Cbs Ve Uzaktan Algılama Destekli Kar Erimesi Modeli (Srm) İle Akış Hidrografı Benzetimi (Kayseri-Sarız Çayı Havzası Örneği)

Öz

Kar potansiyelinin fazla olduğu yüksek bölgelerdeki akarsu havzaların yıllık akış hacimlerinin büyük bir kısmı, kış aylarında oluşan kar örtüsünün ilkbaharda erimesi sonucu oluşmaktadır. Kardan beslenen havzalarda; havza akışının modellenmesi, su kaynaklarının verimli ve sürdürülebilir olarak işletilmesi bakımından önemlidir. Bu kapsamda; Seyhan Havzasının bir alt havzası olan Sarız Çayı Havzasının, 2004 ve 2005 yılları kar erime dönemlerine ait (Mart-Nisan) hidrograflarının simülasyonu (benzetimi) üzerine çalışılmıştır. Çalışmada, kar akış hacminin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılan kar erimesi akışı hidrolojik modelleme programı olan Snowmelt Runoff Model (SRM), Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile birlikte uygulanmıştır. SRM programı bağımsız değişken olarak; sıcaklık, yağış ve karla kaplı alanın (KKA) günlük değişimlerine
ihtiyaç duymaktadır. KKA değişimi, MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) uydu görüntülerinin CBS ile sorgulanması sonucu belirlenmiştir. Benzetim çalışması iki alternatifli olarak yapılmıştır. Benzetilen hidrograflar, gözlenen hidrograflarla karşılaştırılmıştır ve genelde uyumludur. Benzetim
çalışmalarının daha iyi ve güvenilir sonuç vermesi için çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Hidrolojik modelleme, MODIS, CBS, SRM, Sarız Çayı Havzası.

Kaynakça

1. Gürer, İ., Kar Erimesi ve Akımı (Uludağ
2. Örneği), Doçentlik Tezi, Hacettepe Üniversitesi,
3. Mühendislik Fakültesi, 1982.
4. Wurbs, R.A., Water Management Models,
5. Prentice Hall PTR, New Jersey, A.B.D., 1995.
6. Day, C.A., “Modelling Impacts of Climate Change
7. on Snowmelt Runoff Generation and Streamflow
8. Across Western US Mountain Basins: A Review of

9. Techniques and Applications for Water Resource
10. Management”, Progress in Physical Geography,
11. Cilt 33, No 5, 614-633, 2009.
12. Rango, A. ve Martinec, J., “Revisiting the Degree-
13. Day Method for Snowmelt Computations”, Water
14. Resources Bulletin, Cilt 31, No 4, 657-669, 1995.
15. Singh, V.P., Computer Models of Watershed
16. Hydrology, Water Resources Publications,
17. Colorado, A.B.D., 1995.
18. Baumgartner, M.F. ve Apfl, G., “Towards an
19. Integrated Geographic Analysis with Remote
20. Sensing, GIS and Consecutive Modeling for Snow
21. Cover Monitoring”, International Journal of
22. Remote Sensing, Cilt 15, No 7, 1507-1517, 1994.
23. Baumgartner, M.F., Seidel ve K., Martinec, J.,
24. “Toward Snowmelt Runoff Forecast Based on
25. Multisensor Remote Sensing Information”, IEEE
26. Transactions on Geosciense and Remote
27. Sensing, Cilt 25, No 6, 746-750, 1987.
28. Taşdemir, G., Uzaktan Algılama ve Coğrafi
29. Bilgi Sistemlerinin Birlikte Kullanılması ile
30. Kar Erimesi Akış Hidrografının Benzetimi
31. (Sarız Çayı Havzası Örneği), Yüksek Lisans
32. Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü,
33. -
34. Tudes, S., “Proposal of the Analytical Model on
35. the Evaluation of the Geological Thresholds in
36. Planning: Case Study Portsmouth (England)”,
37. Journal of the Faculty of Engineering and
38. Architecture of Gazi University, Cilt 26, No 2,
39. -288, 2011.
40. Yuksel, U.D. ve Yilmaz, O., “A Study on
41. Determining and Evaluating Summertime Urban
42. Heat Islands in Ankara at Regional and Local
43. Scale Utilizing Remote Sensing and
44. Meteorological Data” Journal of the Faculty of
45. Engineering and Architecture of Gazi
46. University, Cilt 23, No 4, 937-952, 2008.
47. Butt, M.J. ve Bilal, M., “Application of Snowmelt
48. Runoff Model for Water Resource Management”,
49. Hydrological Processes, Cilt 25, No 24, 3735-
50. , 2009.
51. Acar, R., Senocak, S. ve Sengul, S., “Snow
52. Hydrology Studies in the Mountainous Eastern
53. Part of Turkey”, IEEE International Conference
54. on Industrial Engineering and Engineering
55. Management (IEEM 2009), Hong Kong, China,
56. -1582, 08-11 Aralık 2009.
57. Mu, Z., Jiang, H, Peng, L. ve He, Y., “A Digital
58. Hydrological Model of High Cold Alpine Areas
59. and Its Application”, 6th International
60. Symposium on Digital Earth - Data Processing
61. and Applications, Beijing, China, Cilt 7841, No
62. N, 09-12 Eylül 2009.
63. DSİ, Yukarı Seyhan Master Planı, Verbundplan
64. GmbH, Cilt 1, Türkiye, 1984.
65. Martinec, J., Rango, A., Roberts, R., WinSRM
66. 11-Snowmelt Runoff Model User’s Manual,
67. Editörler: Gomez-Landesa E. ve Bleiweiss, P.M.,
68. New Mexico State University, Las Cruces, New
69. Mexico, A.B.D., 2008.
70. Rango A., “Spaceborne Remote Sensing for Snow
71. Hydrology Applications”, Hydrological Sciences
72. Journal, Cilt 41, No 4, 477-494, 1996.
73. Tekeli A.E., Akyurek, Z., Sorman, A.A., Sensoy,
74. A. ve Sorman, A.U., “Using MODIS Snow Cover
75. Maps in Modeling Snowmelt Runoff Process in
76. the Eastern Part of Turkey”, Remote Sensing of
77. Environment, Cilt 97, No 2, 228-229, 2005.
78. Hall, D.K. ve Riggs, G.A., “Accuracy Assessment
79. of the MODIS Snow Products”, Hydrological
80. Processes, Cilt 21, No 12, 1534-1547, 2007.
81. Hall, D.K., Riggs, G.A., Salomonson, V.V.,
82. DiGirolamo, N.E. ve Bayr, K.J., “MODIS Snow-
83. Cover Products”, Remote Sensing of
84. Environment, Cilt 83, No 1-2, 181-194, 2002.
85. Klein, A.G., Hall, D.K. ve Riggs, G.A.,
86. “Improving Snow-Cover Mapping in Forests
87. Through the Use of a Canopy Reflectance Model”,
88. Hydrologic Processes, Cilt 12, No 10-11, 1723-
89. (1998).
90. Riggs, G.A. ve Hall, D.K., “Reduction of Cloud
91. Obscuration in the MODIS Snow Data Product”,
92. th Eastern Snow Conference, Stowe, Vermont,
93. A.B.D., 2002.
94. Li, B., Zhu, A., Zhou, C., Zhang, Y., Pei, T. ve
95. Qin, C., “Automatic Mapping of Snow Cover
96. Depletion Curves Using Optical Remote Sensing
97. Data Under Conditions of Frequent Cloud Cover
98. and Temporary Snow” Hydrological Processes,
99. Cilt 22, No 16, 2930-2942, 2008.
100. Salomonson, V.V. ve Apel, I., “Estimating
101. Fractional Snow Cover From MODIS Using the
102. Normalized Difference Snow Index (NDSI)”,
103. Remote Sensing of Environment, Cilt 89, No 3,
104. -360, 2004.
105. Dobreva, I.D. ve Klein, A.G., “Fractional Snow
106. Cover Mapping Through Artificial Neural
107. Network Analysis of MODIS Surface
108. Reflectance” Remote Sensing of Environment,
109. Cilt 115, No 12, 3355-3366, 2011.
110. Salomonson, V.V. ve Apel, I., “Development of
111. the Aqua MODIS NDSI Fractional Snow Cover
112. Algorithm and Validation Results”, IEEE
113. Transactions on Geoscience and Remote
114. Sensing, Cilt 44, No 7, 1747-1756, 2006.
115. Martinec, J. ve Rango, A., “Parameter Values for
116. Snowmelt Runoff Modeling”, Journal of
117. Hydrology, Cilt 84, No 3-4, 197-219, 1986.
118. Dey, B., Sharma, V.K. ve Rango, A., “A Test of
119. Snowmelt Runoff Model for a Major River Basin
120. in Western Himalayas”, Nordic Hydrology, Cilt
121. , No 3, 167–178, 2009.