TR
EN
OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ
Öz
Haşhaş bitkisinden elde edilen opiyatlar yüzyıllardır ağrı kesici olarak kullanılmanın yanında oluşturdukları öfori etkisi sebebiyle kötüye de kullanılmıştır. Morfin ve kodein gibi alkoloitleri içeren ilaçlar hala reçeteli olarak kullanılmaktadır. Morfinin bağımlılık yapma etkisinin görülmesi üzerine eroin sentezlenmiş; onun kötüye kullanımının da küresel bir salgına ulaşması sonucu ilaç olarak kullanımı yasaklanmıştır. Alkoloitlerin yapılarının ve etki ettikleri reseptörlerin tespiti yeni tip sentetik opioidlerin sentezlenmesine imkan sağlamış ve bu maddeler reçeteli olarak kullanılmaya başlamıştır. Sentetik opioidlerden özellikle fentanil ve analoglarının eroinin yerini alması ve tıbbi amaç dışında kötüye kullanılması yeni bir küresel salgına sebep olmuştur. Uzmanlar opioidlere bağlı salgınları; reçeteli opioidlere bağlı, eroine bağlı ve sentetik opioidlere bağlı olmak üzere üç dalga modeli ile açıklamaktadır. Kuzey Amerika ve Kuzey-batı Avrupa opioid salgınından en çok etkilenen bölgeler durumundadır. Salgın başladığından bu yana 750.000’den fazla Amerikalı opioid kaynaklı aşırı dozdan hayatını kaybetmiştir. Estonya başta olmak üzere Avrupa ülkelerinde de opioid kaynaklı aşırı doz ölüm sayıları hızlı bir şekilde artmaktadır. Sosyal medya ve karanlık ağlar gibi takibi zor kanallar kullanılarak yeni tip opioidler dünyanın farklı yerlerindeki kullanıcılara ulaşmaktadır. Kuzey Amerika’da yayılma hızını azaltmak için önlemler alma fırsatı azalırken; Avrupa’da hala salgının yayılmasını engellemek mümkün görülmektedir. Bu derleme çalışmasında fentanil başta olmak üzere sentetik opiodlere bağlı küresel salgının Kuzey Amerika ve Kuzey Avrupa özelinde ulaştığı durum literatüre dayalı sayısal verilerle açıklanacaktır. Uyuşturucu ile mücadele profesyonelleri nezdinde farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bogdanova-Smilevska, B. (2018). Drug Trafficking Threat Assessment in the Balkan Region. International Scientific Conference. Security System Reforms as Precondition for Euro-Atlantic Integrations. 04-06 June 2018, Ohrid, Macedonia.
- Caulkins, J.P., Tallaksen, A., Taylor, J., Kilmer, B. ve Reuter, P. (2024). The Baltic and Nordic responses to the first Taliban poppy ban: Implications for Europe & synthetic opioids today. Int.Journal of Drug Policy. 124, 104314
- Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Injury Prevention and Control. Commonly used terms. Erişim tarihi: 08 Mart 2024 Cdc.gov/opioids/basics/terms.html.2021
- Ciccarone, D. (2021) The rice of illicit fentanyls, stimulants and fourth wave of the opioid overdose crisis. Current Opinion Psychiatry. 34(4), 344-350.
- Ciccarone, D. (2017). Fentanyl in the US heroin supply: A rapidly changing risk environment. Int. J. Drug Policy. 46, 107-111.
- Claridge, H., Williams, BD. ve Copeland, CS. (2020). A deadly trend in fentanyl fatalities (England, 1998-2017). British J of Clinical Pharmacol. 86, 437-444.
- Çakıcı, M., Araz, D., Aksoy, E. ve Gökyiğit, A. (2019). Opioid bağımlılığının tedavisinde metadon ve buprenorfinin etkinliği: Hangisini Kullanalım. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology. 1(3), 194-199.
- Çıtır, B. (2015). Uluslararası Afyon Anlaşmalarında Osmanlı İmparatorluğu, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social and Cultural Studies) Cilt/Volume: I, Sayı/Issue: 1, ss. 17-47.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Organize Suç
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Kasım 2024
Gönderilme Tarihi
21 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
28 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 2
APA
Dursun, H. (2024). OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 13(2), 455-470. https://doi.org/10.28956/gbd.1487403
AMA
1.Dursun H. OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ. GBD. 2024;13(2):455-470. doi:10.28956/gbd.1487403
Chicago
Dursun, Hayrettin. 2024. “OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi 13 (2): 455-70. https://doi.org/10.28956/gbd.1487403.
EndNote
Dursun H (01 Kasım 2024) OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ. Güvenlik Bilimleri Dergisi 13 2 455–470.
IEEE
[1]H. Dursun, “OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ”, GBD, c. 13, sy 2, ss. 455–470, Kas. 2024, doi: 10.28956/gbd.1487403.
ISNAD
Dursun, Hayrettin. “OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi 13/2 (01 Kasım 2024): 455-470. https://doi.org/10.28956/gbd.1487403.
JAMA
1.Dursun H. OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ. GBD. 2024;13:455–470.
MLA
Dursun, Hayrettin. “OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ”. Güvenlik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 2, Kasım 2024, ss. 455-70, doi:10.28956/gbd.1487403.
Vancouver
1.Hayrettin Dursun. OPİOİDLERİN TIBBİ AMAÇ DIŞI KULLANIMI VE KÜRESEL FENTANİL KRİZİ. GBD. 01 Kasım 2024;13(2):455-70. doi:10.28956/gbd.1487403