Kuraklıkla mücadele eden Şanlıurfa ilinde su kullanımının planlanması: Su ayak izi analizleri
Öz
Son yıllarda küresel ısınmayla, dünyanın birçok bölgesinde ciddi kuraklıklar yaşanmaktadır. Bu kuraklıklar da su kaynaklarını etkilemektedir. Bu nedenle su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için literatürde birçok çalışma yapılmıştır. Su ayak izi (SA) analizleri de literatüre kazandırılmış yeni bir parametredir. Bir bölge ya da herhangi bir ürün için su ayak izi kavramı; üretim aşamaları sırasında direkt veya dolaylı olarak kullanılan veya kirletilen su miktarı demektir. Bu çalışma, kuraklığın etkili olduğu ve Türkiye’de en önemli tarım merkezlerinden biri olan Şanlıurfa ilinde detaylı SA analizleri yaparak su kullanımının planlanmasını amaçlamaktadır. Bu amaçla 2009-2019 yılları arasında 11 yılın alansal yağış ortalamaları kullanılarak, bölgede yetiştirilen 45 tarım ürününün her birinin yeşil ve mavi su ayak izi analizleri yapılmıştır. Buna ek olarak bölgede hayvancılık, evsel ve endüstriyel tüketim SA analizleri de yapılarak ilin toplam ortalama SA değeri 8,01 milyar m3/yıl bulunmuştur. İldeki su kaynaklarının %91’lik kısmının tarım ürünlerinin yetiştirilmesinde kullanıldığı belirlenmiştir. Mevcut temiz suyun %64’lük kısmı mavi su kaynaklarından karşılandığı, kurak sezonda bu oranın %66’ya kadar çıktığı belirlenmiştir. Daha rasyonel planlama yapabilmek için önemli tarım ürünlerinin sanal su muhtevaları hesaplanmış ve ürünlerin ekonomik değeri ile karşılaştırılıp, tartışılmıştır. Türkiye’deki ilk SA analizleri arasında olan bu çalışma, su kaynaklarının planlanması ve iklim değişikliğine uyum kapsamında önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Albostan A., Önöz B., Wavelet application approach on the chaotic analysis of dialy river discharge, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 30(1), 39-48, 2015.
- 2. Tunç Dede Ö., Sezer M., The application of Canadian water quality index (CWQI) model ort he assessment of water quality of Aksu creek, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 32(3), 909-917, 2017.
- 3. Tunc Dede O., Telci İ.T., Aral M.M., The Use of Water Quality Index Models ort he Evaluation of Surface Water Quality: A Case Study for Kirmir Basin, Ankara, Turkey, Water Quality Exposure and Health, 5,41-56, 2013.
- 4. Batan M., Toprak Z.F., Financial Comparison of the Kyoto Protocol Obligations and the Natural Disaster Losses, Batman University Journal of Life Sciences, 7 (2/2),180-189, 2017.
- 5. Gürer İ., Uçar İ., Simulation of the runoff hydrograph by SRM supported by GIS and remote sensing (KayseriSariz creek watershed case study), Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 28(1), 91-101, 2014.
- 6. Toprak Z.F., Hamidi N., Toprak Ş., Şen, Z., Climatic identity assessment of the climate change.Int. J. Global Warming. 5(1),30-45,2013.
- 7. Yılmaz M., Drought Analysis of Konya Closed Basin with the Use of TMPA Satellite-Based Precipitation Data, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 32 (2),541-549,2017.
- 8. Batan M., Global climate change and inevitable conclusions, PhD Thesis, Dicle University, Institute of Natural and Applied Sciences, Diyarbakır, 2014.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Murat Batan
*
0000-0002-9207-4730
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
2 Eylül 2021
Gönderilme Tarihi
5 Eylül 2020
Kabul Tarihi
8 Nisan 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 36 Sayı: 4
Cited By
COVID-19 Sürecinin Su Ayak İzine Etkisinin Değerlendirilmesi
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.1083604Water Footprint Assessment of Agricultural Production in Bilecik Province
Black Sea Journal of Agriculture
https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1523858ÖĞRETMEN ADAYLARININ SU AYAK İZİ FARKINDALIKLARI VE BİLGİ DÜZEYLERİ
Trakya Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.24315/tred.1489673Nevşehir ilinde yetiştirilen başlıca tarımsal ürünlerin (buğday, patates, çerezlik kabak, kuru fasülye, üzüm) su ayak izinin belirlenmesi
Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.37908/mkutbd.1532720