Araştırma Makalesi

Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli

Cilt: 40 Sayı: 3 21 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli

Öz

Doğal dil işleme alanında kullanılan en önemli unsurlardan biri olan dil tespiti, makine çevirisi, duygu analizi ve bilgi erişimi gibi çeşitli uygulamalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Dil tespiti sayesinde, birçok farklı ülkedeki insanlar arasındaki iletişim mümkün hale gelmektedir. Ayrıca, insan-hayvan etkileşimi de bu alanda gerçekleştirilebilmektedir. Bu çalışmada, metinleri 17 farklı dile, ismen Arapça, Danca, Felemenkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca, Yunanca, Hintçe, İtalyanca, Kannada, Malayalamca, Portekizce, Rusça, İspanyolca, İsveççe, Tamilce ve Türkçe, doğru bir şekilde sınıflandırmak için Çok-Başlı Dikkat mekanizmasına sahip özgün bir Çift Yönlü Uzun Kısa-Süreli Hafıza modeli önerilmektedir. Önerilen modelin eğitimi ve değerlendirilmesi için yukarıda belirtilen dillerde yazılmış 10.337 metinden oluşan, halka açık bir veriseti kullanılmıştır. Önerilen özgün model, en gelişkin temel referans modelleri geride bırakarak %99,9 gibi yüksek bir doğruluk, kesinlik, duyarlılık ve F1-skoru elde etmiştir. Özellikle, önerilen model 15 dil, ismen Arapça, Kannada, Tamilce, İsveççe, Rusça, Portekizce, Malayalamca, İtalyanca, Hintçe, Yunanca, Almanca, Fransızca, İngilizce, Felemenkçe ve Türkçe için mükemmel bir kesinlik (100%) elde etmiştir. Bu araştırma, dil tespitinde derin öğrenme tekniklerinin etkinliğini vurgulayarak, çok dilli metin işleme alanında daha fazla ilerleme için umut verici yollar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Brockman G. Greg Brockman on X: ‘ChatGPT just crossed 1 million users; it’s been 5 days since launch. https://x.com/gdb/status/1599683104142430208. Yayın tarihi Aralık 05, 2022. Erişim tarihi Haziran 19, 2025.
  2. 2. Cook J. 6 Giveaway Signs of ChatGPT-Generated Content. https://www.forbes.com/sites/jodiecook/2023/12/06/6-giveaway-signs-of-chatgpt-generated-content/. Yayın tarihi Aralık 06, 2023. Erişim tarihi Haziran 19, 2025.
  3. 3. Kaya F., Ertuğrul Ö.F., A novel feature extraction approach for text-based language identification: Binary patterns, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 31 (4), 1085-1094, 2016.
  4. 4. Işık G., Artuner H., Turkish dialect recognition in terms of prosodic by long short-term memory neural networks, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 35 (1), 213-224, 2020.
  5. 5. Işık G., Artuner H., Turkish Dialect Recognition Using Acoustic and Phonotactic Features in Deep Learning Architectures, Journal of Information Technologies, 13 (3), 207-216, 2020.
  6. 6. Jauhiainen T., Lui M., Zampieri M., Baldwin T., Lindén K., Automatic language identification in texts: A survey, Journal of Artificial Intelligence Research, 65 (1), 675-682, 2019.
  7. 7. Habic V., Semenov A., ve Pasiliao E.L., Multitask deep learning for native language identification, Knowl Based Syst, 209, 106440, 2020.
  8. 8. Baştürk F., Şahin H., Comparison of Machine Learning Classification Algorithms: Example of Language Identification from Text, Electronic Letters on Science and Engineering, 18 (2), 68-78, 2022.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme, Nöral Ağlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

8 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

4 Eylül 2024

Kabul Tarihi

8 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Toklu, S., & Kabakuş, A. T. (2025). Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(3), 1979-1994. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1543854
AMA
1.Toklu S, Kabakuş AT. Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli. GUMMFD. 2025;40(3):1979-1994. doi:10.17341/gazimmfd.1543854
Chicago
Toklu, Sinan, ve Abdullah Talha Kabakuş. 2025. “Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 (3): 1979-94. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1543854.
EndNote
Toklu S, Kabakuş AT (01 Ağustos 2025) Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 3 1979–1994.
IEEE
[1]S. Toklu ve A. T. Kabakuş, “Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli”, GUMMFD, c. 40, sy 3, ss. 1979–1994, Ağu. 2025, doi: 10.17341/gazimmfd.1543854.
ISNAD
Toklu, Sinan - Kabakuş, Abdullah Talha. “Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40/3 (01 Ağustos 2025): 1979-1994. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1543854.
JAMA
1.Toklu S, Kabakuş AT. Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli. GUMMFD. 2025;40:1979–1994.
MLA
Toklu, Sinan, ve Abdullah Talha Kabakuş. “Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 3, Ağustos 2025, ss. 1979-94, doi:10.17341/gazimmfd.1543854.
Vancouver
1.Sinan Toklu, Abdullah Talha Kabakuş. Doğru dil tespiti için çok-başlı dikkat mekanizması ile yenilikçi çift yönlü uzun kısa-süreli bellek modeli. GUMMFD. 01 Ağustos 2025;40(3):1979-94. doi:10.17341/gazimmfd.1543854