KULA TARİHSEL KENTİNİN YİRMİNCİ YÜZYILDAKİ FİZİKSEL DÖNÜŞÜMÜNÜN MEKÂN DİZİM ANALİZİYLE İNCELENMESİ

Öz

Küçük Anadolu kentlerinden biri olan Kula, mekân dizimi (space syntax) yöntemiyle incelenmektedir. Kula, 1900’ler ve 1930’lar arası, 1930’lar ve 1970’ler arası ve 1970’ler ile 2000’ler arası olmak üzere üç döneme ayrılarak incelenmiştir. Mekân dizim analizi, bir yerleşimin açık alanlarını, en kamusaldan özele doğru hiyerarşik bir sıraya dizerek bu hiyerarşik yapı üstüne insanların birbirleriyle teklifsizce bir araya gelme potansiyeli olan mevki ve hareket kanallarını anlamak başta olmak üzere, toplumsal kontrol ve mahremiyet üstüne yorum yapmamıza olanak verir. Bu makalede, Kula küçük kentinin, fiziksel ve sosyal nirengi noktaları olan dini yapıların, çeşmelerin ve tanımlı açık alanların bu hiyerarşik dizilimdeki konumlarına odaklanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kula, mekân dizim analizi, kentsel dönüşüm, tarihi küçük Anadolu kentleri

Kaynakça

1. Hillier, B. Hanson, J. The Social Logic of Space.
2. Cambridge University Press, Londra, 1984. Hillier,
3. B. Space is the Machine. Cambridge University
4. Press, Londra, 1996.
5. Bozer, R.Kula Evleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı
6. Yay., Ankara, no. 892, 1987. Bozer, R. Kula’da
7. Türk Mimarisi, Kültür Bakanlığı Yay.,
8. Ankara,1990. Tosun, Y. Milli Mimarimizde Kula

9. Evleri, Ticaret Matbaacılık, İzmir, 1969. Tosun, Y.
10. -19. yy’da Batı Anadolu’da Osmanlı-Türk
11. Şehir Dokuları, Bu Dokuları Oluşturan Evler ve
12. Korunmaları, Dokuz Eylül Üniversitesi Yay.,
13. Izmir, 1983.
14. Kula’nın kentsel tarihi ile ilgili bilgiler çeşitli
15. kaynaklardan sentezleniştir: Bozer, R., Kula’da
16. Türk Mimarisi Kültür Bakanlığı Yay.,
17. Ankara,1990. Darkot, B. “Kula” Islam
18. Ansiklopedisi cilt 6, A. Adıvar, v.d. ed. Milli
19. Eğitim Basımevi, Istanbul, 973-976, 1955. Fersan,
20. N. Küçük Anadolu Kentlerinde Tarihsel
21. Dokunun Korunması İle İlgili Bir Yöntem
22. Araştırması, Doktora Tezi, İTÜ, Fen Bil. Ens.,
23. Varlık, M. Ç. "16. yyda Kütahya Sancağında
24. Yerleşme ve Vergi Nüfusu" Belleten cilt 52 no.
25. , 115-167, 1988.
26. Mekan dizim analizinin uygulama esasları ve teorik
27. alt yapısına dair kapsamlı bir tartışma için: Çil, E.
28. “Bir Kent Okuma Aracı Olarak Mekân Dizim
29. Analizinin Kuramsal ve Yöntemsel Tartışması”
30. Megaron YTU Mimarlık Fakültesi e-dergisi, cilt 1
31. sayı 4, Aralık 2006: 218-233.
32. http://www.megaron.yildiz.edu.tr/yonetim/dosyalar/
33. _03_CIL_E.pdf
34. Integration terimi diğer makalelerde türkçeye farklı
35. sözcüklerle aktarılmıştır. Tümleşiklik, entegrasyon
36. ve kaynaşıklık gibi sözcükler arasında
37. bütünleşikliğin, analizin mantığını en iyi ifade eden
38. sözcük olduğu düşünülmektedir.
39. Spatialist adlı bilgisayar programı, John Peponis,
40. Jean Wineman, Sonit Bafna ve Mahmud Rashid
41. tarafından geliştirilmiştir. Spatialist, Microstation
42. programıyla bütünleşik olarak çalışmaktadır.
43. Tosun, İ. Tarihi, Sosyal, Kültürel ve Turizm
44. Yönleri ile Kula, Kula Tarihi Ve Folklor Notları
45. Aboloji Matbaacılık, İzmir, 1969.
46. Peponis, J. Hadjinikolau, E., Livieratos, C. "The
47. Spatial Core of Urban Culture" Ekistics, cilt 30
48. sayı 56, 43-55. Ocak 1989
49. Çil, E. Exploring The Construction of The
50. Identities of Kula, A Place in Aegean Anatolia,
51. Doktora Tezi, University of Michigan, H.H.
52. Rackham School of Graduate Studies, 2005.