EN
TR
Türkiye'deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım
Öz
Son yıllarda üniversiteler, rekabetçi kalabilmek ve işleyişlerini etkili bir şekilde sürdürebilmek için performans değerlendirmesine giderek daha fazla önem vermektedir. Üniversitelerin yürüttüğü çeşitli faaliyetler göz önüne alındığında, değerlendirme sürecinde tüm verileri tek bir bütün olarak ele almak yerine, değişkenleri anlamlı gruplar halinde sınıflandırmak daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Veri Zarflama Analizi (VZA) yönteminde homojenlik varsayımı bulunduğundan, üniversiteleri tek bir grup olarak analiz etmek yerine, değerlendirme öncesinde kümelere ayırmak daha uygun bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, üniversiteler ikili kümeleme yöntemi kullanılarak gruplandırılmış ve performans değerlendirmesinde kullanılan değişkenler alt kategorilere ayrılmıştır. Geleneksel kümeleme yöntemlerinden farklı olarak, ikili kümeleme yaklaşımında, birimler ve değişkenler eşzamanlı olarak kümelenir. Çalışmada toplam 123 üniversite ve 30 değişken analiz edilerek, 3 üniversite kümesi ve her küme için 4 değişken alt grubu belirlenmiştir. Her üniversite kümesi, VZA modelleri kullanılarak değerlendirilmiş ve 4 değişken alt grubu arasından en etkin birimler tespit edilmiştir. Bu yaklaşım, VZA yöntemi altında homojen koşullar sağlanarak üniversitelerin daha gerçekçi ve ayrıntılı bir şekilde performanslarının değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Yazarlar, makalenin dilbilgisi ve yazım kontrolünü sağladıkları için Gazi Üniversitesi Akademik Yazım Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne teşekkür ederler.
Kaynakça
- 1. 2023 Yükseköğretim değerlendirme ve kalite güvencesi durum raporu, https://www.yokak.gov.tr/documents/StatusReports/Durum_Raporu_2023.pdf, Yayın tarihi Aralık, 2024. Erişim tarihi Temmuz, 2025.
- 2. Merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetleri için ayrılan ödenek ve harcamalar, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Merkezi-Yonetim-Butcesinden-AR-GE-Faaliyetleri-Icin-Ayrilan-Odenek-ve-Harcamalar-2024-53799, Yayın tarihi Ağustos 6, 2024. Erişim tarihi Temmuz, 2025.
- 3. Yükseköğretim Kurulu, Üniversite izleme ve değerlendirme raporları, https://www.yok.gov.tr/Documents/2024/universite-izleme-ve-degerlendirme-genel-raporu-2024.pdf. Yayın tarihi Ekim 2, 2024. Erişim tarihi Ocak 9, 2025.
- 4. Charnes A., Cooper W.W., Rhodes E., Measuring the efficiency of decision making units, Eur. J. Oper. Res., 78, 90138-8, 1978.
- 5. Avkiran N.K., Investigating technical and scale efficiencies of Australian universities through data envelopment analysis, Socioecon Plann Sci, 35, 2001.
- 6. Abbott M., Doucouliagos C., The efficiency of Australian universities: A data envelopment analysis, Economics of Education Review, 22, 2003.
- 7. Johnes J., Data envelopment analysis and its application to the measurement of efficiency in higher education, Economics of Education Review, 25, 2006.
- 8. Kao C., Hung H.T., Efficiency analysis of university departments: An empirical study, Omega (Westport), 36, 2008.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
20 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi
20 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2025
Kabul Tarihi
14 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 1
APA
Kocatürk, A., Koçak, E., & Örkcü, H. H. (2026). Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(1), 153-168. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1650429
AMA
1.Kocatürk A, Koçak E, Örkcü HH. Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım. GUMMFD. 2026;41(1):153-168. doi:10.17341/gazimmfd.1650429
Chicago
Kocatürk, Ahmet, Emre Koçak, ve Hacı Hasan Örkcü. 2026. “Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 (1): 153-68. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1650429.
EndNote
Kocatürk A, Koçak E, Örkcü HH (01 Mart 2026) Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 1 153–168.
IEEE
[1]A. Kocatürk, E. Koçak, ve H. H. Örkcü, “Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım”, GUMMFD, c. 41, sy 1, ss. 153–168, Mar. 2026, doi: 10.17341/gazimmfd.1650429.
ISNAD
Kocatürk, Ahmet - Koçak, Emre - Örkcü, Hacı Hasan. “Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41/1 (01 Mart 2026): 153-168. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1650429.
JAMA
1.Kocatürk A, Koçak E, Örkcü HH. Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım. GUMMFD. 2026;41:153–168.
MLA
Kocatürk, Ahmet, vd. “Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 41, sy 1, Mart 2026, ss. 153-68, doi:10.17341/gazimmfd.1650429.
Vancouver
1.Ahmet Kocatürk, Emre Koçak, Hacı Hasan Örkcü. Türkiye’deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım. GUMMFD. 01 Mart 2026;41(1):153-68. doi:10.17341/gazimmfd.1650429
Cited By
Ege Bölgesindeki Devlet Üniversitelerinin Veri Zarflama Analiziyle Verimliliklerinin Ölçülmesi
Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1861