Araştırma Makalesi

Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması

Cilt: 41 Sayı: 2 20 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması

Öz

Akciğer kanseri, dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmekte ve kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır; bu durum hasta sağkalım oranlarını artırmak için doğru ve erken tanı yaklaşımlarının geliştirilmesi gerekliliğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışmada göğüs BT (bilgisayarlı tomografi) görüntülerinden akciğer kanseri alt tiplerinin otomatik sınıflandırılması amacıyla dönüştürücü (transformer) tabanlı bir derin öğrenme modeli önerilmektedir. Model, dört tanısal kategori (adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom, büyük hücreli karsinom ve normal dokular) içeren halka açık Chest CT-Scan Images Dataset veriseti üzerinde eğitilip değerlendirilmiştir. Etiket normalizasyonu, görüntü yeniden boyutlandırma, veri dengelenmesi ve RandAugment yöntemiyle veri artırımı adımlarını içeren kapsamlı bir ön işleme hattı uygulanmıştır. Tıbbi görüntülerde uzun menzilli uzamsal bağımlılıkları yakalamadaki üstün kapasitesi nedeniyle Görsel Dönüştürücü (ViT-Large) mimarisi tercih edilmiştir. Deneysel sonuçlar modelin test kümesi üzerinde %98,5 doğruluk ve 0,980 makro ortalamalı F1-skoru elde ettiğini göstermektedir. Bu çalışmanın yeniliği klinik olarak anlamlı bir veri kümesinde ViT-Large omurgasıyla entegre edilen güçlü bir ön işleme stratejisinin ve jeton düzeyinde eğitim kararlılığını artırıcı yöntemlerin bir araya getirilmesiyle güncel en iyi (state-of-the-art) performansın elde edilmesinde yatmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Sharma R., Mapping of global, regional and national incidence, mortality and mortality-to-incidence ratio of lung cancer in 2020 and 2050, Int J Clin Oncol, 27 (4), 665-675, 2022.
  2. 2. Thandra K.C., Barsouk A., Saginala K., Aluru J.S., Barsouk A., Epidemiology of lung cancer, Contemp Oncol, 25 (1), 45-52, 2021.
  3. 3. Jung K.W. vd., Prediction of Cancer Incidence and Mortality in Korea, 2025, Cancer Res Treat, 57 (2), 331-338, 2025.
  4. 4. Luo G. vd., Projections of Lung Cancer Incidence by 2035 in 40 Countries Worldwide: Population-Based Study, JMIR Public Health Surveill, 9, e43651, 2023.
  5. 5. Siegel R.L., Kratzer T.B., Giaquinto A.N., Sung H., Jemal A., Cancer statistics, 2025, CA Cancer J Clin, 75 (1), 10-45, 2025.
  6. 6. Thandra K.C., Barsouk A., Saginala K., Aluru J.S., Barsouk A., Epidemiology of lung cancer, Contemp Oncol, 25 (1), 45, 2021.
  7. 7. Chen Q. vd., Evaluating the tumor response assessment of modified-RECIST 1.1 in advance non-small cell lung cancer: a post-hoc analysis of 1,147 patients from the EAST-LC trial, Transl Lung Cancer Res, 14 (5), 1688-1698, 2025.
  8. 8. Mandala A., Kurapati V.S.R., Musunuri S.R.K., Mutthina J.V.S.C., Sistla V.P.K., Kolli V.K.K., An Experimental Study on Prediction of Lung Cancer from CT Scan Images, Proceedings of the International Conference on Intelligent Systems and Computational Networks (ICISCN 2025), IEEE, 1-6, 2025.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örüntü Tanıma, Derin Öğrenme, Nöral Ağlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2025

Kabul Tarihi

14 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Toklu, S., & Kabakuş, A. T. (2026). Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(2), 829-840. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1811234
AMA
1.Toklu S, Kabakuş AT. Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması. GUMMFD. 2026;41(2):829-840. doi:10.17341/gazimmfd.1811234
Chicago
Toklu, Sinan, ve Abdullah Talha Kabakuş. 2026. “Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 (2): 829-40. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1811234.
EndNote
Toklu S, Kabakuş AT (01 Temmuz 2026) Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 2 829–840.
IEEE
[1]S. Toklu ve A. T. Kabakuş, “Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması”, GUMMFD, c. 41, sy 2, ss. 829–840, Tem. 2026, doi: 10.17341/gazimmfd.1811234.
ISNAD
Toklu, Sinan - Kabakuş, Abdullah Talha. “Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41/2 (01 Temmuz 2026): 829-840. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1811234.
JAMA
1.Toklu S, Kabakuş AT. Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması. GUMMFD. 2026;41:829–840.
MLA
Toklu, Sinan, ve Abdullah Talha Kabakuş. “Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 41, sy 2, Temmuz 2026, ss. 829-40, doi:10.17341/gazimmfd.1811234.
Vancouver
1.Sinan Toklu, Abdullah Talha Kabakuş. Görsel dönüştürücüler kullanılarak göğüs BT görüntülerinden akciğer kanseri alt tipi sınıflandırması. GUMMFD. 01 Temmuz 2026;41(2):829-40. doi:10.17341/gazimmfd.1811234