Yenilikçi Ürün Tasarımı, Ekonomik ve Çevresel Faydaların Elektrikli Araç Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkisi

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1 , 86 - 101 , 30.04.2026

Ebru Onurlubas

https://izlik.org/JA83GB73FZ

Öz

Küresel ısınma ve çevre kirliliğiyle mücadelenin hayati önem kazandığı günümüzde elektrikli araçlar, teknik bir yenilik olmanın ötesinde, modern yaşam vizyonunun ve ekolojik duyarlılığın güçlü bir sembolü haline gelmiştir. Bu dönüşüm çevresel bir zorunluluk olduğu kadar, tüketiciler için yakıt tasarrufu ve vergi avantajı gibi somut kazanımları barındıran akılcı bir ekonomik tercihi de yansıtmaktadır. Dolayısıyla elektrikli araçlara yönelim; bireysel bütçeyi koruma motivasyonunun birleştiği, çok boyutlu ve stratejik bir karar mekanizmasıdır.
Bu çalışma; yenilikçi ürün tasarımı, ekonomik fayda ve çevresel faydanın tüketicilerin satın alma niyetleri üzerindeki etkisini ampirik bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma verileri, İstanbul ilinde 400 katılımcıyla yüz yüze gerçekleştirilen anketler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, Cronbach Alfa Katsayısı, normallik testi, faktör analizi, korelasyon ve çoklu regresyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, yenilikçi ürün tasarımı ve ekonomik faydanın, tüketicilerin satın alma niyeti üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu görülmektedir. Özellikle elektrikli araçlara yönelik satın alma niyeti ile en güçlü ilişkinin ekonomik fayda boyutunda ortaya çıktığı, buna karşılık en zayıf ilişkinin ise yenilikçi ürün tasarımı ile kurulduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Elektrikli Araçlar , Satın Alma Niyeti , Yenilikçi Tasarım , Ekonomik Fayda , Regresyon Analizi.

The Impact of Innovative Product Design, Economic, and Environmental Benefits on Electric Vehicle Purchase Intention

https://izlik.org/JA83GB73FZ

Öz

In an era where the struggle against global warming and environmental pollution has gained vital importance, electric vehicles have emerged as more than just a technical innovation; they have become a powerful symbol of modern life vision and ecological sensitivity. This transition represents not only an environmental necessity but also a rational economic choice for consumers, encompassing tangible advantages such as fuel savings and tax incentives. Consequently, the orientation toward electric vehicles is a multidimensional and strategic decision-making mechanism driven by the motivation to optimize individual budgets.
This study aims to empirically examine the effects of innovative product design, economic benefits, and environmental benefits on consumers' purchase intentions. Data were collected through face-to-face surveys conducted with 400 participants in Istanbul. The obtained data were evaluated using Cronbach's Alpha coefficient, normality tests, factor analysis, correlation, and multiple regression analyses. According to the research findings, innovative product design and economic benefits have a statistically significant impact on consumers' purchase intentions. Specifically, it is observed that the strongest relationship with the purchase intention for electric vehicles emerges within the dimension of economic benefit, whereas the weakest relationship is established with innovative product design.

Anahtar Kelimeler

– Electric Vehicles , Purchase Intention , Innovative Design , Economic Benefit , Regression Analysis.

Kaynakça

• Akın, M. S., 2025. Elektrikli otomobil kullanım ve satın alma niyetinin birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım teorisi ile incelenmesi: Tüketici etnosentrizminin düzenleyici rolü. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 18(1), 169-212.
• Altun, A. B. ve Çağlıyan, V., 2023. Sürdürülebilir giyim markalarında algılanan kurumsal sosyal sorumluluk ve yenilikçilik bağlamında marka imajının davranışsal niyet üzerine etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 219-236.
• Arlı, Ş., 2023. Elektrikli otomobillere geçişte bireylerin satın alma tutumu ve pazarlamasına yönelik Samsun'da bir uygulama çalışması, Yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çorum.
• Baumgartner, H. ve Steenkamp, J. B. E. M., 1996. Exploratory consumer buying behavior: Conceptualization and measurement. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 121–137.
• Berens, G., Cees B.M. Van R., Gerrit, H., Van, B., 2005. Corporate associations and consumer product responses: the moderating role of corporate brand dominance. Journal of Marketing, 69(3), 35-48.
• Bozkurt, M. E., 2024. Çevresel farkındalık, bilgi düzeyi, fiyat algısı, batarya şarj gücünün elektrikli araç satın alma niyeti üzerine etkisi: Nicel bir araştırma. Journal of Economics, Business and Information, 1(1), 21-43.
• Deral, D. ve Ventura, K., 2025. Çevresel Kaygı, Yeşil Algılanan Değer ve Yeşil Güvenin Yeşil Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Elektrikli Otomobil Sektörü. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(1).
• Dodds, W. B., Monroe, K. B., & Grewal, D.,1991. Effects of Price, Brand, and Store Information on Buyers’ Product Evaluations. Journal of Marketing Research, 28, 307-319.
• Efendioğlu, İ. H., 2024. Elektrikli araç satın alma niyetini etkileyen faktörler. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 106-122.
• Egbue, O. ve Long, S., 2012. Barriers to widespread adoption of electric vehicles: An analysis of consumer attitudes and perceptions. Energy Policy, (48), 717-729.
• Gökmen Şen, K., 2025. Çevresel kaygı ve ekolojik ayak izinin azaltılmasına yönelik farkındalığın yeşil satın alma davranışına etkisi, Doktora tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Hair, J.F., Andreson, R. E., Tatham R. L., & Black W. C., 1998. Multivariate Data Analysis, Fifth Edition Prentice-Hall International Inc, New Jersey, USA
• Research Part D: Transport and Environment, (91), 102695.
• He, H., Wang, C., Wang, S., Ma, F., Sun, Q., & Zhao, X. ,2021. Does environmental concern promote EV sales? Duopoly pricing analysis considering consumer heterogeneity. Transportation Research Part D: Transport and Environment, (91), 102695.
• Hidrue, M. K. ve ark. 2011. Willingness to pay for electric vehicles and their attributes. Resource and Energy Economics, 33(3), 686-705.
• Işık, M., 2025. Tüketicilerin yerli otomobil satın alma niyeti: Teknolojik imaj ve marka bilinirliği bağlamında nitel bir araştırma, Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• Kim, M. K. ve ark. 2018. Perceived value and adoption intention for electric vehicles in Korea: Moderating effects of environmental traits and government supports. Energy, (159), 799–809.
• Kolcu, S., 2024. Sürdürülebilir pazarlama faaliyetlerinin tüketicilerin yeşil ürünlere yönelik davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi, Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• Lashari, Z. A., Ko, J., , & Junseok, j., 2021. Consumers’ intention to purchase electric vehicles: Influences of user attitude and perception. Sustainability, 13(12), 6778.
• Limpasirisuwan, N., Champahom, T., Jomnonkwao, S., & Ratanavaraha, V., 2024. Promoting sustainable transportation: Factors influencing battery electric vehicle adoption across age groups in Thailand. Sustainability, 16(21), 9273.
• Moon, H. ve ark. 2015. The importance of an innovative product design on customer behavior: Development and validation of a scale. Journal of Product Innovation Management, 32(2), 224–232.
• Onurlubaş, E., & Çakırlar, H (2025). Çevresel Kaygı ve Çevreciliğin Yeşil Ürün Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Kadın Tüketiciler Üzerine Bir Araştırma, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 13, Sayı: 164, 178-192.
• Övünç, S., 2015. Tüketicilerin sürdürülebilir ambalaja ait ürün satın alma niyeti, Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Petroshius, S. M. ve Monroe, K. B., 1987. Effect of Product Line Pricing Characteristics on Product Evaluations. Journal of Consumer Research, 13 (March), 511-519.
• Rubera, G. (2015). Design innovativeness and product sales' evolution. Marketing Science, 34(1), 98–115. Süleymanoğlu, S., 2025. Elektrikli araç tercih kriterlerinin bulanık bilişsel haritalama yöntemi ile önceliklendirilmesi, Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Şahin, E. ve ark. 2025. Tüketici satın alma niyetinde yenilikçi ürün tasarımının rolü: Elektrikli otomobil pazarına yönelik bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(4), 1018-1051.
• Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2013). Using Multivariate Statistics. Pearson, Boston
• Tunçel, N., 2022. Intention to purchase electric vehicles: Evidence from an emerging market. Research in Transportation Business & Management, (43), 100764.
• Ulrich, K. T., & Eppinger, S. D. (2004). Product design and development (3rd ed.). McGraw-Hil
• Uzun, D., 2024. Sürdürülebilir pazarlama kapsamında tüketicilerin elektrikli araç satın alma niyeti. Holistic Economics, 3(2), 43-58.
• Wang, S., Fan, J., Zhao, D., Yang, S., & Fu, Y., 2016. Predicting consumers’ intention to adopt hybrid electric vehicles: Using an extended version of the theory of planned behavior model. Transportation, 43(1), 123–143.
• Wu, J. ve ark. 2019. The role of environmental concern in the public acceptance of autonomous electric vehicles: A survey from China. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, (60), 37–46.
• Yılmaz, K. ve Kasapoğlu, C., 2025. Z kuşağının elektrikli otomobil algısı: Sürdürülebilir kalkınmaya yönelik bir gelecek perspektifi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(3), 1868-1894.