TR
EN
Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli
Öz
Günümüz üretim sistemlerinde kullanılan modern teknolojiler, veri merkezli akıllı üretim sistemlerinin, başka bir ifadeyle Endüstri 4.0’ın gelişimini önemli ölçüde hızlandırmaktadır. Bu dönüşüm, karar verme süreçlerinde optimizasyon temelli yaklaşımların kullanılmasını gerekli kılmaktadır. Üretim sistemlerinin iki temel unsuru olan üretim ve bakım çizelgelemesinin birlikte ele alınması ise sistem etkinliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada akıllı üretim ortamlarında özdeş paralel makineler için üretim ve bakım çizelgelemesinin eş zamanlı optimizasyonu incelenmiştir. İlk aşamada, sıra bağımlı hazırlık sürelerini dikkate alan çok amaçlı karma tam sayılı doğrusal olmayan bir model önerilmiş ve çevrimdışı planlama yaklaşımı uygulanmıştır. Bu aşamada; en büyük makine yaşı, toplam maliyet ve en büyük tamamlanma zamanı farkı en küçüklenmiş ve önleyici bakım stratejisi esas alınmıştır.
İkinci aşamada, işletmenin akıllı izleme altyapısından alınan gerçek zamanlı verilerle çizelgelerin güncellenmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda onarıcı bakım, yeni iş girişleri ve teslim tarihi değişikliklerine yanıt veren yeniden çizelgeleme mekanizması modellenmiştir. Küçük ve orta boyutlu problemlerin çözümünde kullanılmak üzere önerilen matematiksel modelin yanı sıra, büyük boyutlu problemlerin çözümünde kullanılmak üzere genetik algoritma önerilmiştir. Son olarak, önerilen yaklaşımın performansı, işletmede mevcutta kullanılan yöntemle karşılaştırılmış, daha düşük maliyet ile en büyük tamamlanma zamanının azaldığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Harmonosky CM, Robohn SF., Real-time scheduling in computer integrated manufacturing: a review of recent research, International Journal of Computer Integrated Manufacturing. 4 (6), 331–340, 1991,
- 2. Vieira GE, Herrmann JW, Lin E., Rescheduling manufacturing systems: a framework of strategies, policies, and methods, Journal of Scheduling, 6, 39–62, 2003,
- 3. Aytug H, Lawley MA, McKay K, Mohan S, Uzsoy R., Executing production schedules in the face of uncertainties: a review and some future directions, European Journal of Operational Research. 161, 86–110, 2005.
- 4. Ghaleb M, Zolfagharinia H, Taghipour S., Real-time production scheduling in the industry-4.0 context: addressing uncertainties in job arrivals and machine breakdowns, Computers and Operations Research, 123, 2020.
- 5. Framinan JM, Fernandez-Viagas V, Perez-Gonzalez P., Using real-time information to reschedule jobs in a flowshop with variable processing times, Computer and Industrial Enginering, 129, 113–25, 2019.
- 6. Katragjini K, Vallada E, Ruiz R., Flow shop rescheduling under different types of disruption, International Journal of Production Research. 51, 780–97, 2013.
- 7. Hatipoğlu A., Güneri, Y., Yılmaz E. A comparative predictive maintenance application based on machine and deep learning. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39 (2), 1037-1048, 2024.
- 8. Hadidi, L. A., Al-Turki, U. M., Rahim, M. A., Practical implications of managerial decisions to integrate production scheduling and maintenance, International Journal of System Assurance Engineering and Management, 6 (3), 224–230, 2015.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Endüstri Mühendisliği, Üretim ve Hizmet Sistemleri, Üretimde Optimizasyon
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
17 Kasım 2025
Kabul Tarihi
28 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 41 Sayı: 1
APA
Aydoğan Baş, S., & Kocakalay, Ş. (2026). Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(1), 665-678. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1825212
AMA
1.Aydoğan Baş S, Kocakalay Ş. Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli. GUMMFD. 2026;41(1):665-678. doi:10.17341/gazimmfd.1825212
Chicago
Aydoğan Baş, Sena, ve Şafak Kocakalay. 2026. “Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 (1): 665-78. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1825212.
EndNote
Aydoğan Baş S, Kocakalay Ş (01 Mart 2026) Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41 1 665–678.
IEEE
[1]S. Aydoğan Baş ve Ş. Kocakalay, “Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli”, GUMMFD, c. 41, sy 1, ss. 665–678, Mar. 2026, doi: 10.17341/gazimmfd.1825212.
ISNAD
Aydoğan Baş, Sena - Kocakalay, Şafak. “Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 41/1 (01 Mart 2026): 665-678. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1825212.
JAMA
1.Aydoğan Baş S, Kocakalay Ş. Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli. GUMMFD. 2026;41:665–678.
MLA
Aydoğan Baş, Sena, ve Şafak Kocakalay. “Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 41, sy 1, Mart 2026, ss. 665-78, doi:10.17341/gazimmfd.1825212.
Vancouver
1.Sena Aydoğan Baş, Şafak Kocakalay. Sıra bağımlı hazırlık süreli paralel makine ortamlarında eş zamanlı üretim ve bakım çizelgeleme problemi Endüstri 4.0 tabanlı gerçek zamanlı bir optimizasyon modeli. GUMMFD. 01 Mart 2026;41(1):665-78. doi:10.17341/gazimmfd.1825212