluşumu, Doruk yayını, Ankara, 2002; İttihat ve Terakki 1908-1914, çev:Nuran Yavuz, Kaynak yayını, İstanbul, 1995
3. ALKAN, A.Turan, II. Meşrutiyet Devrinde Ordu ve Siyaset, Ufuk Kitapları, İstanbul, 2001
4. ALKAN, Necmettin, “1908 Jön Türk İhtilalinin Başlamasında Reval Buluşmasının Önemi”, Toplumsal Tarih, Sayı:175, Temmuz 2008, s.48-52; “1908 Jön Türk İhtilali’nde Firzovik Toplantısının Önemi”, Toplumsal Tarih, Sayı:177, Eylül 2008, s.78-84
5. AKŞİN, Sina, Jön Türkler ve İttihat ve Terakki, İmge kitapevi, İstanbul 2001
6. AKTAR, Yücel, “Demokratikleşme Sürecindeki Osmanlı İmparatorluğu’nun Anatomik Yapısı”, IV.Askeri Tarih Semineri Bildirileri, Genelkurmay yayını, Ankara, 1989
7. AKYÜZ, Yahya, Türk Eğitim Tarihi, Alfa yayını, İstanbul, 1999
8. ARIKAN, Gülay, “Osmanlılarda Tanzimat Döneminde Kadınlarla İlgili Gelişmeler, II. Meşrutiyet Dönemi”, Tanzimat’ın 150.Yıldönümü U.arası Semp., TTK, Ankara, 1994

9. ARMAOĞLU, Fahir, 19.Yüzyıl Siyasi Tarihi, TTK, Ankara, 2003 ATA, Bahri, “II. Meşrutiyet Döneminin Değerli Bir Maarifçisi Fuad Şemsi İnan”, Türk Yurdu, Cilt:28, Sayı:251, Temmuz 2008, s.98-101
10. AVAGYAN, Arsen-MİNASSİAN, Gaidz F., Ermeniler ve İttihat Terakki, Haz.Rober Koptaş, Aras yayını, İstanbul 2005
11. AYDEMİR, Ş.Süreyya, Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Paşa, Remzi kitapevi, İstanbul, 1970
12. BAYUR, Yusuf Hikmet, Türk İnkılâbı Tarihi, C:I, Kısım:I, TTK, Ankara, 1991
13. BİRİNCİ, İhsan, “İlk Polis Okulları”, Hayat Tarih Mecmuası, Yıl:2, Cilt:1, Sayı:3, Nisan 1966, s.87-90
14. ÇAVDAR, Tevfik, Türkiye’nin Demokrasi Tarihi 1839-1950, İmge yayını, Ankara, 2004
15. DANİŞMEND, İsmail Hami, 31 Mart Vakası, İstanbul kitapevi, İstanbul, 1974
16. DAVİSON, Roderic H., Osmanlı-Türk Tarihi, çev.M.Moralı, Alkım yayını, İstanbul, 2004
17. DEMİR, Fevzi, II. Meşrutiyet Dönemi Meclisi Mebusan Seçimleri, İmge kitapevi, Ankara, 2007
18. DUMONT, Paul, Osmanlıcılık Ulusçu Akımlar ve Masonluk, çev.Ali Berktay, YKY, İstanbul, 2000
19. EMİROĞLU, Kudret, Anadolu’da Devrim Günleri II. Meşrutiyet’in İlanı, İmge kitapevi, Ankara, 1999
20. Enver Paşa’nın Anıları, haz:H.Erdoğan Cengiz, İletişim yayını, İstanbul, 1991
21. ERGÜN, Mustafa, II. Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri, Ocak yayını, Ankara, 1996
22. HALE, William, 1789’dan Günümüze Türkiye’de Ordu ve Siyaset, çev:Ahmet Fethi, Hil yayı- nı, İstanbul, 1996
23. HANİOĞLU, M.Şükrü, Bir Siyasal Örgüt Olarak Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Jön Türkler, İletişim yayını, İstanbul, 1985
24. IMBERT, Paul, Osmanlı İmparatorluğu’nda Yenileşme Hareketleri, çev:Adnan Cemgil, Engin yayını, İstanbul, 1981
25. İkinci Meşrutiyet’in İlanı ve 31 Mart Hadisesi, Haz:F.Reşit Unat, TTK, Ankara, 1991
26. KANSU, Aykut, 1908 Devrimi, İletişim yayını, İstanbul, 2006; “100.Yıldönümünde 1908
27. Devrimi’ni Anlamaya Çalışmak”, Toplumsal Tarih, Sayı:175, Temmuz 2008, s.22- 35
28. KARAL, Enver Ziya, Osmanlı Tarihi 1908-1918, C.IX, TTK yayını, Ankara, 1999
29. KARPAT, Kemal, Türkiye’de Siyasal Sistemin Evrimi, çev.Esin Soğancılar, İmge kitapevi, Ankara, 2007
30. KARS, H. Zafer, 1908 Devrimi’nin Halk Dinamiği, Kaynak yayını, İstanbul, 1997 KODAMAN, Bayram, “1876-1920 Osmanlı Siyasi Tarihi”, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, C.12, Çağ yayını, İstanbul, 1993
31. KÖNİ, Hasan, “I.Dünya Savaşı Öncesi İstihbarat ve Günümüze Etkileri”, IV.Askerî Tarih Semineri, GK. Başk. yayını, Ankara, 1989
32. KURAN, A. Bedevi, İnkılâp Tarihimiz ve İttihat ve Terakki, Tan matbaası, İstanbul, 1948
33. KURAN, Ercüment, “Panislamizmin Doğuşu ve Gelişmesi”, “XIX. Yüzyılda Türkiye’de Kültür Değişmesi”, Türkiye’nin Batılılaşması ve Milli Meseleler, TDV yayını, Ankara,
34. 2004; Türk Çağdaşlaşması Çileli Bir Yolda İlerleyiş, Akçağ yayını, Ankara, 1997
35. KUTAY, Cemal, Prens Sabahattin Bey Sultan II.Abdülhamid ve İttihad ve Terakki, Ercan matbaası, İstanbul, 1964; Osmanlıdan Cumhuriyete Yüzyılımızda Bir İnsanımız Hüseyin Rauf Orbay, Cilt:2, Kazancı matbaacılık, İstanbul, 1992
36. KÜLÇE, Süleyman, Osmanlı Tarihinde Arnavutluk, İzmir Ticaret basımevi, İzmir, 1944
37. MACFIE, A.L., Osmanlı’nın Son Yılları 1908-1923, çev.D.Acar-F.Soysal, Kitap yayını, İstanbul, 2003
38. Müfid Şemsi Paşa, Arnavutluk İttihad ve Terakki, haz.A.N.Galitekin, Nehir yayını, İstanbul 1995
39. ORTAYLI, İlber, Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu, İletişim yayını, İstanbul, 1998
40. ÖZKAYA, R.Yücel, “Tanzimat’ın Siyasi Yönden Meşrutiyete Etkileri Cemiyet-i İslamiyye Başkan Vekili Muhiddin Efendi’nin Meşrutiyet Hakkındaki Düşünceleri”, Tanzimat’ın 150.Yıldönümü U.arası Semp., TTK, Ankara, 1994
41. PAMUK, Şevket, Osmanlı-Türkiye İktisadi Tarihi, İletişim yayını, İstanbul, 2005
42. PETROSYAN, Y.Aşatoviç, Sovyet Gözüyle Jöntürkler, çev:M.Beyhan, A.Hacıhasanoğlu, Bilgi yayını, İstanbul, 1974
43. RAMSAUR, Ernest E., Jöntürkler 1908 İhtilalinin Doğuşu, çev:M.Önal Mengüşoğlu, Pınar yayını, İstanbul, 2004
44. Resneli Niyazi Hatıratı, Haz.Nurer Uğurlu, Örgün yayını, İstanbul, 2003
45. REYHAN, Cenk, Osmanlı’da İki Tarz-ı İdare Merkeziyetçilik Adem-i Merkeziyetçilik, İmge kitapevi, Ankara, 2007; “Jön Türk Hareketi: Türk Devrim Süreci Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çözümleme”, Doğu-Batı, Sayı:45, Temmuz 2008, s.105-131; Türkiye’de Liberalizmin Kökenleri: Prens Sabahaddin, Ankara, 2008
46. SHAW, Stanford-E.Kural, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, C.II, E yayını, İstanbul, 1983
47. TABAKOĞLU, Ahmet, Türk İktisat Tarihi, Dergâh yayını, İstanbul, 1998
48. TEPEDENLİOĞLU, N.Nazif, İlan-ı Hürriyet ve Sultan II.Abdülhamit Han, Yeni Çığır Kitapevi, İstanbul, 1960
49. TUNAYA, T.Zafer, Türkiye’de Siyasal Partiler II Meşrutiyet Dönemi, C.I, İletişim yayını, İstanbul, 1998; Türkiye’de Siyasal Gelişmeler, C:I, İstanbul, 2003; Hürriyetin İlanı, İstanbul, 2004
50. TURHAN, Mümtaz, Kültür Değişmeleri, Çamlıca yayını, İstanbul, 2002 ULUBELEN, Erol, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, Aykaç kitapevi, İstanbul, 1967
51. YERASİMOS, Stefanos, Az Gelişmişlik Sürecinde Türkiye, Cilt:2, çev:Babür Kuzucu, Belge yayını, İstanbul, 2001
52. ZENGİN, Zeki S., II. Meşrutiyette Medreseler ve Din Eğitimi, Akçağ yayını, Ankara, 2002
53. ZURCHER, E.Jan, Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İletişim yayını, İstanbul, 1996