Araştırma Makalesi

Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli

Cilt: 40 Sayı: 3 21 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli

Öz

Dental radyografi, diş hekimliği alanında önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır. Dental radyografi, dişlerin, çenenin ve bu dili çevreleyen yapıların ayrıntılı bir şekilde görüntülenmesini sağlar. Diş radyografileri, teşhis ve tedavi amacıyla diş hekimleri tarafından manuel olarak yorumlanmaktadır. Yapay zekâ yöntemleri, tanı ve sınıflandırma gibi görüntülerle ilgili çeşitli süreçleri otomatikleştirmek amacıyla başarılı bir şekilde uygulanmaktadır. Bu çalışmada, dental radyografi görüntülerinden çürük, dolgu, gömülü diş, implant ve normal diş durumlarını tespit etmek amacıyla hibrit ConvViT modeli geliştirilmiştir. ConvViT, CNN ve ViT mimarilerinin avantajlarını bir araya getirerek dental radyografi görüntülerinin daha başarılı bir şekilde sınıflandırılmasını sağlamıştır. ConvViT, ResNet-50, VGG-16, EfficientNetB0 ve DenseNet201 gibi popüler önceden eğitilmiş derin öğrenme modelleriyle karşılaştırılmıştır. Deneysel sonuçlar, ConvViT'in %95 doğruluk, %95 kesinlik, %94 duyarlılık ve %94 F-skor ile karşılaştırılan modellere göre daha başarılı olduğunu göstermiştir. ConvViT, hibrit yapısı sayesinde hem yerel hem de uzun menzilli özellikleri etkili bir şekilde modelleyerek diş hekimliği alanında yapay zekâ tabanlı otomatik teşhis sistemlerinin geliştirilmesine önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Yazdanian, M., Karami, S., Tahmasebi, E., Alam, M., Abbasi, K., Rahbar, M., Yazdanian, A., Dental radiographic/digital radiography technology along with biological agents in human identification, Scanning, 2022 (1), 2022.
  2. 2. Rahi, D., Abbassi, S., Tajbakhsh, N. A., systematic Review on Epidemiologic Study on Radiolucent lesions in Patients Referred to Radiology Departments, Eurasian Journal of Chemical, Medicinal and Petroleum Research, 3 (3), 1016-1035, 2024.
  3. 3. Kumar, A., Bhadauria, H. S., Singh, A., Descriptive analysis of dental X-ray images using various practical methods: A review, PeerJ Computer Science, 7, 2021.
  4. 4. Rahi, D., Abbassi, S., Tajbakhsh, N., Evaluation of Root Canal Morphology of Mandibular Bone Using Radiological Imaged a Systematic Review, Eurasian Journal of Chemical, Medicinal and Petroleum Research, 3 (3), 993-1015, 2024.
  5. 5. Samuel, S. Dental X-rays: Learn about the various types of dental x-rays, including bitewing, periapical, occlusal, panoramic and digital imaging, Oral Health, 18 (2), 2024.
  6. 6. Schüler, I. M., Hennig, C. L., Buschek, R., Scherbaum, R., Jacobs, C., Scheithauer, M., Mentzel, H. J., Radiation exposure and frequency of dental, bitewing and occlusal radiographs in children and adolescents, Journal of Personalized Medicine, 13 (4), 2023.
  7. 7. Tomášik, J., Zsoldos, M., Oravcová, Ľ., Lifková, M., Pavleová, G., Strunga, M., Thurzo, A., AI and Face-Driven Orthodontics: A Scoping Review of Digital Advances in Diagnosis and Treatment Planning, AI, 5 (1), 158-176, 2024.
  8. 8. Flügge, T., Gross, C., Ludwig, U., Schmitz, J., Nahles, S., Heiland, M., Nelson, K., Dental MRI-only a future vision or standard of care? A literature review on current indications and applications of MRI in dentistry, Dentomaxillofacial Radiology, 52 (4), 2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görüntü İşleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

7 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2024

Kabul Tarihi

3 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Utku, A. (2025). Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(3), 2071-2086. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1551005
AMA
1.Utku A. Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli. GUMMFD. 2025;40(3):2071-2086. doi:10.17341/gazimmfd.1551005
Chicago
Utku, Anıl. 2025. “Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 (3): 2071-86. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1551005.
EndNote
Utku A (01 Ağustos 2025) Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 3 2071–2086.
IEEE
[1]A. Utku, “Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli”, GUMMFD, c. 40, sy 3, ss. 2071–2086, Ağu. 2025, doi: 10.17341/gazimmfd.1551005.
ISNAD
Utku, Anıl. “Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40/3 (01 Ağustos 2025): 2071-2086. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1551005.
JAMA
1.Utku A. Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli. GUMMFD. 2025;40:2071–2086.
MLA
Utku, Anıl. “Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 3, Ağustos 2025, ss. 2071-86, doi:10.17341/gazimmfd.1551005.
Vancouver
1.Anıl Utku. Dental radyografi görüntülerinin sınıflandırılmasına yönelik hibrit ConvViT modeli. GUMMFD. 01 Ağustos 2025;40(3):2071-86. doi:10.17341/gazimmfd.1551005