Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Mustafa Erdem Kırmızıgül; Hasan Feyzi Doğruyol; Haluk Bayram

doi:10.17341/gazimmfd.1323360

Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Öz

1997’de İsveç Parlamentosu’nun kabul etmiş olduğu “Vizyon Sıfır” politikası, trafik kazalarından kaynaklanan ölümlerin ve ciddi yaralanmaların azaltılmasını hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için trafikte otonom araçların kullanılması öngörülmüş ve otonom araçların yetkilendirilmesi için bir yol haritasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte otonom bir aracın yetkilendirilebilmesi için sahip olması gereken temel emniyet gereksinimlerinin neler olduğu, bu gereksinimlerin nasıl doğrulanarak sertifikalandırılacağı ve hangi metotların kullanılacağı konuları hala açıklığa kavuşmuş değildir. Bu makalede otonom araçların sertifikasyonunda öne çıkan metotlar karşılaştırmalı olarak incelenmiş, aracın yetkilendirme süreci bir akış diyagramı haline getirilerek incelenen metotların bu süreçte hangi aşamalarda, hangi aktörler tarafından, hangi alanlarda kullanılabileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Rohr, C., Ecola, L., Zmud, J., Dunkerley, F., Black, J., Baker, E. Travel in Britain in 2035: Future scenarios and their implications for technology innovation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR1377.html. Yayın tarihi Haziran 24, 2016. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
2. SAE International. J3016: Taxonomy and definitions for terms related to driving automation systems for on-road motor vehicles. https://www.sae.org/standards/content/j3016_202104/. Yayın tarihi Nisan 30, 2021. Erişim tarihi Aralık 29, 2023.
3. Stewart, T. Overview of Motor Vehicle Traffic Crashes in 2021. https://crashstats.nhtsa.dot.gov/Api/Public/ViewPublication/813435. Yayın tarihi Nisan, 2023. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
4. Centre of Excellence for Testing & Research of Avs. Scenario Categories for the Assessment of Automated Vehicles. https://cetran.sg/wp-content/uploads/2020/01/REP200121_Scenario_Categories_v1.7.pdf. Yayın tarihi Ocak 21, 2020. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
5. International Telecommunication Union. Automated driving safety data protocol - Practical demonstrators. https://www.itu.int/dms_pub/itu-t/opb/fg/T-FG-AI4AD-2022-01-PDF-E.pdf. Yayın tarihi Eylül 29, 2022. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
6. Liu, Y., Tight, M., Sun, Q., Kang, R., A systematic review: Road infrastructure requirement for Connected and Autonomous Vehicles (CAVs), Journal of Physics: Conference Series, 1187 (4), 042073, 2019.
7. Claybrook, J., Kildare, S. Autonomous vehicles: No driver… no regulation?. Science, 361 (6397), 36-37, 2018.
8. Yu, W., Zhao, C., Wang, H., Liu, J., Ma, X., Yang, Y., Zhao, D., Online legal driving behavior monitoring for self-driving vehicles. Nature communications, 15 (1), 408, 2024.

9. Schöner, H. P., Challenges and approaches for testing of highly automated vehicles, Energy Consumption and Autonomous Driving: Proceedings of the 3rd CESA Automotive Electronics Congress, Paris-France, 101-109, 2014.
10. Junietz, P., Wachenfeld, W., Klonecki, K., Winner, H., Evaluation of different approaches to address safety validation of automated driving, 21st International Conference on Intelligent Transportation Systems, IEEE 491-496, 2018.
11. Koopman, P., Ferrell, U., Fratrik, F., Wagner, M., A safety standard approach for fully autonomous vehicles. In Computer Safety, Reliability, and Security: SAFECOMP 2019 Workshops, ASSURE, DECSoS, SASSUR, STRIVE, and WAISE, Springer International Publishing 38, 326-332, 2019.
12. Baldini, G., Testing and certification of automated vehicles (AV) including cybersecurity and artificial intelligence aspects, EUR 30472 EN, JRC121631, 2020.
13. European Parliament And Of The Council. Commission Implementing Regulation (EU) 2022/1426. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2022/1426/oj. Yayın tarihi Ağustos 26, 2022. Erişim tarihi Mart 8, 2024.
14. European Parliament And Of The Council. Commission Delegated Regulation (EU) 2022/2236. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2022/2236/oj/eng. Yayın tarihi Kasım 16, 2022. Erişim tarihi Haziran 22, 2025.
15. The United Nations Economic Commission for Europe. Framework document on automated/autonomous vehicles. https://docs.un.org/en/ECE/TRANS/WP.29/2019/34/REV.2. Yayın tarihi Aralık 31, 2019. Erişim tarihi Haziran 21, 2025.
16. Shalev-Shwartz, S., Shammah, S., Shashua, A. Vision zero: can roadway accidents be eliminated without compromising traffic throughput. https://static.mobileye.com/website/corporate/rss/vision_zero_with_map.pdf. Yayın tarihi 2018. Erişim tarihi Mart 6, 2024.
17. French Republic. Development of Autonomous Vehicles - Strategic Orientations for Public Action. https://www.ecologie.gouv.fr/sites/default/files/18029_D%C3%A9veloppement-VA_8p_EN_Pour%20BAT-3.pdf. Yayın tarihi Mayıs, 2018. Erişim tarihi Mart 3, 2024.
18. PEGASUS Research Project. https://www.PEGASUSprojekt.de/en/about-PEGASUS . Erişim tarihi Aralık 27, 2022.
19. Galassi M.C., Lagrange A., Tsakalidis, A. New approaches for automated vehicles certification: Part I - Current and upcoming methods for safety assessment. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC119345/new_approaches_for_automated_vehicles_certification.pdf. Yayın tarihi 2020. Erişim Aralık 31, 2023.
20. Shalev-Shwartz, S., Shammah, S., Shashua, A., On A Formal Model Of Safe And Scalable Self-Driving Cars, arXiv Preprint arXiv:1708.06374, 2017.
21. Koopman, P., Osyk, B., Weast, J., Autonomous vehicles meet the physical world: RSS, variability, uncertainty, and proving safety, 38th International Conference on Computer Safety, Reliability, and Security, Springer International Publishing 38, 245-253, 2019.
22. Mobileye. RSS Explained: the Five Rules for Autonomous Vehicle Safety. https://iot-automotive.news/rss-explained-the-five-rules-for-autonomous-vehicle-safety/autonomous-vehicle-safety/. Yayın tarihi 2019. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
23. Yoshida J., When AVs Attack, Who’s at Fault?. https://www.eetimes.com/2020-when-avs-attack-whose-fault/. Yayın tarihi Şubat 1, 2020. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
24. Chai SC., Zeng X., Alvarez I., Elli M. S., Evaluation of Responsibility-Sensitive Safety (RSS) Model based on Human-in-the-loop Driving Simulation, IEEE 23rd International Conference on Intelligent Transportation Systems (ITSC), 1-7, 2020.
25. Liu, S., Wang, X., Hassanin, O., Xu, X., Yang, M., Hurwitz, D., Wu, X., Calibration And Evaluation Of Responsibility-Sensitive Safety (RSS) in Automated Vehicle Performance During Cut-In Scenarios, Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 103037, 125, 2021.
26. Shashua, A. Shalev-Shwartz, S. Shammah, S. Implementing the RSS model on NHTSA pre-crash scenarios. https://static.mobileye.com/website/corporate/rss/rss_on_nhtsa.pdf. Yayın tarihi 2018. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
27. PEGASUS Project Consortium. Pegasus Method: An Overview. https://www.pegasusprojekt.de/files/tmpl/Pegasus-Abschlussveranstaltung/PEGASUS-Gesamtmethode.pdf. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
28. The International Alliance for Mobility Testing and Standardization. Worldwide Comparison of Highly Automated Vehicle Testing Scenarios Using Real Road Statistics. https://www.iamts.org/storage/app/media/Publications/IAMTS0002202301.pdf. Yayın tarihi Ocak 20, 2023. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
29. The United Nations Economic Commission for Europe. UNECE is driving progress on Autonomous Vehicles. https://unece.org/transport/road-transport/automated-driving-0#accordion. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
30. International Organization for Standardization. ISO 34503:2023 Road Vehicles-Test Scenarios for Automated Driving Systems-Specification for Operational Design Domain https://www.iso.org/standard/78952.html. Yayın tarihi Ağustos, 2023, Erişim tarihi Aralık 26, 2023.
31. The Smart Nation and Digital Government Office. Driving Into The Future. https://www.smartnation.gov.sg/initiatives/transport/autonomous-vehicles/. Erişim tarihi Aralık 28, 2023.
32. International Organization of Motor Vehicle Manufacturers. Global Road Safety OICA Manifesto. https://www.oica.net/wp-content/uploads/OICA-manifesto-on-global-road-safety-30-06-2022.pdf. Yayın tarihi Haziran 30, 2022. Erişim tarihi Aralık 27, 2023.
33. Form, T., PEGASUS Method for Assessment of Highly Automated Driving Function, SIP-adus Workshop, 13-15, 2018.
34. Ishimatsu, T., Leveson, N. G., Thomas, J., Katahira, M., Miyamoto, Y., Nakao, H., Modeling And Hazard Analysis Using STPA, Proceedings of the 4th IAASS Conference, 19-21, 2010.
35. Abdulkhaleq, A., Wagner, S., Experiences with applying STPA to software-intensive systems in the automotive domain, STAMP Workshop, 1-3, 2013.
36. Czarnecki, K., On-road safety of automated driving system (ADS)-Taxonomy and safety analysis methods, WISE Requirements Analysis Framework for Automated Driving Systems, University of Waterloo, 2018.
37. Mallya, A., Pantelic, V., Adedjouma, M., Lawford, M., Wassyng, A., Using STPA in an ISO 26262 compliant process, International Conference on Computer Safety, Reliability, and Security, Springer, 117-129, 2016.
38. Abdulkhaleq, A., Wagner, S., Lammering, D., Boehmert, H., Blueher, P., Using STPA In Compliance With ISO 26262 For Developing A Safe Architecture For Fully Automated Vehicles, arXiv preprint arXiv:1703.03657, 2017.
39. Hu, Z., Analysis Of Autonomous Vehicle Safety Constraints Based On Systems-Theoretic Process Analysis, Journal Of Physics: Conference Series 1650 (3), 032137, 2020.
40. European Union Agency For Railways. Guide fort he application of the LOC&PAS TSI Version 4.0 of 16/02/2024. https://www.era.europa.eu/system/files/2024-02/LOC-PAS_Guide-2023.pdf?t=1709711569. Yayın tarihi Şubat 16, 2024. Erişim tarihi Mart 6, 2024.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Akıllı Robotik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Erdem Kırmızıgül ^*
0009-0005-2316-8679
Türkiye

Hasan Feyzi Doğruyol
0009-0007-7261-9485
Türkiye

Haluk Bayram
0000-0002-7883-0077
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

8 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

6 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

8 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1323360

IZ

https://izlik.org/JA42PN22LG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kırmızıgül, M. E., Doğruyol, H. F., & Bayram, H. (2025). Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(3), 1951-1966. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1323360

AMA

1.Kırmızıgül ME, Doğruyol HF, Bayram H. Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi. GUMMFD. 2025;40(3):1951-1966. doi:10.17341/gazimmfd.1323360

Chicago

Kırmızıgül, Mustafa Erdem, Hasan Feyzi Doğruyol, ve Haluk Bayram. 2025. “Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 (3): 1951-66. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1323360.

EndNote

Kırmızıgül ME, Doğruyol HF, Bayram H (01 Ağustos 2025) Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 3 1951–1966.

IEEE

[1]M. E. Kırmızıgül, H. F. Doğruyol, ve H. Bayram, “Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi”, GUMMFD, c. 40, sy 3, ss. 1951–1966, Ağu. 2025, doi: 10.17341/gazimmfd.1323360.

ISNAD

Kırmızıgül, Mustafa Erdem - Doğruyol, Hasan Feyzi - Bayram, Haluk. “Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40/3 (01 Ağustos 2025): 1951-1966. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1323360.

JAMA

1.Kırmızıgül ME, Doğruyol HF, Bayram H. Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi. GUMMFD. 2025;40:1951–1966.

MLA

Kırmızıgül, Mustafa Erdem, vd. “Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 3, Ağustos 2025, ss. 1951-66, doi:10.17341/gazimmfd.1323360.

Vancouver

1.Mustafa Erdem Kırmızıgül, Hasan Feyzi Doğruyol, Haluk Bayram. Otonom araç sertifikasyonunda öne çıkan metotların karşılaştırmalı değerlendirilmesi. GUMMFD. 01 Ağustos 2025;40(3):1951-66. doi:10.17341/gazimmfd.1323360