Türkiye’deki 15. ve 16. yy. dönemi tarihi camilerinin tahliye sürelerinin analizi

Öz

Türkiye'nin farklı bölgelerinden seçilen 15. ve 16. yy. dönemine ait 67 tarihi caminin tahliye analizinin yapıldığı bu çalışmada camilerin tahliye süreleri, kişi başına düşen çıkış genişlikleri, ortalama tahliye hızları ve kullanıcı yükleri analiz edilmiştir. Çalışmada, kullanıcı yükü en yüksek olan bina türlerinden biri olan camilerin tahliye bağlamında genel eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Camilerin, terör saldırıları, yangınlar gibi durumlarda sağlayacağı tahliye veriminin ölçülmesi, 89 binin üzerinde cami bulunan ülkemiz için önemli bir konudur. 113 kişiden 4799 kişiye kadar kullanıcı yüküne sahip camilerin incelendiği çalışmada, camilerin tahliye sürelerinin 51 sn. ile 8 dk. 19 sn. arasında değiştiği gözlenmiştir. Yapılan incelemede, 1000 kişi altında ve 1000 kişi üstünde kullanıcı yüküne sahip camilerin tahliye çıktıları açısından farklılaştığı gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tahliye
• Tarihi Camiler
• Simülasyon
• Çıkış
• Pathfinder

Analysis of evacuation time of historical mosques of 15th and 16th centuries in Turkey

Öz

In this study, 67 historical mosques from the 15th and 16th centuries selected from different regions of Turkey were analyzed in terms of evacuation time, exit width per person, average evacuation speed and occupant load. It was aimed to determine the general tendencies of mosques, which are one of the building types with the highest occupant load, in the context of evacuation. Measuring the evacuation efficiency of mosques in cases such as terrorist attacks and fires is an important issue for our country, which has more than 89 thousand mosques. In the study which mosques with an occupant load from 113 people to 4799 people were examined, it was detected that the evacuation times of the mosques ranged from 51 seconds to 8 minutes and 19 seconds. It was also observed that the mosques with an occupant load of less than 1000 people and more than 1000 people differ in terms of evacuation outputs.

Anahtar Kelimeler

• Evacuation
• Historical Mosques
• Simulation
• Egress
• Pathfinder

Kaynakça

1. [1] Onay, A., Türkiye’nin Cami Profili, A. Onay, 1. Basım, Dem Yayınları, İstanbul, 2008.
2. [2] Doğanay, A., Mimari ve Tezyini Unsurlarıyla Cami, 1. Baskı, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2015.
3. [3] Uncovering the Digital Islamic Services Opportunity for the Middle East and the World, 2015.
4. [4] Diyanet İşleri Başkanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. İstatistikler. https://stratejigelistirme.diyanet.gov.tr/sayfa/57/istatistikler. Yayın Tarihi Aralık 31, 2021. Erişim tarihi Ağustos 29, 2022.
5. [5] Nassar, K., Bayyoumi, A., A simulation study of the effect of Mosque design on egress times, Winter Simulation Conference, Berlin-Almanya, 1-8, 9-12 Aralık, 2012.
6. [6] Satır, M.S., Topraklı, A.Y., Qualitative and quantitative analysis of fire evacuation risks of 18 historical mosques in Ankara-Altındağ region, J FAC ENG ARCHIT GAZ., 36 (3), 1613-1630, 2021. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.824520.
7. [7] Liu, Q., A social force model for the crowd evacuation in a terrorist attack, Physica A, 502, 315–330, 2018. https://doi.org/10.1016/J.PHYSA.2018.02.136.
8. [8] Kuligowski, E.D., Peacock, R.D., Hoskins, B.L., A Review of Building Evacuation Models, 2. Edition, National Institute of Standarts and Technology, Gaithersburg, 2019.

9. [9] Abu Dhabi Mosque Development Regulations, United Arab Emirates, 2019.
10. [10] Reynolds, C.W., Steering Behavior for Autonomous Characters, Game Developers Conference, 763–782, 1999.
11. [11] Thunderhead Engineering. Pathfinder Verification and Validation. https://support.thunderheadeng.com/docs/pathfinder/2021-1/verification-validation/. Yayın tarihi Şubat 22, 2022. Erişim tarihi Ağustos 23, 2022.