Türk Karasularında Gerçekleşen Gemi Kazalarının Denizcilik Sözleşmeleri İhlalleri Üzerine Araştırma

Öz

Ülkeler arasındaki ticaretin artmasıyla birlikte deniz yolu taşımacılığına olan talep hızla artmıştır. Türkiye'nin ithalat ve ihracat rakamlarındaki sürekli artış, ülkenin yurtdışından daha fazla ürün almasını ve bunları yurtdışına göndermesini sağlamaktadır. Artan bu ticaret hacmiyle doğru orantılı olarak Türkiye'ye gelen veya transit boğazlardan geçen gemi sayısı da artış göstermektedir. Ancak, gemi sayısındaki bu artış, deniz kazalarının da her geçen gün arttığına işaret etmektedir. Gemi kazalarının sayısındaki artış, ülkemizin karasularında çevresel ve ekonomik riskler oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı Türk karasularında son 10 yılda gerçekleşmiş gemi kazalarının Uluslararası Denizcilik Sözleşmeleri ihlalleri üzerinden inceleyerek sözleşmelerin etkilerini ölçmektir. Gemi personeli tarafından en sık ihlal edilen sözleşmeler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Kazaların analiz edilmesi ve elde edilen bilgiler doğrultusunda frekans analizi ve Çok Ciddi Kaza (ÇCK) türü üzerinden Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, COLREG, SOLAS ve ISM kodlarına yönelik ihlallerin kazalara daha fazla etki ettiği STCW kod ve MARPOL’ün etkisinin az olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, 500 GRT altındaki deniz araçlarının Türk karasularında gerçekleşmiş kazalarda daha fazla etkili olduğu çalışmada ayrıca tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, kazaların önlenmesi ve azaltılması için yetkili denizcilik otoritelerine rehberlik edecek önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası Denizcilik Sözleşmeleri
• Gemi Kazaları
• Deniz İşletmeciliği
• Deniz Ulaştırma ve İşletme
• Deniz Ulaşımı

Research on Violations of Maritime Conventions in Ship Accidents in Turkish Territorial Waters

Abstract

As trade between countries increased, the need for maritime transportation also increased rapidly. The continuous increase in Turkiye's import and export figures enables the country to buy more products from abroad and send them abroad. As these figures increase, the number of ships coming to Turkey or passing through the transit straits also increases in parallel. It is seen that maritime accidents are increasing day by day with the increase in the number of ships. The increase in accidents poses an environmental and economic risk in our country's territorial waters. The aim of the study is to examine the ship accidents that have occurred in Turkish territorial waters in the last 10 years through violations of International Maritime Conventions and to measure the effects of the conventions. The contracts most frequently violated by ship personnel were examined in detail. Frequency analysis and Multiple Linear Regression Analysis methods were used to analyze the accidents and based on the information obtained. According to the results of the research, it was determined that violations of COLREG, SOLAS and ISM codes had a greater impact on accidents, and the effect of STCW code and MARPOL was less. In addition, it was also determined in the study that marine vessels under 500 GRT were more effective in accidents that occurred in Turkish territorial waters. The results of this study provide important information to guide competent maritime authorities to prevent and reduce accidents.

Keywords

• International Maritime Conventions
• Ship Accidents
• Maritime Management
• Maritime Transportation and Managemement
• Maritime Transportation

Kaynakça

1. Gemilerin Karıştığı Deniz Kazalarının Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 4(2), 27-45.
2. Balık, İ., Aydın, S. Z., & Bitiktas, F. (2022). Türk Boğazları trafik yoğunluğu, bekleme süreleri ve deniz kazaları. Kent Akademisi, 15(1), 262-276.
3. Celik, M., Lavasani, S. M., & Wang, J. (2010). A risk-based modelling approach to enhance shipping accident investigation. Safety Science, 48(1), 18-27.
4. Chauvin, C., Lardjane, S., Morel, G., Clostermann, J. P., & Langard, B. (2013). Human and organisational factors in maritime accidents: Analysis of collisions at sea using the HFACS. Accident Analysis & Prevention, 59, 26-37.
5. Chen, P., Huang, Y., Mou, J., & Van Gelder, P. H. A. J. M. (2019). Probabilistic risk analysis for ship-ship collision: State-of-the-art. Safety science, 117, 108-122.
6. Çakır, E., & Kamal, B. (2020). İstanbul Boğazı’ndaki ticari gemi kazalarının karar ağacı yöntemiyle analizi. Aquatic Research, 4(1), 10-20.
7. Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü (DÇÖT), (2017). Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü (COLREGs), Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı Yayınları, ISBN: 978-975-499-670-5
8. Deniz Ticaret Odası (DTO) (2023). Deniz Sektörü Raporu 2022. İstanbul: Deniz Ticaret Odası. Equasis (2023). The World Merchant Fleet in 2017 – Statistics from Equasis. http://www.equasis.org/EquasisWeb/public/PublicStatistic?fs=HomePage Son Erişim Tarihi: 17.12.2023

9. Eliopoulou, E., Papanikolaou, A., & Voulgarellis, M. (2016). Statistical analysis of ship accidents and review of safety level. Safety science, 85, 282-292.
10. Fan, S., Blanco-Davis, E., Yang, Z., Zhang, J., & Yan, X. (2020). Incorporation of human factors into maritime accident analysis using a data-driven Bayesian network. Reliability Engineering & System Safety, 203, 107070.
11. Fu, S., Yu, Y., Chen, J., Xi, Y., & Zhang, M. (2022). A framework for quantitative analysis of the causation of grounding accidents in arctic shipping. Reliability Engineering & System Safety, 226, 108706.
12. Goerlandt, F., & Montewka, J. (2015). A framework for risk analysis of maritime transportation systems: A case study for oil spill from tankers in a ship–ship collision. Safety Science, 76, 42-66.
13. Hassel, M., Asbjørnslett, B. E., & Hole, L. P. (2011). Underreporting of maritime accidents to vessel accident databases. Accident Analysis & Prevention, 43(6), 2053-2063.
14. International Chamber of Shipping (ICS), (2023). Description of the Subject - International Chamber of Shipping (ICS). http://en.reingex.com/Chamber-Shipping.shtml#:~:text=The%20purpose%20of%20the%20International,transporting%20all%20types%20of%20cargo (Erişim Tarihi: 03.12.2023)
15. International Maritime Organization (IMO) (2023). Safety of navigation https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/NavigationDefault.aspx Son Erişim Tarihi: 16.11.2023
16. International Maritime Organization (IMO) (2024). Global Integrated Shipping Information System https://gisis.imo.org/Public/Default.aspx Son Erişim Tarihi: 05.01.2024
17. Karabacak, A., & Köseoğlu, B. (2021). Türk Karasularında Meydana Gelen Gemi Kazalarının Analizi: Bir Veri Madenciliği Uygulaması. Turkish Journal of Maritime and Marine Sciences, 7(1), 54-74.
18. Karabulut, R., & Şeker, K. (2018). Belirlenmiş değişkenlerin vergi gelirleri üzerindeki etkisi: çoklu doğrusal regresyon analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1049-1070.
19. Kaya, İ. S. (2016). Gemi kaynaklı deniz kirliliğini önleme amaçlı sözleşmelerin uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 2(4), 1310-1319.
20. KEGM (2023). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri Kullanıcı Rehberi, https://kiyiemniyeti.gov.tr/Data/1/Files/Document/Documents/kb/OM/TM/OR/TBGTH%20K llan%C4%B1c%C4%B1%20Rehberi.pdf (Erişim: 03.01.2024)
21. Kılıç, A., & Sanal, H. T. (2015). Çanakkale Boğazı'nda karaya oturmayla sonuçlanan gemi kazaları. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(2), 38-50.
22. Kodak, G., Kara, G., Yıldız, M., & Şalcı, A. (2022). İstanbul Boğazı’ndaki deniz kazalarının seyir emniyeti perspektifinde incelenmesi: İstanbulmaks gemi tipi önerisi.
23. Lv, K. (2017). Analysis the human factors of maritime accidents based on HFACS—MTA–CM. Master Thesis, World Maritime University.
24. Montgomery, D. C., Peck, E. A., & Vining, G. G. (2021). Introduction to linear regression analysis. John Wiley & Sons.
25. Özdemir, Ü. (2012). Türkiye’de Gemilerden Kaynaklı Deniz Kirliliğinin İncelenmesi. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 373-384.
26. Pedersen, P. T. (2010). Review and application of ship collision and grounding analysis procedures. Marine Structures, 23(3), 241-262.
27. Psarros, G., Skjong, R., & Eide, M. S. (2010). Under-reporting of maritime accidents. Accident Analysis & Prevention, 42(2), 619-625.
28. Sakar, C., Toz, A. C., Buber, M., & Koseoglu, B. (2021). Risk analysis of grounding accidents by mapping a fault tree into a Bayesian network. Applied Ocean Research, 113, 102764.
29. Sakar, C., Buber, M., Koseoglu, B., & Toz, A. C. (2022). Risk analysis for confined space accidents onboard ship using fuzzy bow-tie methodology. Ocean Engineering, 263, 112386.
30. Seber, G. A., & Lee, A. J. (2012). Linear regression analysis. John Wiley & Sons.
31. Stingheru, C., Rusu, E., & Gasparotti, C. (2018). The Cause-Effect Method Used in Highlighting the Main Causes and Implications of Maritime Accidents in the Black Sea. ICTTE Belgrade, Serbia, International Journal for Traffic and Transport Engineering, 283-289.
32. Tunçel, A. L. (2020). Dökme yük ve genel kargo gemi kazalarının analizi (Master's thesis, İskenderun Teknik Üniversitesi/Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü/Deniz Ulaştırma Mühendisliği Anabilim Dalı).
33. Ugurlu, H., & Cicek, I. (2022). Analysis and assessment of ship collision accidents using Fault Tree and Multiple Correspondence Analysis. Ocean Engineering, 245, 110514.
34. Uğurlu, Ö., Köse, E., Yıldırım, U., & Yüksekyıldız, E. (2015). Marine accident analysis for collision and grounding in oil tanker using FTA method. Maritime Policy & Management, 42(2), 163-185.
35. Xue, J., Papadimitriou, E., Reniers, G., Wu, C., Jiang, D., & van Gelder, P. H. A. J. M. (2021). A comprehensive statistical investigation framework for characteristics and causes analysis of ship accidents: A case study in the fluctuating backwater area of Three Gorges Reservoir region. Ocean Engineering, 229, 108981.