ANKARA KENTİNDE KENTSEL ISI ADASI ETKİSİNİN YAZ AYLARINDA UZAKTAN ALGILAMA VE METEOROLOJİK GÖZLEMLERE DAYALI OLARAK SAPTANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Kentlerde yeşil alanların ve buharlaşma yüzeylerinin azalması; beton ve asfaltla kaplanmış yüzeylerin, yapısal alanların artması gibi nedenlerle meteorolojik parametreler değişerek yerel ve bölgesel ölçekte iklim değişimine neden olmakta; büyük kentler kendilerine özgü iklimleri olan mekanlar haline gelmektedirler. Kentsel alanlardaki bu iklimsel farklılaşma “kentsel ısı adası” olarak tanımlanmaktadır. Ankara kentinde hızlı ve yoğun yapılaşma sonucunda iklim parametrelerinde değişimler olduğu bilinmektedir. Bu çalışma ile Ankara Metropolü için öncelikle bölge ölçeğinde 1985 yılından 2002 yılına kadar yapılaşmış alanların artması sonucu oluşan alan kullanımlarındaki ve arazi örtüsündeki değişimlere bağlı olarak ortaya çıkan yüzey sıcaklığı açısından farklılıklar ve kentteki ısı adalarının bu yıllar arasındaki değişimi tespit edilmiş; ayrıca bu tespitlere bağlı olarak seçilen farklı arazi örtüsüne ve farklı yüzey sıcaklığına sahip 3 alanda sıcaklık ve nem parametreleri açısından sabit meteorolojik ölçüm aletleri ile ölçümler yapılarak yapı yoğunluğu, yeşil alanlar ve meteorolojik parametreler arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Sonuçta Ankara kentinde kentsel ısı adası etkisi oluşumunun engellenmesi ve etkinin azaltılabilmesi için alınabilecek önlemler ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel ısı adası, yeşil alanlar, arazi kullanımı, arazi örtüsü, uzaktan algılama, landsat.

Kaynakça

1. Yüksel, Ü., Ankara Kentinde Kentsel Isı Adası
2. Etkisinin Yaz Aylarında Uzaktan Algılama ve
3. Meteorolojik Gözlemlere Dayalı Olarak
4. Saptanması ve Değerlendirilmesi Üzerinde Bir
5. Araştırma, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi,
6. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2005.
7. World Health Organization (WHO), “Urban
8. Bioclimatoloy”, Heat-Waves: Risks and

9. Responses, Health and Global Environmental
10. Change Series, No. 2, WHO Regional Office for
11. Europe, Denmark, 2004.
12. Streutker, D.R., A Study of the Urban Heat
13. Island of Houston-Texas. PhD Thesis, Rice
14. University Department of Physics and
15. Astronomy, Houston, Texas, 2003.
16. Fan, H., Urbanization of Mesoscale Models.
17. Tulane University Department of Mechanical
18. Engineering, 2004.
19. Anonim, 2023 Başkent Ankara Nazım İmar
20. Planı Açıklama Raporu, Ankara Büyükşehir
21. Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı,
22. Ankara, 2006.
23. İŞLEM GIS., Erdas Imagine Temel Yazılımı.
24. Eğitim Dökümanı, İşlem Şirketler Grubu,
25. Ankara, 2002.
26. Demirbüken, H., Ankara İli Yerleşim Alanı
27. Arazi Örtüsünün ve 1986-1995 Yılları
28. Arasındaki Değişimin Uzaktan Algılama
29. Teknikleri İle Belirlenmesi, Yüksek Lisans
30. Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri
31. Enstitüsü, Ankara, 1996.
32. Barış. E., Ankara Kentinde Hava Kirliliği
33. Sorununun Çözümünde Peyzaj Mimarlığı
34. Açısından Alınması Gerekli Önlemler, Doktora
35. Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri
36. Enstitüsü, Ankara, 1995.
37. Akay, A., Kentsel Mekanlarda Oluşan Isı
38. Adası Etkisinin Azaltılmasında Sürdürülebilir
39. Peyzajın Öneminin Ankara Kenti Örneğinde
40. Araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Ankara
41. Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara,
42. -
43. Memlük, Y., Ankara Kenti ve Yakın Çevresi
44. İklimi Oluşturan Etmenlerin Kentsel
45. Yerleşimler Yönünden İncelenmesi ve
46. Değerlendirilmesi Üzerinde Bir Araştırma,
47. Doçentlik Tezi, Ankara Üniversitesi, Ziraat
48. Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Ankara,
49. -
50. Anonim, Köppen Yöntemine Göre Ankara
51. İklimi. Devlet Meteoroloji İşleri Genel
52. Müdürlüğü, Yayın No:2000/01, Ankara, 2000.
53. Gomez, F., Gaja, E., Reig, A., “Vegetation and
54. Climatic Changes in a City”, Ecological
55. Engineering, Sayı:10, 355-360, 1998.
56. Streiling S, Matzarakis A., “Influence of Single
57. and Small Clusters of Trees on the Bioclimate of
58. a City: A Case Study”, Journal of
59. Arboriculture, Sayı:29 (6), 309-316, 2003
60. Shashua-Bar L, Hoffman ME., “Vegetation as a
61. Climatic Component in the Design of an Urban
62. Street:An Empirical Model for Predicting the
63. Cooling Effect of Urban Green Areas with
64. Trees”, Energy and Buildings, Cilt 31, Sayı: 3,
65. -235, 2000.
66. Quattrochi, D., Luvall, J., High Spatial
67. Resolution Airborne Multispectral Thermal
68. Infrared Data to Support Analysis and
69. Modelling Tasks in EOS IDS Project
70. ATLANTA.
71. http://wwwghcc.msfc.nasa.gov/atlanta, Erişim
72. tarihi: 20. 02.2004, 1997.
73. Harp, D., The Dallas/Forth Worth, Texas
74. Winter Heat Island and Variations in Low
75. Temperature Injury to Ornamental Plants,
76. PhD Thesis, Texas A&M University, Texas,
77. -
78. Spranken-Smith RA, Oke TR., “The Thermal
79. Regime of Urban Parks in Two Cities with
80. Different Summer Climates”, International
81. Journal of Remote Sensing Cilt No:18, Sayı:
82. , 2085-2104, 1998.