V BÜKME KALIPLARINDA BAKIR SAC MALZEMELERİN GERİ ESNEME MİKTARLARININ TESPİTİ

Öz

Bükme kalıplarında sac malzemeler büküldükten sonra elastik şekil değiştirmeye bağlı olarak bir miktar geriesnedikleri bilinmektedir. İstenen ölçünün elde edilmesi ve kalıp tasarımının yapılabilmesi bu geri esnememiktarlarının bilinmesine bağlıdır. Bu araştırmada, bükme kalıplarında geri esnemenin deneysel olarak tespitihakkında bir çalışma yapılmıştır. Geri esneme miktarlarının belirlenebilmesi için, modüler bir “V bükme” kalıbıtasarlanarak, çok yaygın olarak kullanılan bakır sac malzemelerin farklı bükme açılarındaki geri esneme miktarlarıtespit edilmiş ve bu özelliklere bağlı geri esneme grafikleri elde edilerek literatüre kazandırılması amaçlanmıştır.Modüler 18 değişik kalıpta, dört değişik bükme metodu kullanılarak üç farklı kalınlıktaki bakır malzeme için en az10’ar tane olmak kaydıyla 720’nin üzerinde deney numunesi bükülüp bilgisayar ortamında değerlendirilerek, geriesneme grafikleri çıkarılmış, geri esneme değerlerinin 0,50 ile 50 arasında değiştiği görülmüştür, farklı bükmemetotlarının geri esnemeye etkileri ve elde edilen grafiklerin kullanılabilirliği de tartışılmıştır. Literatürde en çokkullanılan dört farklı bükme metodundan ikisinin geri esneme açısından kullanılamayacağı tespit edilmiştir. Ayrıcazımbanın bükülen malzeme üzerinde bekletilmesinin geri esnemeyi azalttığı, artan malzeme kalınlığının ve bükmeaçısının geri esneme değerlerini arttırdığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bakır sac, V bükme, bükme kalıbı, geri esneme.

Kaynakça

1. Kalpakjian, S., Manufacturing Engineering
2. and Technology, Prentice Hall., A.B.D., 2000.
3. Tan, Z., Persson, B. ve Magnusson, C., “Empiric
4. Model for Controlling Springback in V-Die
5. Bending of Sheet Metals”, Journal of Materials
6. Processing Technology, Cilt 34, No 1-4, 449-
7. , 1992.
8. Ostergaart, D., E., Basic Die Making, Ankara,

9. -86, 1977.
10. Shu, J. ve Hung, C., “Finite Element Analysis
11. and Optimization of Springback Reduction: the
12. Double-Bend Technique”, International
13. Journal of Machine Tools & Manufacture,
14. Cilt 36, No 4, 423-434, 1996.
15. Gan, W. ve Wagoner, R.H., “Die Design Method
16. for Sheet Springback”, International Journal
17. of Mechanical Sciences, Cilt 46, No 7, 1097-
18. , 2004.
19. Tseng, A.A., Chen, T.C., Jen, K.P.,
20. Kondetimmamhalli, R., Murty, Y.V., “Forming
21. Properties and Springback Evaluation of Copper
22. Beryllium Sheets”, Metallurgical And
23. Materials Transactions A. Physical
24. Metallurgy And Materials Science, Cilt 26, No
25. , 2111-2121, 1995.
26. Tseng, A.A., Chen, T.C., Jen, K.P., Ochiai, T.,
27. “Forming and Fractographical Characteristics of
28. Copper-Nickel-Beryllium Sheets under Tension
29. and Bending”, Journal of Materials
30. Engineering and Performance, Cilt 3, No 5,
31. -634, 1994.
32. Pourboghrat, F., Chu, E., “Prediction of Spring-
33. Back and Side-Wall Curl in 2-D Draw
34. Bending”, Journal of Materials Processing
35. Technology, Cilt 50, No 1-4, 361-374, 1995.
36. Papeleux, L. ve Ponthot, J.P., “Finite Element
37. Simulation of Springback in Sheet Metal
38. Forming”, Journal of Materials Processing
39. Technology, Cilt 125-126, 785-791, 2002.
40. Micari, F., Forcellese, A., Fratini, L., Gabrielli,
41. F., Alberti, N., “Springback Evaluation in Fully
42. -D Sheet Metal Forming Processes”, CIRP
43. Annals- Manufacturing Technology, Cilt 46,
44. No 1, 167-170, 1997.
45. Forcellese, A., Fratini, L., Gabrielli, F., Micari,
46. F., “Computer Aided Engineering of the Sheet
47. Bending Process”, Journal of Materials
48. Processing Technology, Cilt 60, No 1-4, 225-
49. , 1996.
50. Ling, Y.E., Lee, H.P., Cheok, B.T., “Finite
51. Element Analysis of Springback in L-Bending of
52. Sheet Metal”, Journal of Materials Processing
53. Technology, Cilt 168, No 2, 296-302, 2005.
54. Yuan, W.Y.D., “Generalized Solution for the
55. Prediction of Springback in Laminated Strip”,
56. Journal of Materials Processing Technology,
57. Cilt 61, No 3, 254-264, 1996.
58. Zhang, Z.T., Lee, D., “Development of a New
59. Model for Plane Strain Bending and Springback
60. Analysis”, Journal of Materials Engineering
61. and Performance, Cilt 4, No 3, 291-300, 1995.
62. Lo, S., Wu, Y., Yue, T., Xue, F., “On the
63. Properties of Springback Theories for
64. Commercial and Experimental Stamping
65. Products”, Journal of the Chinese Society of Mechanical Engineers, Transactions of the
66. Chinese Institute of Engineers, Series
67. C/Chung-Kuo Chi Hsueh Kung Ch’ eng
68. Hsuebo Pao, Cil 17, No 4, 397-404, 1996.
69. Cerit, A.M., Makine Mühendisliği El Kitabı,
70. Maya Matbaacılık Yayıncılık Ltd. Şti., Ankara,
71. -458-489, 1976.
72. Güneş, A.T., Pres İşleri Tekniği, Cilt 1, Erk
73. Yayıncılık, Ankara, 184-241, 1989.