Perdeli çalgılarda perde malzemeleri üzerine yeni yaklaşımlar: Bağlama örneği

Öz

Bu çalışmada kompozit bağlamanın misinadan yapılan perdelerin yerine üç farklı malzeme (metal, kompozit ve kemik) kullanılarak geliştirmesi amaçlanmaktadır. Metalin yüksek ses ve akustik iletkenliği olması, çok farklı üretim teknikleri olan kompozit malzemelerde ses iletimi yüksek fiber takviyesi tekniği ile yüksek ses iletimi sağlaması, kemiğin yoğun bir malzeme olması dolayısı ile katı-katı temas ile sesi iletmesi bağlamanın sesinde debisel pik noktalarında bir artışın ortaya çıkacağı, üretilen bağlama tınısında ise doğuşkanların hacminin yükselmesi öngörülmektedir. Bağlamadaki misina (polimer esaslı olup 4 sargı şeklinde bağlama sapına ses ve notaları elde etmek için kullanılır) perde yerine Metal perde, Kemik/Kompozit perde ve Kompozit (Nano/Mikro/fiber/nanotüp takviyeli ve iskeletli) perde kullanılarak deneysel olarak gerçekleştirilen çalışmada deneysel sürecin güvenilirliği açısından bir de mızrap simülatörü üretilmiştir. Bu cihaz tezene vuruş simülatörü olarak adlandırmıştır ve kontrol edilebilir bağlama/tezene vuruşu sağlayarak üretilecek sesleri tamamen homojen ve sürdürülebilir veriler olmasını sağlayacaktır. Bu çalışmada farklı perde yapılanmaları ile üretilen bağlamaların ses stüdyosunda ön test ve son test kayıtları alınarak, geleneksel kullanım arasındaki farkların ses analiz programları ile tespit edilmesi, kıyaslanması ve müzik camiasına yeni tınılarda ses üreten bağlamaların kazandırılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bağlama
• Metal Perde
• Kompozit Perde
• Kemik Perde
• Tezene Simülatörü

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK)

Proje Numarası

124M261

Teşekkür

Bu çalışmayı 124M261 numaralı araştırma projesi ile destekleyen Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) teşekkür ederiz.

New approaches to fret materials in fretted instruments: Baglama example

Öz

This project aims to improve the composite frets used in bağlama by replacing traditional monofilament frets with three different materials: metal, composite, and bone. The high sound and acoustic conductivity of metal, the enhanced sound transmission achieved through high-fiber reinforcement techniques in composite materials, and the dense structure of bone facilitating solid-to-solid contact transmission are expected to increase the decibel pic point level of the bağlama's sound. Additionally, it is anticipated that the harmonics of the produced bağlama tones will be enhanced. In bağlama, monofilament (polymer-based and used in four wraps around the neck to produce sounds and notes) frets are replaced with metal frets, bone/composite frets, and composite (nano/micro/fiber/nanotube-reinforced and skeleton-structured) frets. To ensure the reliability of the experimental process, a pick simulator has been developed. This device, referred to as a tezene stroke simulator, provides controlled bağlama/tezene strokes, ensuring that the generated sounds are completely homogeneous and sustainable. In this study, bağlamas with different fret structures were tested in a sound studio, with pre-test and post-test recordings. The differences between the traditional and experimental instruments were analyzed using sound analysis software, aiming to identify variations and introduce new tones to the music industry.

Anahtar Kelimeler

• Baglama
• Metal Fret
• Composite Fret
• Bone Fret
• Tezene Simulator

Proje Numarası

124M261

Kaynakça

1. 1. Vincent D., Musicology, Grove Music Online, 2020.
2. 2. Rodger, M., Stapleton, P., Van Walstijn, M., Ortiz, M., Pardue, L., What makes a good musical Instrument? A matter of processes, ecologies and specificities. In Proceedings of the International Conference on New Interfaces for Musical Expression, Birmingham, 484-490, 2020.
3. 3. Viala, R., Cabaret, J., Practical guide for experiments and research in musical instruments making: Institut Technologique Europ´een des M´etiers de la Musique, 2021.
4. 4. Dökmeci S. C., Türkiye’de Çalgı Yapımının Gelişimi ve Lutiyelik, Güncel Sosyal Bilimler Araştırmaları, Akademisyen Kitabevi, Ankara, 8, 157-169, 2021.
5. 5. Dağdeviren, M., Kültürel Perspektiften Arguvan Yöresi İnanç Müziği, Akademisyen Yayınevi, Ankara, 2024.
6. 6. Grove, G., A Dictionary of Music and Musicians, Vol.2, Macmillan, London, 1880,
7. 7. Haşhaş, S., Bağlama Eğitiminde Bağlama Tutuş, Mızrap (Tezene) Tutuş- Vuruş Yönlerinin Yeri ve Önemi Üzerine Bir İnceleme, Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Müzik Bilimleri Anabilim Dalı, Erzurum, 2013.
8. 8. İmik, Ü., Haşhaş, S., Çalgı Kalitesinin Performans ve Başarıya Etkilerine Yönelik Görüşler “Bağlama Örneği”, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 4 (9), 59-68. 2014.

9. 9. Öke, E. H., Designing For New Generation Electronic Musical Instruments: Strategies To Improve Interaction, User Experience And Live Performance A Thesis Submitted To The Graduate School Of Natural And Applied Sciences Of Middle East Technical Unıversıty, 2020.
10. 10. Durkin, R., On Organology: Introduction to the Organology Special Issue, Journal of Musicological Research, 43,(2-3), 51-56, 2024.
11. 11. Tresch, J., Dolan, E. I., Toward a New Organology: Instruments of Music and Science, Osiris, 28 (1), 278-298, 2013.
12. 12. Facebook video, https://www.facebook.com/watch/?v=3906155826107553, Erişim Tarihi 02.11.2023.
13. 13. Çalış, T., Poliüretan-kil Nanokompozit Sentezi ve Karakterizasyonu, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İstanbul. 2007.
14. 14. Shan, F. L., Gu, Y. Z., Li, M., Liu, Y. N., Zhang, Z. G., Effect of deposited carbon nanotubes on interlaminar properties of carbon fiber-reinforced epoxy composites using a developed spraying processing, Polym. Compos., 34(1), 41–50. 2013.
15. 15. Sharma, K., Shukla, M., Three-Phase Carbon Fiber Amine Functionalized Carbon Nanotubes Epoxy Composite: Processing, Characterisation, and Multiscale Modeling, Journal of Nanomaterials, 1-10, 2014.
16. 16. Shen, X., Jia, J., Chen, C., Li, Y., Kim, J. K., Enhancement of mechanical properties of natural fiber composites via carbon nanotube addition, Journal of Materials Science, 49, 3225–3233. 2014.
17. 17. Kıratlı, S., Nanopartikül Takviyeli E-Cam Lifi-Epoksi Kompozit Malzeme Üretimi ve Mekanik Özelliklerinin Belirlenmesi, Doktora Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Sivas. 2018.
18. 18. Taç, V., Micromechanical Modeling of Carbon Nanotube-Polymer Composites, Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara. 2018.
19. 19. Ertuğrul, E., 43.000 Yıllık Dünyanın En Eski Enstrümanı Neandertal Flütünü Dinleyin, 2015. Erişim adresi: https://arkeofili.com/43-000-yillik-dunyanin-en-eski-enstrumani-neandertal-flutunu-dinleyin/ Erişim Tarihi 11.11.2023)
20. 20. Erdem, U. E., FTR 206 Elektroterapi II Ultrason, Ders Notları, 2017.
21. 21. Erdiş, E., Bağlamanın Akustik Açıdan İncelenmesi ve Geliştirilmesine İlişkin Yeni Yaklaşımlar, Yüksek Lisans Tezi Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas. 2006.
22. 22. Milli Eğitim Bakanlığı, Müzik Aletleri Yapımı Modülü, Ses Oluşum Uygulamaları, Ankara, 2013.