Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi

Talha Koçak; Recep Çakır

TR EN

Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ destekli yabancı dil eğitiminin lise öğrencilerinin üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlikleri, yaratıcı düşünme becerileri, yabancı dilden keyif alma düzeyleri ve akademik başarıları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu bir lisede öğrenim gören 11. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel desen çerçevesinde yapılandırılmış ve ön test–son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Deney grubuna dört hafta boyunca yapay zekâ destekli yabancı dil etkinlikleri uygulanırken, kontrol grubunda aynı kazanımlar geleneksel öğretim yöntemleriyle işlenmiştir. Her iki gruptan da ön test ve son test verileri toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Üretken Yapay Zekâ Kullanım ve Yeterlik Ölçeği, Yabancı Dilden Keyif Alma Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği ve araştırmacılar tarafından geliştirilen başarı testi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, deney grubundaki öğrencilerin üretken yapay zekâ yeterlikleri ve akademik başarılarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğunu göstermiştir. Yabancı dilden keyif alma düzeyinde deney grubunda artış görülmesine rağmen fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Yaratıcı düşünme eğilimi açısından ise gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamış, uygulamanın bu beceri üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular, yapay zekâ destekli yabancı dil eğitiminin öğrencilerin üretken yapay zekâ yeterlikleri, akademik başarıları ve yabancı dilden keyif alma düzeylerini geliştirmede etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda, bu tür uygulamaların daha uzun süreli ve etkileşim temelli etkinliklerle desteklenmesi önerilmektedir. Ayrıca, gelecekteki çalışmalarda öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini güçlendirecek disiplinlerarası etkinliklerin ve öğretmen rehberliğinin etkisi de incelenebilir.

Anahtar Kelimeler

Yabancı dil eğitimi, Yapay zekâ kullanımı, Yaratıcı düşünce, Yabancı dilden keyif alma

The Effect of AI-Supported Foreign Language Education on High School Students’ AI Usage, Creative Thinking Dispositions, Enjoyment of Foreign Language Learning and Academic Achievement

Öz

The purpose of this study is to examine the effects of AI-supported foreign language instruction on high school students’ generative Artificial Intelligence (AI) use and competencies, creative thinking skills, enjoyment of foreign language learning, and academic achievement. The study group consisted of 11th-grade students attending a high school. The research was designed within the framework of a quantitative quasi-experimental method using a pretest–posttest control group model. While the experimental group participated in AI-supported foreign language activities for four weeks, the control group was taught the same learning outcomes through traditional instructional methods. Pretest and posttest data were collected from both groups. The data collection tools included the “Generative Artificial Intelligence Usage and Competence (GAIUC) Scale,” the “Foreign Language Enjoyment Scale, Turkish Short Version,” the “Creative Thinking Disposition Scale,” and an achievement test developed by the researchers. The results showed that the experimental group had significantly higher productive AI competencies and academic achievement scores compared to the control group. The experimental group showed an increase in foreign language enjoyment, but the difference was not statistically significant. Moreover, no significant difference was found between the groups in terms of creative thinking disposition, suggesting that the intervention did not have a notable effect on this skill. Overall, the findings demonstrate that AI-supported foreign language education effectively enhances students’ generative AI competencies, academic achievement, and enjoyment of foreign language learning. Future implementations should extend the duration of such instructional practices and include interactive activities to enhance their effectiveness. Future research may further explore the role of interdisciplinary tasks and teacher guidance in enhancing students’ creative thinking skills.

Anahtar Kelimeler

Foreign language education, Artificial intelligence usage, Creative thinking, Foreign language enjoyment

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

Altıntaş, Ö., & Arıcı, Ö. (2021). Gelişen zihin yapısının okuma becerilerine içsel ve dışsal motivasyon kaynakları bağlamında etkisinin aracılık modelleriyle incelenmesi: PISA 2018 Türkiye örneği. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 5(2), 299–317. https://doi.org/10.32960/uead.982133
Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88.
Arslankara, V. B., & Usta, E. (2024). Generative artificial intelligence as a lifelong learning self efficacy: Usage and competence scale. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 6(2), 288-302. https://doi.org/10.51535/tell.1489304
Botes, E., Dewaele, J. M., & Greiff, S. (2021). The development and validation of the short form of the foreign language enjoyment scale. The Modern Language Journal, 105(4), 858–876. https://doi.org/10.1111/modl.12741
Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
Cardno, C., Tolmie, E., & Howse, J. (2017). New spaces–new pedagogies: Implementing personalised learning in primary school innovative learning environments. Journal of Educational Leadership, Policy and Practice, 32(1), 111–124.
Celume, M. P., Besançon, M., & Zenasni, F. (2019). Fostering children and adolescents’ creative thinking in education. Theoretical model of drama pedagogy training. Frontiers in Psychology, 9, 2611. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02611
Chan, K. S., & Zary, N. (2019). Applications and challenges of implementing artificial intelligence in medical education: Integrative review. Journal of Medical Internet Research: Medical Education, 5(1), e13930. https://mededu.jmir.org/2019/1/e13930/
Chassignol, M., Khoroshavin, A., Klimova, A., & Bilyatdinova, A. (2018, January). Artificial intelligence trends in education: A narrative overview. Procedia Computer Science, 136, 16–24.
Chen, K., Tallant, A. C., & Selig, I. (2025). Exploring generative AI literacy in higher education: Student adoption, interaction, evaluation and ethical perceptions. Information and Learning Sciences, 126(1/2), 132–148. https://doi.org/10.1108/ILS-10-2023-0160

Chen, X., Xie, H., & Hwang, G. J. (2020). A multi-perspective study on artificial intelligence in education: Grants, conferences, journals, software tools, institutions, and researchers. Computers and Education: Artificial Intelligence, 1, 100005. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2020.100005
Conati, C., & Kardan, S. (2013). Student modeling: Supporting personalized instruction, from problem solving to exploratory open-ended activities. AI Magazine, 34(3), 13–26. https://doi.org/10.1609/aimag.v34i3.2483
Çam, M. B., Çelik, N. C., Güntepe, E. T., & Durukan, Ü. G. (2021). Öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojileri ile ilgili farkındalıklarının belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(48), 263–285.
Çelebi, V., & İnal, A. (2019). Yapay zekâ bağlamında etik problemi. Journal of International Social Research, 12(66), 651-661. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3614
Çobanoğulları, F., Çıldır, M., & Koçak, M. (2025). Turkish adaptation and validation of the short form of the foreign language enjoyment scale. European Review of Applied Psychology, 75(1), 100910. https://doi.org/10.1016/j.erap.2023.100910
Deniz, H., & Demir, H. (2024). Yaratıcı düşünme eğilimi ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 703-735. https://doi.org/10.17152/gefad.1347663
Derakhshan, A., & Yin, H. (2024). Do positive emotions prompt students to be more active? Unraveling the role of hope, pride, and enjoyment in predicting Chinese and Iranian EFL students’ academic engagement. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 46(9), 3099–3117. https://doi.org/10.1080/01434632.2024.2329166.
Dewaele, J. M., Botes, E., & Greiff, S. (2023). Sources and effects of foreign language enjoyment, anxiety, and boredom: A structural equation modeling approach. Studies in Second Language Acquisition, 45(2), 461–479. https://doi.org/10.1017/S0272263122000328
Dewaele, J.-M., & MacIntyre, P. D. (2014). The two faces of Janus? Anxiety and enjoyment in the foreign language classroom. Studies in Second Language Learning and Teaching, 4(2), 237–247.
Elçiçek, M. (2024). Öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı üzerine bir inceleme. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 6(1), 24–35. https://doi.org/10.53694/bited.1460106
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
Golzar, J., Noor, S., & Tajik, O. (2022). Convenience sampling. International Journal of Education & Language Studies, 1(2), 72–77. https://doi.org/10.22034/ijels.2022.162981 , Grant, P., & Basye, D. (2014). Personalized learning: A guide for engaging students with technology. International Society for Technology in Education.
Hejazi, S. Y., & Sadoughi, M. (2023). How does teacher support contribute to learners’ grit? The role of learning enjoyment. Innovation in Language Learning and Teaching, 17(3), 593–606. https://doi.org/10.1080/17501229.2022.2098961
Huang, M. (2025). Student engagement and speaking performance in AI-assisted learning environments: A mixed-methods study from Chinese middle schools. Education and Information Technologies, 30, 7143–7165. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12989-1
Hwang, G. J., Xie, H., Wah, B. W., & Gašević, D. (2020). Vision, challenges, roles and research issues of artificial intelligence in education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 1, 100001. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2020.100001
İşler, B., & Kılıç, M. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5(1), 1–11.
Jiang, Y., Li, X., Luo, H., Yin, S., & Kaynak, O. (2022). Quo vadis artificial intelligence? Discover Artificial Intelligence, 2(1), 4. https://dx.doi.org/10.1007/s44163-022-00022-8
Karataş, F., Abedi, F. Y., Ozek Gunyel, F., Karadeniz, D., & Kuzgun, Y. (2024). Incorporating AI in foreign language education: An investigation into ChatGPT’s effect on foreign language learners. Education and Information Technologies, 29(15), 19343-19366. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12574-6
Lijie, H., Mat Yusoff, S., & Mohamad Marzaini, A. F. (2025). Influence of AI-driven educational tools on critical thinking dispositions among university students in Malaysia: A study of key factors and correlations. Education and Information Technologies, 30(6), 8029–8053. https://doi.org/10.1007/s10639-024-13150-8
Liu, H., & Fan, J. (2025). AI‐mediated communication in EFL classrooms: The role of technical and pedagogical stimuli and the mediating effects of AI literacy and enjoyment. European Journal of Education, 60(1), e12813. https://doi.org/10.1111/ejed.12813
Luckin, R., & Holmes, W. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson.
Marengo, A., Karaoglan-Yilmaz, F. G., Yılmaz, R., & Ceylan, M. (2025). Development and validation of generative artificial intelligence attitude scale for students. Frontiers in Computer Science, 7, 1528455. https://doi.org/10.3389/fcomp.2025.1528455
Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2019). 11. sınıf İngilizce öğretim programı (s. 7). Millî Eğitim Bakanlığı.
Obschonka, M., & Audretsch, D. B. (2020). Artificial intelligence and big data in entrepreneurship: A new era has begun. Small Business Economics, 55, 529-539. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00202-4
Özerbaş, M. A. (2011). Yaratıcı düşünme öğrenme ortamının akademik başarı ve bilgilerin kalıcılığa etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 675–705.
Paul, R., & Elder, L. (2004). Critical and creative thinking. The Foundation for Critical Thinking.
Rahardjanto, A., & Fauzi, A. (2019). Hybrid-PjBL: Learning outcomes, creative thinking skills, and learning motivation of preservice teacher. International Journal of Instruction, 12(2), 179-192.
Sáez-Velasco, S., Alaguero-Rodríguez, M., Delgado-Benito, V., & Rodríguez-Cano, S. (2024). Analysing the impact of generative AI in arts education: A cross-disciplinary perspective of educators and students in higher education. Informatics, 11(2), 11–37. https://doi.org/10.3390/informatics11020037
Saito, K., Dewaele, J. M., Abe, M., & In’nami, Y. (2018). Motivation, emotion, learning experience, and second language comprehensibility development in classroom settings: A cross-sectional and longitudinal study. Language Learning, 68(3), 709–743. https://doi.org/10.1111/lang.12297
Sánchez-Vera, F. (2025). Subject-specialized chatbot in higher education as a tutor for autonomous exam preparation: Analysis of the impact on academic performance and students’ perception of its usefulness. Education Sciences, 15(1), 26. https://doi.org/10.3390/educsci15010026
Seligman, M. E., Ernst, R. M., Gillham, J., Reivich, K., & Linkins, M. (2009). Positive education: Positive psychology and classroom interventions. Oxford Review of Education, 35(3), 293-311. https://doi.org/10.1080/03054980902934563
Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A. & Türkmen, MT (2024). Öğretmenlerin eğitiminde yapay zekâ kullanımına yönelik algıları. Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(106), 845–85. https://orcid.org/0009-0000-7600-4911
Shemshack, A., & Spector, J. M. (2020). A systematic literature review of personalized learning terms. Smart Learning Environments, 7(1), 33. https://doi.org/10.1186/s40561-020-00140-9
Sieberer-Nagler, K. (2016). Effective classroom management and positive teaching. English Language Teaching, 9(1), 163–172. http://dx.doi.org/10.5539/elt.v9n1p163
Talayhan, Ö. G., & Babayiğit, M. V. (2023). Yapay zekâ yazma araçlarının öğrenci yazılarının içeriği ve organizasyonu üzerindeki etkisi: Yabancı dil olarak İngilizce eğitmenlerinin algılarına odaklanması. Journal of Current Debates in Social Sciences, 6(2), 83–93. https://doi.org/10.29228/cudes.71701
Tamer, H. Y., & Övgün, B. (2020). Yapay zekâ bağlamında dijital dönüşüm ofisi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 75(2), 775-803. https://doi.org/10.33630/ausbf.691119
Tapalova, O., & Zhiyenbayeva, N. (2022). Artificial intelligence in education: AIEd for personalised learning pathways. Electronic Journal of e-Learning, 20(5), 639–653.
Timms, M. J. (2016). Letting artificial intelligence in education out of the box: Educational cobots and smart classrooms. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 26, 701–712. https://doi.org/10.1007/s40593-016-0095-y
Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2024). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124167
Wei, L. (2023). Artificial intelligence in language instruction: Impact on English learning achievement, L₂ motivation, and self-regulated learning. Frontiers in Psychology, 14, Article no 1261955.
Yılmaz, N., & Çakır, R. (2024). Öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ kullanımı farkındalığı. International Congresses on Education ERPA2024, (13-15 September), p. 82., Balıkesir, Türkiye.
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – Where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1–27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
Zhang, C., & Lu, Y. (2021). Study on artificial intelligence: The state of the art and future prospects. Journal of Industrial Information Integration, 23, 100224. https://doi.org/10.1016/j.jii.2021.100224

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğretim Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Talha Koçak
0009-0009-3663-3663
Türkiye

Recep Çakır ^*
0000-0002-2641-5007
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

8 Ekim 2025

Kabul Tarihi

1 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA49PB42ZW

APA

Koçak, T., & Çakır, R. (2025). Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(3), 572-597. https://izlik.org/JA49PB42ZW

AMA

1.Koçak T, Çakır R. Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. GEBD. 2025;11(3):572-597. https://izlik.org/JA49PB42ZW

Chicago

Koçak, Talha, ve Recep Çakır. 2025. “Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 11 (3): 572-97. https://izlik.org/JA49PB42ZW.

EndNote

Koçak T, Çakır R (01 Aralık 2025) Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 11 3 572–597.

IEEE

[1]T. Koçak ve R. Çakır, “Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi”, GEBD, c. 11, sy 3, ss. 572–597, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PB42ZW

ISNAD

Koçak, Talha - Çakır, Recep. “Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 11/3 (01 Aralık 2025): 572-597. https://izlik.org/JA49PB42ZW.

JAMA

1.Koçak T, Çakır R. Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. GEBD. 2025;11:572–597.

MLA

Koçak, Talha, ve Recep Çakır. “Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 3, Aralık 2025, ss. 572-97, https://izlik.org/JA49PB42ZW.

Vancouver

1.Talha Koçak, Recep Çakır. Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. GEBD [Internet]. 01 Aralık 2025;11(3):572-97. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PB42ZW

Yapay Zekâ Destekli Yabancı Dil Eğitiminin Lise Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımları, Yaratıcı Düşünme Eğilimleri, Yabancı Dilden Keyif Almaları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of AI-Supported Foreign Language Education on High School Students’ AI Usage, Creative Thinking Dispositions, Enjoyment of Foreign Language Learning and Academic Achievement

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster