Araştırma Makalesi

Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım

Cilt: 40 Sayı: 4 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım

Öz

Rekabetin hızla arttığı günümüzde, firmaların üretimdeki israfları minimize etmesi en önemli faktörlerden biridir. Bu israfların büyük bir kısmını da üretim sürecindeki gereksiz duruşlar oluşturmaktadır. Bu çalışmada, medikal sektörde faaliyet gösteren ve laboratuvar sarf malzemeleri üreten bir firmanın duruşları incelenmiştir. Duruşların, istasyonlara hammadde ve yarı mamul tedariği sırasında meydana geldiği saptanmıştır. Bu durumu önlemek amacıyla, istasyonlara malzeme tedarik edecek bir su örümceği yapısı önerilmiştir. Bu yapının rota probleminin zaman pencereli araç rotalama problemi (ZPARP) olduğu belirlenmiştir. Su örümceği için toplam seyahat süresi ve gecikme süresini enküçüklemeyi hedefleyen bir matematiksel model geliştirilmiştir. Çözüm için iki amaçlı genetik algoritma önerilmiş ve ağırlıklı-toplam yöntemi ile amaçlar birleştirilmiştir. Parametre kalibrasyonu deney tasarımı ve irace yöntemi ile yapılmış, deney tasarımının daha başarılı olduğu görülmüştür. Ağırlıklı-toplam yöntemine ek olarak, konik ve Chebyshev skalerleştirme yöntemleri de uygulanmıştır. Sonuçlar, modelin uygulanabilir olduğunu ve duruşları azaltarak kullanılabilirliği artırabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Koç Ç., Karaoğlan İ., A mathematical model for the multi-use vehicle routing problem with time windows, Gazi Univ. J. Sci. Eng., 27 (3), 569-576, 2012.
  2. 2. Cai Y., Cheng M., Zhou Y., Liu P., Guo J.M., A hybrid evolutionary multitask algorithm for the multiobjective vehicle routing problem with time windows, Inf. Sci., 612, 168-187, 2022.
  3. 3. Expósito A., Brito J., Moreno J.A., Expósito-Izquierdo C., Quality of service objectives for vehicle routing problem with time windows, Appl. Soft Comput., 84, 105–127, 2019.
  4. 4. Su X., Xu G., Huang N., Qin H., A branch-and-price-and-cut for the manpower allocation and vehicle routing problem with staff qualifications and time windows, Adv. Eng. Inform., 57, 102-143, 2023.
  5. 5. Sipahioğlu A., Altın İ., A mathematical model for in-plant milk-run routing, Pamukkale Univ. Müh. Bilim Derg., 25 (9), 1050-1055, 2019.
  6. 6. Klenk E., Galka S., Günthner W.A., Operating strategies for in-plant milk-run system, IFAC-Pap. Online, 48 (3), 1882-1887, 2015.
  7. 7. Cömert S.E., Yazgan H.R., Sertvuran İ., Şengül H., A new approach for solution of vehicle routing problem with hard time window: An application in a supermarket chain, Sādhanā, 42, 2067–2080, 2017.
  8. 8. Angel-Bello F., Martinez-Salazar I., Alvarez A., Minimizing waiting times in a route design problem with multiple use of a single vehicle, Electron. Notes Discrete Math., 41, 269-276, 2013.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği, Üretimde Optimizasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

29 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Deliktaş, D., & Eşgünoğlu, G. (2025). Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(4), 2739-2756. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378
AMA
1.Deliktaş D, Eşgünoğlu G. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 2025;40(4):2739-2756. doi:10.17341/gazimmfd.1699378
Chicago
Deliktaş, Derya, ve Gülnur Eşgünoğlu. 2025. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 (4): 2739-56. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378.
EndNote
Deliktaş D, Eşgünoğlu G (01 Aralık 2025) Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 4 2739–2756.
IEEE
[1]D. Deliktaş ve G. Eşgünoğlu, “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”, GUMMFD, c. 40, sy 4, ss. 2739–2756, Ara. 2025, doi: 10.17341/gazimmfd.1699378.
ISNAD
Deliktaş, Derya - Eşgünoğlu, Gülnur. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40/4 (01 Aralık 2025): 2739-2756. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378.
JAMA
1.Deliktaş D, Eşgünoğlu G. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 2025;40:2739–2756.
MLA
Deliktaş, Derya, ve Gülnur Eşgünoğlu. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 4, Aralık 2025, ss. 2739-56, doi:10.17341/gazimmfd.1699378.
Vancouver
1.Derya Deliktaş, Gülnur Eşgünoğlu. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 01 Aralık 2025;40(4):2739-56. doi:10.17341/gazimmfd.1699378

Cited By