Türkiye'nin bazı şehirleri için güneş ışınım ekserji potansiyeli
Öz
Güneş, sürdürülebilir enerji sistemleri için önemli bir yenilenebilir enerji kaynağıdır. Bu çalışmada, Türkiye’de seçilen illerin güneş ışınımı ekserjisi ve ekserji/enerji oranları Petela, Spanner ve Jeter modelleri kullanılarak hesaplanmıştır. Hesaplamalarda, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan ortalama güneş ışınımı şiddeti ve yıllık ortalama sıcaklık verileri kullanılmıştır. Sonuçlar, yıllık ortalama güneş ışınımı şiddetinin 11,076–17,513 MJ/m²·gün arasında değiştiğini göstermiştir. En yüksek güneş ışınımı ve ekserji değerleri Mersin’de elde edilmiştir. Mersin için Petela ve Spanner modelleri 16,371 MJ/m²·gün, Jeter modeli ise 16,657 MJ/m²·gün ekserji değeri vermiştir. Ekserji/enerji oranları sırasıyla 0,934842, 0,934840 ve 0,951130 olarak hesaplanmıştır. En düşük ekserji değerleri Rize’de elde edilmiş ve Petela ile Spanner modellerinde 10,363 MJ/m²·gün, Jeter modelinde ise 10,541 MJ/m²·gün olarak belirlenmiştir. Rize için ekserji/enerji oranları sırasıyla 0,935617, 0,935615 ve 0,951712’dir. Petela ve Spanner modelleri birbirine oldukça yakın sonuçlar verirken, Jeter modeli daha yüksek ekserji değerleri tahmin etmiştir. Bulgular, güneş ekserji potansiyelinin bölgesel ışınım ve sıcaklık koşullarına bağlı olduğunu ve güney kıyı bölgelerinin daha yüksek potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Çevik Bektaş S., Altaş İ.H., Multi-objective day-ahead optimal energy scheduling of a grid connected distribution network consisting of renewable energy sources and storage units, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 40 (2), 1335-1346, 2025.
- 2. Eşlik A.H., Şen O., Serttaş F., CNN-LSTM model for solar radiation prediction: Performance analysis, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39 (4), 2155-2162, 2024.
- 3. Adaramola M.S., Estimating global solar radiation using common meteorological data in Akure, Nigeria, Renewable Energy, 47, 38–44, 2012.
- 4. Keller B., Costa A.M.S., A Matlab GUI for calculating the solar radiation and shading of surfaces on the earth, Computer Applications in Engineering Education, 19 (1), 161–170, 2011.
- 5. Çamdali Ü., Tunç M., Computation of chemical exergy potential in an industrial AC electric ARC furnace, Journal of Energy Resources Technology, Transactions of the ASME, 127 (1), 66–70, 2005.
- 6. Daghsen K., Lounissi D., Bouaziz N., A universal model for solar radiation exergy accounting: Case study of Tunisia, Archives of Thermodynamics, 43 (2), 97–118, 2022.
- 7. Edalati S., Ameri M., Iranmanesh M., Tarmahi H., Modelling and drawing energy and exergy of solar radiation, International Journal of Exergy, 19 (4), 554, 2016.
- 8. Khorasanizadeh H., Sepehrnia M., Solar exergy evaluation and empirical model establishment; case study: Iran, Heliyon, 6 (12), 2020.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Enerji Üretimi, Dönüşüm ve Depolama (Kimyasal ve Elektiksel hariç)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
20 Ekim 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
4 Ocak 2026
Kabul Tarihi
19 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication