DELİK DELME YÖNTEMİYLE KALICI/KALINTI GERİLMELERİN ÖLÇÜLMESİ VE GERİNİM ÖLÇERLERİN KALİBRASYONU

Öz

Bu çalışmada, delik delme metoduyla H-Drill kalıntı gerilme analiz programı kullanılarak kalıntı/kalıcıgerilmelerin ölçülmesi ve rozet tip gerinim ölçerlerin kalibrasyonu amaçlanmıştır. Bu amaçla, farklı en kesitalanlarına sahip çelik çekme levhasına ASTM’ye göre standart ve standart dışı D0/D oranlarına sahip farklı ikitip rozet gerinim ölçerler (RGÖ) uygulanmıştır. Yatay çekme presi ile çelik çekme levhasına 30, 45 ve 60 kN’lukeksenel kuvvetler uygulanmış ve bu kuvvetlerin oluşturduğu gerilmeler ölçülmüştür. Ayrıca, 60 kN’luk çekmekuvvetinin çelik levhanın farklı kesitlerinde oluşturduğu kalıcı gerilmeler belirlenmiştir. Eksenel çekmegerilmelerinin belirlenmesinde, farklı RGÖ’lerden yaklaşık aynı gerinimler elde edilmiş ve teorik gerilmedeğerlerine yakın sonuçlar belirlenmiştir. Kalıcı gerilme ölçüm sonuçlarında ise, standarda uygun RGÖ’lerteorik değere yakın gerilme değerleri vermiştir. Ancak, standart dışı RGÖ’lerden düşük ölçüm hassasiyeti veyaklaşık 36MPa daha düşük gerilme değerleri alınmıştır. Bununla birlikte, artan veya azalan kalıcı gerilmeyerağmen bu sapma miktarının yaklaşık aynı değerde olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kalıntı/kalıcı gerilme, delik delme metodu, rozet gerinim ölçer, kalibrasyon

Kaynakça

1. Dieter, E.G., Mechanical Metallurgy, McGraw-
2. Hill Book Co., UK., 1988.
3. Weismon, C., “Fundamental of Welding”, Welding
4. Handbook, Volume-1, Editör: Kearns, W. H.,
5. American Welding Society, A.B.D., 221-230,1976.
6. Bahadur, A., Kumar, B.R., Chowdhury, S.G.,
7. “Evaluation of Changes in X-Ray Elastic Constants
8. and Residual Stress as a Fonction of Cold Rolling

9. of Austenitic Steels”, Materials Science and
10. Technology, volume 20, No 3:387-392, 2004.
11. Kafkas, F., “Tornalanmış Parçalardaki Kalıcı
12. Gerilmelerin Sapma Yöntemi Kullanılarak
13. Tahmini” 5. Uluslararası İleri Teknolojiler
14. Sempozyumu (IATS’09), Karabük, Türkiye, 1394,
15. , 13-15 Mayıs 2009.
16. Lin Y.C., Lee, K.H., “Effect of Preheating on the
17. Residual Stressing Type 304 Stainless Steel
18. Weldment”, Journal of Materials Processing
19. Technology, Cilt 63, 797-801, 1997.
20. Price, J.W.H, Paradowska, A.Z., vd. “Comparison
21. of Experimental and Theoretical Residual Stresses
22. in Welds: The Issue of Gauge Volume”,
23. International Journal of Mechanical Sciences,
24. Cilt 50, 513-521, 2008.
25. Macherauch, E., Kloos, H.K. “Origin, Measurement
26. and Evoluation of Residual Stresses”, Residual
27. Stresses in Science and Technology, Volume 1,
28. Editör: Macherauch, E., and Hauk, V.,
29. İnformationsgesellsschaft, Verlag, Germany, 3-25,
30. -
31. Yiğit, O., “Tabaka Kaldırma Yöntemi ile Kalıcı
32. Gerilmelerin Ölçülmesi ve Diğer Yöntemlerle
33. Karşılaştırılması”, Mühendis ve Makine, Cilt:49,
34. No: 579, 20-27, 2008.
35. Kafkas, F., Karataş, Ç., et.all., “Determination of
36. Residual Stresses Based on Heat Treatment
37. Conditions and Densities on a Hybrid (FLN2-4405)
38. Powder Metallurgy Steel Using Artificial Neural
39. Network”, Materials and Design, Cilt: 28, 2431-
40. , 2007.
41. Vishay, TN-503-6, Measurement of Residual
42. Stresses by the Hole-drilling Strain Gage Method,
43. Vishay Micro-measurement, 19-34, 2007.
44. Korsunsky, A.M., Regino, G.M., Nowell, D.,
45. “Variational eigenstrain analysis of residual
46. stresses in a welded plate”, International Journal
47. of Solids and Structures, volume 44, 4574–4591,
48. -
49. Han, H.N., Lee, J.K., Kim, S.J., “An Observation
50. of Permanent Strain During Recrystallization and
51. Growth of Steel under Externally Applied Stress”,
52. Materials Letters, volume 59, 158-161, 2005.
53. Smith, S.L., Wood, W.A., “X-ray Structure and
54. Elastic Strain in Copper”, Proceedings of the
55. Royal Society of London A: Mathematical and
56. Physical Sciences, volume 176, 966, 398-411,
57. -
58. ASTM E 837-01, Standard Test Method for
59. Determining Residual Stress by the Hole Drilling
60. Strain Gage Method, 2002.
61. Schajer, G.S., H-Drill; Hole-Drilling Residual
62. Stress Calculation Program User Guide, Canada,
63. -
64. Lord, J., Hole Drilling Techniques, The NPL
65. Materials Centre, UK, 2000.
66. Lee, H.T., Liu, C., “Optimizing the EDM holedrilling
67. strain gage method for the measurement of
68. residual stress”, Journal of Materials Processing
69. Technology, volume 209, 5626–5635, 2009.
70. Grant, P.V., Lord, J.D, Whitehead, P.S., The
71. Measurement of Residual Stresses by the
72. Incremental Hole Drilling Technique, National
73. Physical Laboratory, UK, 2002.
74. Vishay, Model RS-200 Milling Guide
75. Instruction Manuel, Vishay Measurement
76. Group, USA, 1-9, 1992.
77. Bradley, G.R., James, M.N., Residual
78. Stresses/Strains Induced by the Metal Inert
79. Gas and Friction Stir Welding Processes,
80. Department of Mechanical and Marine
81. Engineering, University of Plymouth, England,
82. -
83. Buzluk, M., Elektrik ve Gazaltı Ark
84. Kaynağında Kalıntı Gerilmelerin Ölçülmesi,
85. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen
86. Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2007.
87. Buzluk, M., Özer A., Özçatalbaş Y., Kurt, A.
88. “Örtülü Elektrot ile Ark Kaynağında Akım
89. Şiddetinin Kalıntı Gerilmelere Etkisi” 5.
90. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu,
91. Karabük, 1591-1594, 13-15 Mayıs 2009.