STOKASTİK ÇOK KRİTERLİ KARAR VERMEDE İKİ YENİ YÖNTEM: SMAA- GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ ve SMAA-DEMATEL-GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ
Öz
Karar vermede bazı durumlarda karar vericiler tercihlerini kesin değerlerle belirtemez veya belirtmek istemezler. Bu gibi stokastik verilerle karar verebilmek için Stokastik çok kriterli kabul edilebilirlik analizi (SMAA) etkili bir şekilde uygulanan bir karar destek aracıdır. Gri ilişkisel analiz (GİA) ise ancak deterministik veri ile çalışan çok amaçlı karar verme problemlerinin çözümünde alternatif ve popüler bir yöntemdir. Bu çalışmada SMAA-2 ile GİA ve SMAA-2 ile DEMATEL-GİA metotlarını birleştiren iki yeni metot SMAA-GİA ve SMAA-DEMATEL-GİA önerilmiştir. Bu makalenin amacı GİA’ nın belirsiz ve kesin olmayan verilerle başa çıkabilmesini sağlamak, başka bir deyişle stokastik GİA’ yı oluşturmaktır. Ayrıca kriterlerin birbirleriyle ilişkisini belirlemeye yarayan DEMATEL ile de kriterlerin birbirlerine olan etkisini stokastik verilerle karar verme sürecine katabilmektir. Literatürdeki ilaç fayda risk analizi problemine ve Türk havacılık şirketleri hakkında bir vaka çalışmasına hem SMAA-GİA hem de SMAA-DEMATEL-GİA yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmamız göstermiştir ki güvenilir ve tutarlı sonuçlar veren SMAA-GİA ve SMAA-DEMATEL-GİA yöntemleri, GİA ve DEMATEL yöntemlerini stokastik veri ve rasgele ağırlıkları ile çalışmasını ve SMAA’ nın da kriterlerin bağımsız olmadığı durumlarda uygulanabilmesini mümkün kılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Tzeng G H,Huang J J (2011). Multiple Attribute Decision Making Methods and Applications. CRC Press: 1-4.
- Pohekar S D and Ramachandran M (2004). Application of Multi-Criteria Decision Making to Sustainable Energy Planning. A review, Renewable and Sustainable Energy Reviews:365–381.
- Saaty T L (1980). The Analytic Hierarchy Process. McGraw-Hill, New York.
- Tervonen T and Figueira J R (2008). A Survey on Stochastic MulticriteriaAcceptability Analysis Methods. Journal of Multi-Criteria Decision Analysis 15 :1–14.
- Lahdelma R, Hokkanen J and Salminen P (1998). SMAA-Stochastic MultiobjectiveAcceptability Analysis. European Journal of Operational Research, 106: 137–143.
- Charnetski J R (1973). The Multiple Attribute Problem with Partial Information: The Expected Value and Comparative HypervolumeMethods. PhdThesis, University of Texas at Austin.
- Charnetski J R and Soland R M (1978). Multiple-Attribute Decision Making with Partial Information: The Comparative Hypervolume Criterion. Naval Research Logistics Quarterly, 25:279–288.
- Bana e Costa, C.A. (1986). A MulticriteriaDecision Aid Methodology to Deal with Conflicting Situations on TheWeights. European Journal of Operational Research 26, 22–34.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2015
Gönderilme Tarihi
5 Aralık 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 30 Sayı: 4
Cited By
JSMAA tabanlı yeni bir eklenti: SWARA-JSMAA ve akrobasi uçağı seçimi
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17341/gazimmfd.476610AVRUPA BİRLİĞİ VE SEÇİLİ ÜLKELERİNİN TEKNOLOJİ ÜRETİM ODAKLI VERİLERİNİN ENTROPİ VE GRİ İLİŞKİLER ANALİZ MODELLERİYLE İNCELENMESİ
Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi
https://doi.org/10.18092/ulikidince.1214069