Araştırma Makalesi

İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi

Cilt: 39 Sayı: 2 30 Kasım 2023
PDF İndir
TR EN

İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi

Öz

Navigasyon ağ modelleri aracılığıyla yayaları bir iç mekânda yönlendirirken, yayalara sunulan iç mekân rotaları, yön bulma eyleminde başarıya ulaşmaları için yayaların mekânsal bilişlerine uygun olmalı ve böylece yayaların bilişsel yüklerini azaltmalıdır. Bu açıdan, yayalara sunulan iç mekân rotaları ve onların iç mekân içerisindeki gerçek yürüyüş örüntüleri geometrik açıdan benzer olmalıdır. Bu çalışmada, literatürde sıklıkla kullanılan dört navigasyon ağ modeli çalışma alanı için oluşturulmuştur. Ardından, çalışma alanında bir kullanıcı deneyi yapılarak yayaların iç mekân yürüyüş örüntüleri toplanmış ve CBS ortamında yeniden oluşturulmuştur. Bu işlemi takiben, yayaların yürüdüğü altı segment için ağ modelleri kullanılarak iç mekân rotaları hesaplanmıştır. Daha sonra, hesaplanan iç mekân rotaları ve yayaların yürüyüş örüntüleri için çeşitli geometrik benzerlik ölçüleri hesaplanmıştır. Geometrik benzerlik ölçüleri Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (BAHS) yöntemi ile ağırlıklandırılarak ağ modelleri aracılığıyla üretilen iç mekân rotaları ve yayaların yürüyüş örüntüleri geometrik benzerlik açısından İdeal Çözüme Benzerliğine Göre Tercih Sıralaması Tekniği (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution - TOPSIS) yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Deneysel çalışmada elde edilen bulgulara göre, Orta Nokta İlişki Yapısı Segment Girişi (ONİYSG) ağ modeli, çalışma alanı için geometrik benzerlik açısından yayaların yürüyüş örüntülerine en benzer ağ modeli olarak bulunmuştur, ONİYSG ağ modelini, sırasıyla Orta Eksen Dönüşümü (OED) tabanlı ağ modeli ve Grid tabanlı ağ modeli izlemiştir. Literatürde rota uzunluğu ve dönüş sayısı kriteri için en uygun bulunan görünürlük bölümlendirmesi tabanlı Evrensel Dolaşım Ağı (EDA) ağ modeli ise geometrik benzerlik açısından en geride kalmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Huang, H., Gartner, G., Krisp, J. M., Raubal, M., Van de Weghe, N., Location based services: Ongoing evolution and research agenda, Journal of Location Based Services, 12 (2), 63-93, 2018.
  2. 2. Gunduz, M., Isikdag, U., Basaraner, M., Trending technologies for indoor fm: Looking for "geo" in information, ISPRS Annals of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, IV-2/W1, 277-283, 2016.
  3. 3. Raper, J., Gartner, G., Karimi, H., Rizos, C., Applications of location-based services: A selected review, Journal of Location Based Services, 1 (2), 89-111, 2007.
  4. 4. Vanclooster, A., Vanhaeren, N., Viaene, P., Ooms, K., De Cock, L., Fack, V., Van de Weghe, N., De Maeyer, P., Turn calculations for the indoor application of the fewest turns path algorithm, International Journal of Geographical Information Science, 33 (11), 2284–2304, 2019.
  5. 5. Rüetschi, U. J., Timpf, S., Modelling wayfinding in public transport: Network space and scene space, Spatial Cognition IV, Reasoning, Action, Interaction, Spatial Cognition 2004, Lecture Notes in Computer Science, Editörler: Barkowsky, T., Freksa, C., Knauff, M., Krieg-Brückner, B., Nebel, B., Springer, Berlin, Heidelberg, 3343, 24-41, 2005.
  6. 6. Fellner, I., Huang, H., Gartner, G., “Turn left after the WC, and use the lift to go to the 2nd floor”—Generation of landmark-based route instructions for indoor navigation, ISPRS International Journal of Geo-Information, 6 (6), 183, 2017.
  7. 7. Giudice, N. A., Walton, L. A., Worboys, M., The informatics of indoor and outdoor space: A research agenda, Proceedings of the Second ACM SIGSPATIAL International Workshop On Indoor Spatial Awareness, San Jose, CA, New York, 47-53, 2 November, 2010.
  8. 8. Arthur, P., Passini, R., Wayfinding: People, signs and architecture, McGraw Hill, New York, 1992.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2023

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2022

Kabul Tarihi

25 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 39 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bilgili, A., Şen, A., & Başaraner, M. (2023). İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 39(2), 1255-1270. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1209668
AMA
1.Bilgili A, Şen A, Başaraner M. İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi. GUMMFD. 2023;39(2):1255-1270. doi:10.17341/gazimmfd.1209668
Chicago
Bilgili, Atakan, Alper Şen, ve Melih Başaraner. 2023. “İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 (2): 1255-70. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1209668.
EndNote
Bilgili A, Şen A, Başaraner M (01 Kasım 2023) İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39 2 1255–1270.
IEEE
[1]A. Bilgili, A. Şen, ve M. Başaraner, “İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi”, GUMMFD, c. 39, sy 2, ss. 1255–1270, Kas. 2023, doi: 10.17341/gazimmfd.1209668.
ISNAD
Bilgili, Atakan - Şen, Alper - Başaraner, Melih. “İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 39/2 (01 Kasım 2023): 1255-1270. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1209668.
JAMA
1.Bilgili A, Şen A, Başaraner M. İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi. GUMMFD. 2023;39:1255–1270.
MLA
Bilgili, Atakan, vd. “İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 39, sy 2, Kasım 2023, ss. 1255-70, doi:10.17341/gazimmfd.1209668.
Vancouver
1.Atakan Bilgili, Alper Şen, Melih Başaraner. İç mekân navigasyon rotaları ve yayaların yürüme örüntüleri arasındaki geometrik benzerliklerin Coğrafi Bilgi Sistemi ve Çok Kriterli Karar Analizi aracılığıyla değerlendirilmesi. GUMMFD. 01 Kasım 2023;39(2):1255-70. doi:10.17341/gazimmfd.1209668