Araştırma Makalesi

Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması

Cilt: 39 Sayı: 3 20 Mayıs 2024
PDF İndir
EN TR

Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması

Öz

Bu çalışmada Balıkesir-Balya Pb-Zn cevherlerinden Zn’nin asit liçi yöntemi ile kazanımı araştırılmıştır. Sülfürik asit (H2SO4), hidroklorik asit (HCl) ve nitrik asit (HNO3) ile gerçekleştirilen kimyasal çözündürme deneylerinde; 75-106-150 µm tane boyutu, %5-10-15-20-25 katı oranı, 30-60-120-180-240 dak. liç süresi, 0,25-0,5-1-2-5 M asit dozajı ve 30-40-50-60-70 oC pülp sıcaklığı parametreleri denenmiştir. Zn için optimum sonuçlar 75 µm (H2SO4 ve HNO3) ve 106 µm (HCl) tane boyutu, %15 (H2SO4), %25 (HCl) ve %20 (HNO3) katı oranı, 120 dak. (H2SO4) ve 60 dak. (HCl ve HNO3) liç süresi, 0,5 M (H2SO4 ve HCl) ve 1M (HNO3) asit dozajı ve 50 oC (H2SO4 ve HNO3) ve 70 oC (HCl) pülp sıcaklığı şartlarında elde edilmiştir. Belirtilmiş olan bu optimum koşullarda gerçekleştirilen deneyler sonucunda sırasıyla %97,32, %96,38 ve %96,06 Zn çözünme verimleri elde edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada her üç asit için de sıcaklığa bağlı kinetik analizler gerçekleştirilmiştir. Her asit için -106+75 µm tane boyutu, 1 M asit dozajı, %20 katı oranı, 0-30 dak. liç süresi, 50-90 oC pülp sıcaklığı, 250 dev./dak. karıştırma hızı koşullarında deneyler gerçekleştirilmiştir. H2SO4, HCl ve HNO3 deneyleri için liç kinetiği incelendiğinde farklı sıcaklıklarda elde edilmiş olan çözünme verimleri grafiklendirilerek elde edilen doğruların eğiminden görünür hız sabitleri ve korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Bu değerler incelendiği zaman Zn çözünmesinin her üç asit ortamında da Küçülen Çekirdek Modeli’nde difüzyon kontrollü modele uyduğu görülmüştür. Zn liçi çözünme verimlerinde farklı sıcaklıklar için elde edilen Arrhenius grafiği doğrusunun eğiminden aktivasyon enerjileri H2SO4 için 3,615 kJ/mol, HCl için 4,811 kJ/mol ve HNO3 için de 4,736 kJ/mol olarak hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Dutrizac, J. E., MacDonald, J. C., The Dissolution of sphalerite in ferric chloride solutions, Metallurgical Transactions B, 9B, 543-551, 1978.
  2. 2. Aydogan, S., Dissolution kinetics of sphalerite with hydrogen peroxide in sulphuric acid medium, Chemical Engineering Journal, 123, 65-70, 2006.
  3. 3. Baba, A. A., Adekola, F. A., Hydrometallurgical processing of a Nigerian sphalerite in hydrochloric acid: Characterization and dissolution kinetics, Hydrometallurgy, 101, 69-75, 2010.
  4. 4. Onukwuli, O. D., Nnanwube, I. A., Hydrometallurgical processing of a Nigerian sphalerite ore in nitric acid: Characterization and dissolution kinetics, The International Journal Of Science & Technoledge, 6(3), 40-54, 2018.
  5. 5. Nnanwube, I. A., Udeaja, J. N., Onukwuli, O. D., Kinetics of zinc recovery from sphalerite in acetic acid solution, Journal of Materials and Environmental Sciences, 11(3), 499-511, 2020.
  6. 6. Baba, A.A., Adekola, F.A., Comparative analysis of the dissolution kinetics of galena in binary solutions of HCl/FeCl3 and HCl/H2O2, International Journal of Minerals, Metallurgy and Materials, 18, 9-17, 2011.
  7. 7. Uçar, G., Kinetics of sphalerite dissolution by sodium chlorate in hydrochloric acid, Hydrometallurgy, 95, 39-43, 2009.
  8. 8. Frenay, J., Leaching of oxidized zinc ores in various media, Hydrometallurgy, 15, 243-253, 1985.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

19 Ocak 2024

Yayımlanma Tarihi

20 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2022

Kabul Tarihi

24 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 39 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Tombal, T. D., & Kurşun Ünver, İ. (2024). Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 39(3), 1541-1554. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1183600
AMA
1.Tombal TD, Kurşun Ünver İ. Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması. GUMMFD. 2024;39(3):1541-1554. doi:10.17341/gazimmfd.1183600
Chicago
Tombal, Tuğba Deniz, ve İlgin Kurşun Ünver. 2024. “Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 (3): 1541-54. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1183600.
EndNote
Tombal TD, Kurşun Ünver İ (01 Mayıs 2024) Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 3 1541–1554.
IEEE
[1]T. D. Tombal ve İ. Kurşun Ünver, “Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması”, GUMMFD, c. 39, sy 3, ss. 1541–1554, May. 2024, doi: 10.17341/gazimmfd.1183600.
ISNAD
Tombal, Tuğba Deniz - Kurşun Ünver, İlgin. “Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39/3 (01 Mayıs 2024): 1541-1554. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1183600.
JAMA
1.Tombal TD, Kurşun Ünver İ. Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması. GUMMFD. 2024;39:1541–1554.
MLA
Tombal, Tuğba Deniz, ve İlgin Kurşun Ünver. “Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 39, sy 3, Mayıs 2024, ss. 1541-54, doi:10.17341/gazimmfd.1183600.
Vancouver
1.Tuğba Deniz Tombal, İlgin Kurşun Ünver. Balıkesir Balya Pb-Zn cevherinden hidrometalurjik yöntemlerle Zn kazanımının araştırılması. GUMMFD. 01 Mayıs 2024;39(3):1541-54. doi:10.17341/gazimmfd.1183600

Cited By