SONSUZ GÜÇLÜ BARAYA BAĞLI ÇİFT SENKRON JENERATÖRDEN OLUŞAN DİNAMİK SİSTEMİN KÜÇÜK İŞARET KARARLILIK ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada, sonsuz güçlü baraya bağlı iki senkron jeneratörden oluşan dinamik sistemin düşük genlikli vedüşük frekanslı küçük işaret bozucular karşısındaki kararlılığı incelenmiştir. Güç sistemlerinin dinamik kararlılıkçalışmalarında kullanılmak üzere senkron jeneratörlerin farklı dereceden çeşitli basitleştirilmiş modelleriliteratürlerde önerilmiş ve kullanılmıştır. Rotor dinamiğine ilave olarak rotor sargı dinamiğinin de dikkatealındığı fakat sönüm sargılarının etkisinin, stator sargı direncinin ve stator akı değişimlerinin ihmal edildiği 3.dereceden Sonsuz Güçlü Baraya bağlı Senkron Jeneratör (SGBSJ) modeli en çok kullanılan modeldir. Buçalışmamızda; literatürde yer alan çalışmalardan farklı olarak; stator direnci ve akı değişimlerini ihmaletmeksizin oluşturduğumuz senkron jeneratörün t-modeli kullanılmış ve Sonsuz Güçlü Baraya bağlı ÇiftSenkron Jeneratör (SGBÇSJ) sisteminin dinamik modeli Matlab/Simulink programında simüle edilmiştir. Ayrıcabu çalışmada SGBSJ sisteminin kararlılığını arttırmak amacı ile literatürde yer alan doğrusallaştırılmış modelkullanılarak tasarlanan Geleneksel Güç Sistem Kararlı Kılıcıların (GGSK’ların) seçilen çalışma noktasınındeğişmesi durumlarında önemli derecede performans kaybına uğradıkları bilindiğinden, güç sistemlerindeçalışma noktası ve hat empedansı gibi bazı sistem parametrelerinin değişmesi durumunda dahi performanskaybına uğramayan, dayanıklı yapıya sahip Bulanık mantık tabanlı GSK tasarımı (BGSK) gerçekleştirilmiştir.Simülasyonlarda, önerilen BGSK’lı sistem ile GGSK’lı sistemin ve ek destekleyici kontrolör içermeyen sadeceOtomatik Gerilim Regülatörünün (OGR’nin) bulunduğu sistemin küçük işaret bozucular karşısındakiperformansları karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Güç sistem kararlılığı, Bulanık mantık kontrolör, GGSK, OGR, Küçük işaret kararlılığı.

Kaynakça

1. Kundur, P., Power System Stability and Control,
2. Neal J. Balu & Mark G. Lauby Mc Graw-Hill, New
3. York, A.B.D., 1993.
4. Demirören, A., Zeynelgil, L., Elektrik Enerjisi
5. Sistemlerinin Kararlılığı, Kontrolü ve
6. Çalışması, Birsen Yayınevi, İstanbul, Türkiye,
7. -
8. Mun Ong, C., “ Synchronous Machines in Power

9. Systems and Devices”, Dynamic Simulation of
10. Electric Machinery, Russ Hall, Prentice Hall
11. PTR, New Jersey, A.B.D., 463-568, 1998.
12. Yılmaz, A. S., Güç Sistem Kararlayıcıları ve
13. Uygulamaları, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya
14. Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1997.
15. Yazıcı, İ., Modern Referans Kayan Kipli
16. Kontrolör Tabanlı Güç Sistem Kararlayıcı
17. Tasarımı, Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi, Fen
18. Bilimleri Enstitüsü, 2008.
19. Erdem, A., Bulanık Mantık Kontrolör Yardımı
20. İle Güç Sistemi Kararlı Kılıcısı Tasarımı,
21. Yüksek lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi,
22. Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007.
23. Caner, M., Hiyerarşik Fuzzy Yöntemiyle Senkron
24. Generatörlerde Uyartım Kontrol, Doktora Tezi,
25. YTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006.
26. Varbak N., Enerji Sistemlerinde Bulanık Mantık
27. Temelli Güç Sistem Kararlı Kılıcısı
28. Uygulamaları, Yüksek Lisans Tezi, Afyon
29. Kocatepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü,
30. -
31. Kaytez, F.,Klasik PID ve Bulanık Mantık
32. Kontrol ile Senkron Generatör Kontrolü, Yüksek
33. lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri
34. Enstitüsü, 2005.
35. Nalbantoğlu, M., Orhan, A., Bayındır, M. İ.,
36. “Sonsuz Baraya Bağlı Bir Senkron Generatörün
37. Uyarma Kontrolü İçin Kayma Kipli Güç Sistemi
38. Kararlı Kılıcısı Tasarımı”, 5. Uluslararası İleri
39. Teknolojiler Sempozyumu (IATS’09), Karabük,
40. Türkiye, Paper ID : 1216, 13-15 Mayıs 2009
41. Nalbantoğlu, M., Orhan, A., Bayındır, M.İ., “
42. Erişim Kurallı Kayma Kipli Güç Sistemi
43. Stabilizatörünün Tasarımı”, Elektrik - Elektronik
44. Ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu,
45. ELECO, Bursa 26–30 Kasım 2008.
46. Özkop,E., Altaş, İ.H., Akpınar, A.S., “Bulanık
47. Mantık Denetleyici Güç Sistem Uygulaması”,
48. Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği
49. Sempozyumu ELECO, 2004.
50. Kartez, F., Gözde, H., Taplamacıoğlu, M. C.,
51. “Klasik PID ve Bulanık Mantık Kontrolör ile
52. Senkron Makine Kontrolü”, Elektrik-Elektronik-
53. Bilgisayar Mühendisliği 11. Ulusal Kongresi,
54. -432, İstanbul, 22-25 Eylül 2005.
55. Oğuz, G., Demirören, A., “Bulanık Mantıklı
56. Kontrolör İle Güç Sistemlerinde Geçici Kararlılığın
57. İyileştirilmesi”, Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar
58. Mühendisliği Sempozyumu, ELECO, 2004.
59. Caner, M., Umurkan, N., Çimen, H., “ Bulanık
60. Mantık Tabanlı Uyartım Kontrolü”, Makine
61. Teknolojileri Elektronik Dergisi, Cilt 1, s. 17-22,
62. -
63. Yazıcı, İ., Özdemir, A., “Optimal Kazanç
64. Tablolamalı Güç Sistem Kararlıkılıcısı Tasarımı”,
65. SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, s. 38-
66. , 2008.
67. Erdem, A., Demirören, A.,”Bulanık Mantık Tabanlı
68. Kontrolör Yardımı İle Güç Sistemi Kararlı Kılıcısı
69. Tasarımı”, EMO 40.dönem Sempozyum ve
70. kongreler, 2007.
71. Taşar, B., Özdemir, M., "Çıkık Kutuplu Senkron
72. Generatörde Küçük İşaret Kararlılık Analizi", TOK
73. “ Üniversite Sanayi İşbirliği”, Ulusal
74. Otomatik Kontrol Toplantısı, Gebze Yüksek
75. Teknoloji Enstitüsü, Kocaeli,21-23 Eylül 2010.
76. You, R., Controller Design for PSS and FACTS
77. Devices to Enhance Damping of Low-Frequency
78. Power Oscillations in Power Systems, Doctor of
79. Philosophy, Montana State University, 2006.
80. Tavahodi, M., Mixed Model Predictive Control
81. with Energy Function Design for Power System,
82. Master of Engineering, Queensland University of
83. Technology, 2007.
84. He, J., Adaptive Power System Stabilizer Based
85. on Recurrent Neural Network, Doctor of
86. Philosophy, The University of Calgary, Alberta,
87. -
88. Gupta, R., Robust Nondynamic Mutirate Output
89. Feedback Technique Based Power System
90. Stabilizers, Doctor of Philosophy, Indian Institute
91. Of Technology, Bombay, 2003.
92. Kavvaseri, R. G., A New Methodology for The
93. Design of Power System Stabilizers, Doctor of
94. Philosophy, Washington State University, 2002.
95. Bandal, V. S., Power System Stabilizer Design
96. based on Multirate Output Feedback Sliding
97. Mode Control Strategies, Doctor of Philosophy,
98. Indian Institute Of Technology, Bombay, 2006.
99. Elshafei, A.L., El-Metwally, K.A., Shaltout A.A., A
100. Variable-Structure Adaptive Fuzzy Logic Stabilizer
101. For Single And Multi-Machine Power Systems,
102. Control Engineering Practice, 13, (4), 413-423,
103. -
104. Hiyama, T., Kita, T., Miyake, T., Andou, H.,
105. Experimental Studies Of Three Dimension Fuzzy
106. Logic Power System Stabilizer On Damping Of
107. Low-Frequency Global Mode Of Oscillation, Fuzzy
108. Sets and Systems, 102, (1), 103-111, 1999.
109. Hariri, A., Malik, O.P., Fuzzy logic power
110. System stabilizer based on genetic adaptive
111. network, Fuzzy Sets and Systems, 102, (1), 31-
112. , 1999.
113. Ajamı, A., Asadzadeh, H.,Damping of Power
114. System Oscillations Using UPFC Based
115. Multipoint Tuning AIPSO-SA Algorithm, Gazi
116. University Journal of Science, 24, (4):791-
117. ,2011.