AĞIR ARAÇLAR İÇİN YOL EĞİMİ VE VİRAJ YARIÇAPI DİKKATE ALINARAK EN HIZLI GÜZERGÂHIN BELİRLENMESİ

Öz

En kısa yol, süre açısından en kısa zamanda; maliyet açısından en küçük maliyet ile veya mesafeaçısından en kısa mesafede kat edilen yoldur. Aracın sabit hızda yol aldığı varsayıldığında en kısa yol, enkısa zamanda kat edilen yol diğer bir ifadeyle en hızlı yol olarak kabul edilebilir. Oysa araçlar, yollarıneğimi ve virajlar nedeniyle her zaman sabit hızda mesafe kat edemezler. Bu durumda da en hızlı yol,mesafesi en kısa olan yol olarak kabul edilemez. En hızlı yol için yolların eğimini ve viraj yarıçaplarınıdikkate alan hesaplamalar yapılmalıdır. Bu çalışmada ağır araçlar için yolun eğimi, viraj yarıçapı, yolungenişliği, yüksekliği ve taşıma kapasitesi dikkate alınarak en hızlı-en iyi güzergâhın belirlenmesi için birmodel önerisinde bulunulmuştur. Bu maksatla öncelikle çalışmada araç hızını etkileyen faktörler üzerindedurulmuş; müteakiben ağır araçların eğimli ve virajlı yollarda hız hesaplamaları için kullanılan formülleraçıklanmıştır. En hızlı güzergâhın belirlenmesinde, aracın tırmanma ve dönme kabiliyeti ile genişlik,yükseklik ve yüklü ağırlığına göre geçemeyeceği yol kesimlerini tespit etmek için Coğrafi BilgiSistemlerinden (CBS) faydalanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ağır Araç, En Kısa Yol Problemi, En Hızlı Yol Problemi, CBS, Yol Eğimi, Viraj Yarıçapı.

Kaynakça

1. Bennett, Christopher R., A Speed Prediction
2. Model For Rural Two-Lane Highways, Doctor
3. Thesis, The University of Auckland, New
4. Zeland,1994.
5. 2. Ayman, A. Abdul-Mawjoud and Gandhi, G.
6. Sofia, “Development Of Models For Predicting
7. Speed On Horizontal Curves For Two Lane
8. Rural Highways”, The Arabian Journal for

9. Science and Engineering, 33(2B), 365-377,
10. -
11. FHWA, Speed Prediction For Two-Lane
12. Rural Highways, US Department of
13. Transportation, Washington, D.C., 2000.
14. Yeşilırmak, M., TaĢıtlarda Ġvme Analizi ve
15. Matematiksel Modellemesi, Yüksek Lisans
16. Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Fen
17. Bilimleri Enstitüsü, 2009.
18. AASHTO, A Policy on Geometric Design of
19. Highways and Streets, American Assoc. of
20. State Highway and Transportation Officials,
21. -
22. http://www.fhwa.dot.gov/ohim/tmguide/ (erişim
23. tarihi: 2010)
24. Ahanotu, Dike N., Heavy-Duty Vehicle Weight
25. And Horsepower Distributions: Measurement
26. Of Class-Specific Temporal And Spatial
27. Variability, Doctor Thesis, Georgia Institute of
28. Technology, 1999.
29. Araç Muayene İstasyonlarının Açılması,
30. İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında
31. Yönetmelik, 23.09.2004, 25592, Resmi Gazete.
32. Çetinkaya, S., TaĢıt Mekaniği, Nobel Yayın
33. Dağıtım, 3. Baskı, Ankara, 2004.
34. Lan, C-J. and Menendez, M., “Truck speed
35. profile models for critical length of grade”,
36. Journal of Transportation Engineering–
37. ASCE 129(4), 408–419, 2003.
38. Lucic, I., Truck Modeling Along Grade
39. Sections, Master Thesis, The Faculty of the
40. Virginia Polytechnic Institute and State
41. University, 2001.
42. Rakha, H. and Yu, B., “Truck Performance
43. Curves Reflective of Truck and Pavement
44. Characteristics.” Journal of Transportation
45. Engineering– ASCE 130(6), 753–767, 2004.
46. Arasan, V. T. and Arkatkar, S. S., “Modeling
47. Heterogeneous Traffic Flow On Upgrades Of
48. Intercity Roads”, Transport, 25(2), 129–137,
49. -
50. Gillespie, T. D., Fundamentals of Vehicle
51. Dynamics, Society of Automative Engineers,
52. Inc., 1992.
53. Boyalı, A., Hibrid Elektrikli Yol TaĢıtlarının
54. Modellenmesi ve Kontrolü, Doktora Tezi,
55. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri
56. Enstitüsü, İstanbul, 2008.
57. Lugner, P., “Tyre models, Propulsion and
58. Handling of Road Vehicles”, Dynamical
59. Analysis of Vehicle Systems, CISM Courses
60. and Lectures, 497, 129-182, 2007.
61. Yu, B., Modeling Truck Motion along Grade
62. Sections, Doctor Thesis, The Faculty of Virginia
63. Polytechnic Institute and State University, 2005.
64. Sahlholm, P. and Johansson, K. H., “Road grade
65. estimation for look-ahead vehicle control using
66. multiple measurement runs”, Control
67. Engineering Practice, 2009.
68. Bayar, K., Modeling Of the Dynamics of
69. Multi-Axle Steered Vehicles, Master Thesis,
70. METU, 2006.
71. Mavromatis, S. and Psarianos, B., “Analytical
72. Model to Determine the Influence of Horizontal
73. Alignment of Two-Axle Heavy Vehicles on
74. Upgrades”, Journal of Transportation
75. Engineering– ASCE, 129(6), 583-589, 2003.
76. Uostas, A. and Janulevičius, A.,”Investigation of
77. Tractor Engine Power And Economical Working
78. Conditions Utilization During Transport
79. Operation”, Transport, 23(1), 37–43, 2008.
80. Brockenbrough, R. L., Highway engineering
81. handbook: building and rehabilitating the
82. infrastructure, McGraw-Hill Inc.,3rd Edition,
83. New York, 2009.
84. Nicholas, J. Garber and Lester, A. H., Traffic
85. and Highway Engineering, Nelson
86. Engineering, Fourth Edition, USA, 2009.
87. Maraş, H. H., Sayısal Arazi Modeli Ürünleri,
88. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya,
89. -
90. Yomralıoğlu, T., CBS: Temel Kavramlar ve
91. Uygulamalar, İstanbul, Seçil Ofset, 2000.
92. NATO STANAG 2021, Military Computation of
93. Bridge, Ferry, Raft and Vehicle Classifications,
94. NATO, 18 September 1990.