RARE EARTH ELEMENTS (REE) CONCENTRATION OF DIFFERENT COLORED FLUORITES KAMAN, KIRŞEHİR, TÜRKİYE

Öz

Fluorite samples exhibiting differences in color were collected from hydrothermal fluorite mineralization in the Bayındır, İsahocalı, Yeniyapan and Alişar regions. Rare Earth Elements (REE) concentrations of the fluorites were determined. The analyses were conducted by the Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry (ICPMS) method at the ACME Laboratory (Canada). REE diagrams and average values of normalized Chondrite were used in order to identify the differences according to regional and color. Total REE contents of the studied fluorites (green, purple, and dark purple) ranges from 9-7459 ppm having an average value of 1029 ppm. Light Rare Earth Elements (LREE) is more than that of Heavy Rare Earth Elements (HREE) in all fluorite samples. In addition, average REE concentration of green fluorites is more than that of purple and dark purple fluorites.

Anahtar Kelimeler

• Hydrothermal fluorite
• REE
• Kırşehir
• Kaman

FARKLI RENKTEKİ FLUORİTLERİN NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ (NTE) KONSANTRASYONU KAMAN, KIRŞEHİR, TÜRKİYE

Öz

Bayındır, İsahocalı, Yeniyapan ve Alişar bölgelerindeki hidrotermal fluorit cevherleşmelerinden farklı renkte fluorit kristali toplanmıştır. Bu fluoritlerin Nadir Toprak Elementleri (NTE) konsantrasyonları belirlenmiştir. Analizler Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry (ICP-MS) yöntemiyle ACME laboratuvarlarında (Kanada) yapılmıştır. Bölgesel ve renklere göre farklılıkların belirlenmesi için kondiritlere göre normalleştirilmiş NTE diyagramları ve ortalama değerleri kullanılmıştır. Farklı renkteki fluoritlerin (Yeşil, mor ve koyu mor) toplam NTE konsantrasyonu 9-7459 ppm arasında değişmekte olup, ortalaması 1029 ppm’dir. Tüm fluorit örneklerinde Hafif Nadir Toprak Elementlerinin (HNTE) Ağır Nadir Toprak Elementlerine (ANTE) göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra yeşil fluoritlerin ortalama NTE konsantrasyonunun mor ve koyu mor fluoritlere göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hidrotermal fluorit
• NTE
• Kırşehir
• Kaman.

Kaynakça

1. Buchardt, W., “Orta Anadolu Jeolojisi (Geology
2. of Central Anatolia)”, M.T.A. raporu, no: 2675,
3. Ankara, unpublished, 1953.
4. Türkünal, S., “Bayındır-Yeniyapan Molla Osman
5. köyleri arasında kalan bölgenin sahreleri ve
6. fluorit damarları hakkında rapor (Geology and
7. fluorite mineralization of Bayındır Yeniyapan
8. Molla Osman villages)”, M.T.A. raporu, no: 12,

9. p., Ankara, unpublished, 1955.
10. Zeschke, G., “Kaman kazası radyoaktif fluorit
11. zuhuru hakkında rapor (Radioactive fluorite
12. mineralization of Kaman region)”,
13. M.T.A.raporu, no: 3, 17 p., Ankara,
14. unpublished, 1956.
15. İskit, M., “Bayındır-Kaman radyoaktif fluorit
16. zuhurları ve civar kayaların petrografik etüdü
17. (Petrographic studies of Bayındır Kaman
18. radioctive fluorite mineralization and the host
19. rocks)”, Mineral Res. Expl. Bull., v. 66, 149-
20. , Ankara, 1966.
21. Büyükkınacı, A., “Karahıdır-Bozada Tepe fluorit
22. sahası hakkında rapor. (Fluorite of Karahıdır-
23. Bozada Hill regions)”, M.T.A. raporu, no: 4003,
24. Ankara, unpublished, 1966.
25. Tümer, T., “Orta Anadolu, Kaman ve Kırşehir
26. civarının fluorit sahalarını kapsayan bölgenin
27. prospeksiyon raporu”, M.T.A. raporu, no. 73,
28. Ankara, unpublished, 1973.
29. Cündübeyoğlu, C., “Kaman Bayındır köyü
30. Muazzez Akdeniz fluorit sahası hakkında ön
31. rapor”, M.T.A. raporu, no: 3625, Ankara, 1966.
32. Yaman, S., “Bayındır fluorit filonlarının termo
33. optik analizi (Thermo optical analysis of Bayındır
34. fluorite mineralization)”, Yerbilimleri, v.11, 23-
35. , 1984.
36. Bau, M. and Möller, P., “Rare earth element
37. fractionation in metamorphogenic hydrothermal
38. calcite, magnesite and siderite”, Contrib.
39. Mineral. Petrol., 45: 231-256, 1992.
40. Bau, M. and Dulski, P., “Comparative study of
41. yttrium and rare-earth element behaviors in
42. fluorine-rich hydrothermal fluids”, Contrib.
43. Mineral. Petrol., 119: 213-223, 1995.
44. Constantopoulos, J., “Fluid inclusion and rare
45. earth element geochemistry of fluorite from
46. south-central idaho”, Economic Geology, vol.
47. , 626-636, 1988.
48. Giese, U., Möller, P. and Dulski, P., “Mobile
49. metals in the Harz Granites”, In: Möller P.,
50. Lüders V., (eds) Formation of hydrothermal vein
51. deposit. Borntrager, Berlin, 265-277, 1993.
52. Koç, Ş. ve Özmen, Ö., “Alişar (Kaman-Kırşehir)
53. fluoritlerinin nadir toprak elementi jeokimyası”,
54. T.C.’nin 75. Yılında Fırat Üniversitesi’nde
55. Jeoloji Müh. Eğ.’nin 20. Yılı Sem. Kitabı,
56. Elazığ, 461-469, 1998.
57. Koç, Ş., Özmen, Ö., Ayan, Z., Kayabalı, İ. and
58. Acar, A., “Determination of fluid inclusion and
59. rare earth element (REE) geochemistry of
60. Bayındır, İsahocalı, Yeniyapan and Alişar
61. (Kaman-Kırşehir) fluorites”, Third
62. International Turkish Geology Sym. Middle
63. East Technical University, Ankara-Turkey, p.
64. , 1998.
65. Koç, Ş. ve Özmen, Ö., “Bayındır, İsahocalı,
66. Yeniyapan ve Alişar (Kaman-Kırşehir)
67. fluoritlerinin sıvı kapanım incelemeleri”, G.Ü.
68. Fen Bil. Derg. C. 13, n. 2, 501-508, 2000.
69. Möller, P., Parekh, P.P. and Schneider, H.-J.,
70. “The application of Tb/Ca-Tb/La abundance
71. ratios to problems of fluorspar genesis”,
72. Mineralium Deposita, vol. 11, 111-116, 1976.
73. Möller, P. and Morteanı, G., “On the chemical
74. fractionation of rare earth elements during the
75. formation of Ca-minerals and its application to
76. problems of the genesis of ore deposits”. In:
77. August-itthis SS (ed) The significance of trace
78. elements in solving petrogenetic problems and
79. controversies. Theopharastos, Athens, 747-791,
80. -
81. Möller, P., “REE fractionation in hydrothermal
82. fluorite and a calcite”, In: Pagel M, Leroy J.L.
83. (eds) source, transport and deposition of metals.
84. Balkema, Roterdam, 91-94, 1991.
85. Schneider, H.-J., Möller, P. and Parekh, P.P.,
86. “Rare earth elements distribution in fluorites and
87. carbonate sediments of the East-Alpine mid-
88. Triassic sequences in the Nordliche Kalkalpen”,
89. Mineralium Deposita, vol. 10, 330-344, 1975.
90. Özmen, Ö., “Kaman (Kırşehir) Fluorit
91. Cevherleşmeleri”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara
92. Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1998.
93. Koç, Ş., Özmen, Ö. ve Ümran, D.,
94. “Geochemistry of fluorite mineralization in
95. Kaman, Kırşehir, Turkey”, Journal Geological
96. Society of India, 62, 305-317, 2003.
97. Ketin, İ., “1:500.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji
98. Haritası Kayseri Paftası”, M.T.A., Publication,
99. s., 1963.
100. Seymen, İ., “Kaman (Kirsehir) dolayında
101. Kırşehir masifinin stratigrafisi ve
102. metamorfizması (Stratigraphy and metamorphism
103. of Kırşehir massives of Kaman, Kirsehir)”,
104. Bulletin of Geological Congress of Turkey,
105. v.24, 101-108, 1981.
106. Wakita, H., Rey, P. and Schmitt, R. A.,
107. “Abundances of the 14 rare-earth elements and
108. other trace elements in Apollo 12 samples:
109. Five igneous and one breccia rocks and four
110. soils”, Proc. 2nd. Lunar Sci. Conf., 1319-1329,
111. -