Araştırma Makalesi

Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı

Cilt: 39 Sayı: 1 21 Ağustos 2023
PDF İndir
EN TR

Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı

Öz

Üretim ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar, artan rekabet koşulları ile mücadele edebilmek için belirsizlik altında geleceğe yönelik çeşitli kararlar alırlar. Bu kritik kararlardan biri satış tahminidir. Dijital teknolojilerin yaygınlaşması ile derin öğrenme yaklaşımlarının satış tahmininde kullanımı artmaktadır. Derin öğrenme, başarılı sonuçlar vermesine rağmen büyük miktarda veri ile uzun eğitim sürelerine ihtiyaç duymaktadır. Bu duruma çözüm olarak problemler arası bilgi aktarımını sağlayan transfer öğrenme (TL) kullanılmaktadır. Transfer öğrenme, kaynak veriler ile modelin eğitimini ve hedef veriye aktarımını sağlamaktadır. Bu çalışmada, farklı ürünlerin satış tahmini modellerinden elde edilen bilginin gelecekteki tahmin modellerine aktarımını sağlamak üzere derin transfer öğrenme yaklaşımı önerilmiştir. Satış verisi tek değişkenli zaman serisi olarak ele alınmıştır. Kaynak veri seçiminde aktarılabilirlik ölçütü olarak hedef ve kaynak veri arasındaki gerçek cezalı düzenleme uzaklığı (ERP) kullanılmıştır. Seçilen kaynak veri ile zamansal bağımlılıkların modellenmesini sağlayan uzun kısa vadeli hafıza (LSTM) ağı eğitilmiştir. Ön eğitilen LSTM ağında parametre transferi yapılarak hedef veri için ERP-LSTM-TL tahmin modeli oluşturulmuştur. Çeşitli sektörlere ait satış veri kümelerinde yapılan deneysel çalışmalarda ERP-LSTM-TL, hedef veri ile eğitilen LSTM’e göre tahmin doğruluğunda ve eğitim süresinde iyileşme sağlamıştır. Önerilen yaklaşımın performansı klasik tahmin ve makine öğrenmesi yöntemlerinin performansları ile karşılaştırılmıştır. ERP-LSTM-TL karşılaştırılan yöntemlere göre istatistiksel olarak daha iyi sonuç vermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Birimi

Proje Numarası

FDK-2021-518

Teşekkür

Bu araştırma Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Birimi tarafından desteklenmiştir (Proje Kodu: FDK-2021-518).

Kaynakça

  1. Chopra, S., Meindl, P., Kalra, D. V., Supply chain management: Strategy, planning, and operation (Vol. 232), Boston, MA: Pearson, 2013.
  2. Kraus, M., Feuerriegel, S., Oztekin, A., Deep learning in business analytics and operations research: Models, applications and managerial implications, European Journal of Operational Research, 281(3), 628-641, 2020.
  3. Pan, S. J., Yang, Q., A survey on transfer learning, IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 22(10), 1345-1359, 2009.
  4. Zhuang, F., Qi, Z., Duan, K., Xi, D., Zhu, Y., Zhu, H., ... , He, Q., A comprehensive survey on transfer learning, Proceedings of the IEEE, 109(1), 43-76, 2020.
  5. Tan, C., Sun, F., Kong, T., Zhang, W., Yang, C., Liu, C., A survey on deep transfer learning, In International Conference on Artificial Neural Networks, Springer, Cham, 270-279, 2018.
  6. Niu, S., Liu, Y., Wang, J., Song, H., A decade survey of transfer learning (2010–2020), IEEE Transactions on Artificial Intelligence, 1(2), 151-166, 2020.
  7. Weber, M., Auch, M., Doblander, C., Mandl, P., Jacobsen, H. A., Transfer Learning with Time Series Data: A Systematic Mapping Study, IEEE Access, 165409-165432, 2021.
  8. Meiseles, A., Rokach, L., Source model selection for deep learning in the time series domain, IEEE Access, 8, 6190-6200, 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

15 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2022

Kabul Tarihi

15 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 39 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erol, B., & İnkaya, T. (2023). Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 39(1), 191-202. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1089173
AMA
1.Erol B, İnkaya T. Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı. GUMMFD. 2023;39(1):191-202. doi:10.17341/gazimmfd.1089173
Chicago
Erol, Begüm, ve Tülin İnkaya. 2023. “Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 (1): 191-202. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1089173.
EndNote
Erol B, İnkaya T (01 Ağustos 2023) Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 1 191–202.
IEEE
[1]B. Erol ve T. İnkaya, “Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı”, GUMMFD, c. 39, sy 1, ss. 191–202, Ağu. 2023, doi: 10.17341/gazimmfd.1089173.
ISNAD
Erol, Begüm - İnkaya, Tülin. “Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39/1 (01 Ağustos 2023): 191-202. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1089173.
JAMA
1.Erol B, İnkaya T. Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı. GUMMFD. 2023;39:191–202.
MLA
Erol, Begüm, ve Tülin İnkaya. “Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 39, sy 1, Ağustos 2023, ss. 191-02, doi:10.17341/gazimmfd.1089173.
Vancouver
1.Begüm Erol, Tülin İnkaya. Satış tahmini için uzun kısa-süreli bellek ağı tabanlı derin transfer öğrenme yaklaşımı. GUMMFD. 01 Ağustos 2023;39(1):191-202. doi:10.17341/gazimmfd.1089173

Cited By