Araştırma Makalesi

Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi

Cilt: 41 Sayı: 2 20 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi

Öz

Binaların inşaatı ve kullanımı sırasında oluşan olumsuz çevresel etkilerin değerlendirilmesinde yapı malzemelerinin tamamının üretim sürecinde ortaya çıkan çevresel etkilerin bilinmemesi, çevresel etki değerlendirmesinde çok fazla etkenin bulunması, iş kalemlerinin yapımı için çok fazla yapım alternatifinin olması, binaların çok farklı mimaride inşa edilmesi karşılaşılan güçlerin bazılarıdır. Belirtilen nedenlerden dolayı bütünsel biçimde binaların inşaat ve kullanımı boyunca gerçekleşecek çevresel etkilerin değerlendirmesini yapacak yöntem ve araçlar geliştirilmemiştir. Bu çalışmada binaların yapım ve kullanım aşamalarında ortaya çıkan çevresel etkilerin değerlendirmesini yapan çerçeve bir sistem tasarlanmış ve faaliyete geçirilmiştir. Bina inşaatlarında kullanılan binlerce yapı malzemesinin 7 çevresel performans göstergesini içeren Çevresel Ürün Beyanı ve bina inşaatı ile ilgili iş kalemlerinin her biri için yapım alternatifleri Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yapım analizlerinden derlenerek oluşturulan veritabanına kaydedilmiştir. Metraj değerleri, yapım tarifleri ve tariflerdeki malzemelerin Çevresel Ürün Beyanları eşleştirilerek inşaat sürecinin çevresel etki değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca yapının kullanım ömrü boyunca yenilenmesi veya onarılması gereken iş kalemlerinin çevresel etkileri de değerlendirilmiştir. Buna ek olarak yapının ısı iletkenliği TS825’e göre hesaplanmış ve kullanımı boyunca ihtiyaç duyulacak ısıtma enerjisi farklı yakıt türlerine göre hesaplanmıştır. Elde edilen çevresel performans göstergelerine ve maliyete en fazla katkı yapan iş kalemleri belirlenmiş ve her bir çevresel performans göstergesi için en fazla iyileşmeyi sağlayan yapım alternatifleri tespit edilerek tasarım revize edilmiş ve çevresel etki analizleri tekrarlanarak tüm çevresel performans değerlerindeki yüzdelik değişimler hesaplanmıştır. En fazla toplam iyileşmeyi sağlayan alternatif tercih edilerek en az tasarım revizyonu ile en fazla faydanın elde edilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen çerçeve sistem sayesinde maliyet etkin ve çevreci yapıların tasarlanması daha az emek ve sürede gerçekleştirilebilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Azapagic, A., Emsley, A., Hamerton, I., Polymers: the environment and sustainable development, John Wiley and Sons, 2003.
  2. 2. EPA, LCA database. US Environmental Protection Agency, Cincinnati, 2008.
  3. 3. Adalberth, K., Energy use during the life cycle of single-unit dwellings: examples, Building and environment, 32 (4), 321-329, 1997.
  4. 4. Nematchoua, M. K., Sendrahasina, R. M., Malmedy, C., Orosa, J. A., Simo, E., & Reiter, S., Analysis of environmental impacts and costs of a residential building over its entire life cycle to achieve nearly zero energy and low emission objectives, Journal of Cleaner Production, 373, 133834, 2022.
  5. 5. Norouzi, M., Haddad, A. N., Jiménez, L., Hoseinzadeh, S., Boer, D., Carbon footprint of low-energy buildings in the United Kingdom: Effects of mitigating technological pathways and decarbonization strategies, Science of The Total Environment, 882, 163490, 2023.
  6. 6. TSE 825, Binalarda Isı Yalıtım Kuralları, 2008.
  7. 7. Gazete, R., Yağmursuyu toplama, depolama ve deşarj sistemleri hakkında yönetmelik. Web sayfası: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/06/20170623-8. htm)(Erişim tarihi: Aralık 2020), 2017.
  8. 8. Gazete, R., Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 2022. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220219-2. htm ve https://www. mevzuat. gov.tr/File/GeneratePdf.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapı İşletmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

28 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Erzurum, T., & Bettemir, Ö. H. (2026). Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(2), 941-958. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1338056
AMA
1.Erzurum T, Bettemir ÖH. Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi. GUMMFD. 2026;41(2):941-958. doi:10.17341/gazimmfd.1338056
Chicago
Erzurum, Tuğba, ve Önder Halis Bettemir. 2026. “Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 (2): 941-58. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1338056.
EndNote
Erzurum T, Bettemir ÖH (01 Temmuz 2026) Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 2 941–958.
IEEE
[1]T. Erzurum ve Ö. H. Bettemir, “Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi”, GUMMFD, c. 41, sy 2, ss. 941–958, Tem. 2026, doi: 10.17341/gazimmfd.1338056.
ISNAD
Erzurum, Tuğba - Bettemir, Önder Halis. “Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41/2 (01 Temmuz 2026): 941-958. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1338056.
JAMA
1.Erzurum T, Bettemir ÖH. Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi. GUMMFD. 2026;41:941–958.
MLA
Erzurum, Tuğba, ve Önder Halis Bettemir. “Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 41, sy 2, Temmuz 2026, ss. 941-58, doi:10.17341/gazimmfd.1338056.
Vancouver
1.Tuğba Erzurum, Önder Halis Bettemir. Binaların yapım ve kullanımı boyunca çevresel etki değerlendirmesini gerçekleştiren çerçeve sistemin geliştirilmesi. GUMMFD. 01 Temmuz 2026;41(2):941-58. doi:10.17341/gazimmfd.1338056