EN
TR
Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım
Öz
Rekabetin hızla arttığı günümüzde, firmaların üretimdeki israfları minimize etmesi en önemli faktörlerden biridir. Bu israfların büyük bir kısmını da üretim sürecindeki gereksiz duruşlar oluşturmaktadır. Bu çalışmada, medikal sektörde faaliyet gösteren ve laboratuvar sarf malzemeleri üreten bir firmanın duruşları incelenmiştir. Duruşların, istasyonlara hammadde ve yarı mamul tedariği sırasında meydana geldiği saptanmıştır. Bu durumu önlemek amacıyla, istasyonlara malzeme tedarik edecek bir su örümceği yapısı önerilmiştir. Bu yapının rota probleminin zaman pencereli araç rotalama problemi (ZPARP) olduğu belirlenmiştir. Su örümceği için toplam seyahat süresi ve gecikme süresini enküçüklemeyi hedefleyen bir matematiksel model geliştirilmiştir. Çözüm için iki amaçlı genetik algoritma önerilmiş ve ağırlıklı-toplam yöntemi ile amaçlar birleştirilmiştir. Parametre kalibrasyonu deney tasarımı ve irace yöntemi ile yapılmış, deney tasarımının daha başarılı olduğu görülmüştür. Ağırlıklı-toplam yöntemine ek olarak, konik ve Chebyshev skalerleştirme yöntemleri de uygulanmıştır. Sonuçlar, modelin uygulanabilir olduğunu ve duruşları azaltarak kullanılabilirliği artırabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Koç Ç., Karaoğlan İ., A mathematical model for the multi-use vehicle routing problem with time windows, Gazi Univ. J. Sci. Eng., 27 (3), 569-576, 2012.
- 2. Cai Y., Cheng M., Zhou Y., Liu P., Guo J.M., A hybrid evolutionary multitask algorithm for the multiobjective vehicle routing problem with time windows, Inf. Sci., 612, 168-187, 2022.
- 3. Expósito A., Brito J., Moreno J.A., Expósito-Izquierdo C., Quality of service objectives for vehicle routing problem with time windows, Appl. Soft Comput., 84, 105–127, 2019.
- 4. Su X., Xu G., Huang N., Qin H., A branch-and-price-and-cut for the manpower allocation and vehicle routing problem with staff qualifications and time windows, Adv. Eng. Inform., 57, 102-143, 2023.
- 5. Sipahioğlu A., Altın İ., A mathematical model for in-plant milk-run routing, Pamukkale Univ. Müh. Bilim Derg., 25 (9), 1050-1055, 2019.
- 6. Klenk E., Galka S., Günthner W.A., Operating strategies for in-plant milk-run system, IFAC-Pap. Online, 48 (3), 1882-1887, 2015.
- 7. Cömert S.E., Yazgan H.R., Sertvuran İ., Şengül H., A new approach for solution of vehicle routing problem with hard time window: An application in a supermarket chain, Sādhanā, 42, 2067–2080, 2017.
- 8. Angel-Bello F., Martinez-Salazar I., Alvarez A., Minimizing waiting times in a route design problem with multiple use of a single vehicle, Electron. Notes Discrete Math., 41, 269-276, 2013.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Endüstri Mühendisliği, Üretimde Optimizasyon
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
14 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
29 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 40 Sayı: 4
APA
Deliktaş, D., & Eşgünoğlu, G. (2025). Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(4), 2739-2756. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378
AMA
1.Deliktaş D, Eşgünoğlu G. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 2025;40(4):2739-2756. doi:10.17341/gazimmfd.1699378
Chicago
Deliktaş, Derya, ve Gülnur Eşgünoğlu. 2025. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 (4): 2739-56. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378.
EndNote
Deliktaş D, Eşgünoğlu G (01 Aralık 2025) Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40 4 2739–2756.
IEEE
[1]D. Deliktaş ve G. Eşgünoğlu, “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”, GUMMFD, c. 40, sy 4, ss. 2739–2756, Ara. 2025, doi: 10.17341/gazimmfd.1699378.
ISNAD
Deliktaş, Derya - Eşgünoğlu, Gülnur. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 40/4 (01 Aralık 2025): 2739-2756. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1699378.
JAMA
1.Deliktaş D, Eşgünoğlu G. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 2025;40:2739–2756.
MLA
Deliktaş, Derya, ve Gülnur Eşgünoğlu. “Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 40, sy 4, Aralık 2025, ss. 2739-56, doi:10.17341/gazimmfd.1699378.
Vancouver
1.Derya Deliktaş, Gülnur Eşgünoğlu. Çoklu zaman pencereli ve çok kullanımlı araç rotalama probleminin çözümü için iki amaçlı sezgisel yaklaşım. GUMMFD. 01 Aralık 2025;40(4):2739-56. doi:10.17341/gazimmfd.1699378