Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi

Ferhat Karakaya; İşıl Atilla; Ecem Zöhre Alakabak; Mehmet Yılmaz

TR

Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi

Öz

Dünya üzerinde dağılım gösteren endemik tür çeşitliliği bakımından Türkiye, küçük Asya olarak nitelendirilmektedir. Anadolu, hem kuzeyden, hem güneyden, hem de doğudan gelen türlere yaşam alanı oluşturduğu için Avrupa, Batı Asya ve kısmen de Afrika fauna ve florasının açıklanması açısından oldukça öneme sahiptir. Ancak son yıllarda yapılan aşırı avlanma, ilaç kullanımı, yaşam alanlarının yerleşime açılma gibi insan faaliyetleri endemik türlerin yok olmasına neden olmaktadır. Sahip olunan ekolojik değerlerimizin korunması ve gelecek nesillere ekolojik mirasımızın aktarılması için etik değerlere sahip bireylerin yetiştirilmesi oldukça önemlidir. Bu nedenle ilkokuldan üniversiteye düzeyine kadar tüm öğrencilerin endemik türlere yönelik etik ikilem içeren konularda karar verme sürecinde tercih ettikleri etik yaklaşımların belirlenmesi gerekir. Bu araştırmada, araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin Türkiye’de bulunan endemik türlere yönelik uygulamalarda karar verirken ele aldıkları etik yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışma, 359 ortaöğretim öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında, Türkiye’de bulunan endemik türlere yönelik etik ikilem içeren 5 (beş) farklı senaryo oluşturulmuştur. Veriler içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, güvenirliği 0,87 olan çoktan seçmeli etik değer envanteri geliştirilmiştir. Ayrıca, ortaöğretim öğrencilerinin endemik türe yönelik etik yaklaşımlarının konulara göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Endemik tür,Etik,Etik değer envanteri,Etik yaklaşımlar

Kaynakça

Aksoy, N., Özkan, N.G., Aslan, S., & Koçer, N. (2014). Düzce ili bitki biyolojik çeşitliliği, endemik, nadir bitki taksonları ve koruma statüleri: Düzce’de tarih ve kültür. Gaye Yayınevi, Bursa.
Arif, R., Küpeli, E., & Ergun, F. (2004). The biological activity of Centaurea L. species. G.U. Journal of Science 17(4), 149-164.
Aydın, İ. (2003). Eğitim ve öğretimde etik. Pegem A Yayıncılık: Ankara.
Bahadır, M., & Emet, K. (2013). Anadolu'da yayılış gösteren omurgalı endemik fauna elemanlarının cbs ile dağılış alanlarının haritalanması. Journal of International Social Research, 6(24), 34-50.
Baran, İ. (1990). Türkiye’nin biyolojik zenginlikleri (kurbağalar ve sürüngenler bolümü). Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayını, Ankara.
Baran, İ. (2005). Türkiye amfibi ve surungenleri. Turkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TUBİTAK) Populer Bilim Kitapları: 207, Başvuru Kitaplığı :21, Ankara.
Dawson, V., & Schibeci, R. (2003). Western Australian high school students' attitudes towards biotechnology processes, Journal of Biological Education, 38(1), 7-12.
Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., & Adıgüzel, N. (2000). Türkiye bitkileri kırmızı kitabı (eğrelti ve tohumlu bitkiler) (Red Data Book of Turkish Plants) (Pteridophyta and Spermatophyta). Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayını, Ankara, 246 s.
Elp, M., Sen, F., & Cetinkaya, O. (2008). Some biological properties of carp (Cyprinus carpio L., 1758) living in Kockopru Dam Lake, Van-Turkey. Journal of Animal and Veterinary Advances, 7(10), 1324-1328.
Geldiay, R., & Balık S. (2009). Türkiye tatlısu balıkları. Ege Universitesi Su Urunleri Fakultesi Yayınları No: 46, İzmir.

Işık, K. (2011). Rare and endemic species: why are they prone to extinction?. Turkish Journal of Botany, 35(4), 411-417.
IUCN, (2001). Red list categories: Version 3.1. Prepared by ICUN Species Survival Commission, ICUN, Gland Switzerland and Cambridge, UK.
Karakaya, F., & Arslan, O. (2016). Öğrencilerin hayvan deneylerine yönelik etik yaklaşımları: 9. Sınıf örneği. Turkish Journal of Education, 5(4), 208-223.
Karakaya, F., & Yılmaz, M. (2017). Environmental ethics awareness of teachers. International Electronic Journal of Environmental Education, 7(2), 105-115
Karakaya, F., Avgın, S.S., & Yılmaz, M. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik tutumlarının incelenmesi. Başkent University Journal of Education, 5(2), 225-232.
Kaya, İ. (2015). Etik değerlere yatkınlık ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of International Social Research, 8(41), 968-974.
Keskin Ozer, M., Samanci Keskin, N., & Kurt, I. (2013). The investigation of the opinions of teacher candidates about current ethical issues in terms of various variables. Journal of Higher Education and Science, 3(2), 142-152.
Keskin Samancı, N. (2009). Biyoetik eğitimi kapsamında ortaöğretim öğrencilerine yönelik ‘biyoetik değer envanteri’ geliştirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kurt, I. (2011). Biyolojik bilimlerin neden olduğu değer sorunlarının tartışılması sürecinde kullanılmak üzere bir değer envanterinin geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Mccoy, W. M., McCoy, A.K., & Levey, J.D., (2007). Teaching biodiversity to students in inner city & under resourced schools. The American Biology Teacher, 69(8), 473-476.
MEB (2018). Ortaöğretim Biyoloji Dersi (9., 10., 11. ve 12. sınıf) öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=361 (15.10.2018 tarihinde alınmıştır).
Miles, M.B., & Huberman, A.M. (2015). Nitel veri analizi (1.baskı). (Ed. S. Altun Akbaba ve A. Ersoy). Ankara: Pegem Akademi.
Okay, Y., & Günöz, A. (2009). Gölbaşı’na endemik Centaurea tchihatcheffii Fisch. et Mey. tohumlarının çimlenmesi üzerine bazı uygulamaların etkisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım bilimleri Dergisi, 15(2), 119-126.
Reece, J.B, Urry, L.A.,Cain, M.L., Wasserman, S.A., Minorsky, P.V., & Jackson, R.B. (2013). Campbell biyoloji. (Çeviri Editörleri: Ertunç Gündüz, İsmail Türkan), Palme Yayıncılık, 1263 s. Ankara.
Saez, M.J., Nino, A.G., & Carretero, A. (2008). Matching society values: Students’ views of biotechnology, International Journal of Science Education, 30(2), 167-183.
Şenkul, Ç., & Kaya, S. (2017). Türkiye endemik bitkilerinin coğrafi dağılışı. Türk Coğrafya Dergisi, 69, 109-120.
Simon, E.J., Dickey, J.L., Hogan, K.A., & Reece, J.B. (2017). Campbell temel biyoloji (Çeviri Editörleri: Ertunç Gündüz, İsmail Türkan), Palme Yayıncılık, 639 s., Ankara.
Strauss, A.L., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Newbury Park, CA: Stage.
Tekerek, M., Karakaya, F., & Tekerek, B. (2016). Ethical reasoning in STEM disciplines. Journal of Education and Practice, 7(32), 182-188.
Titus, C., Zoltowski, C.B., Huyck, M., & Oakes, W. C. AC 2011-1833: The creation of tools for assessing ethical awareness in diverse multi-disciplinary programs.
Velasquez, M., Moberg, D., Meyer, M. J., Shanks, T., McLean, M., DeCosse, Andre, C., & Hanson, K. (2009). A Framework for thinking ethically. Markkula Center for Applied Ethics at Santa Clara University. https://www.scu.edu/ethics/ethics-resources/ethical-decision-making/a-framework-for-ethical-decision-making/ (25.11.2018 tarihinde alınmıştır).
Yalmancı, S.G. (2015). Çevreye yönelik etik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik güvenirlik çalışması. Turkish Journal of Education, 4(2), 29-40.
Yazıcı, K. (2006). Değerler eğitimine genel bir bakış. Türklük Bilimi Araştırmaları (19), 499-522.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ferhat Karakaya ^*
0000-0001-5448-2226
Türkiye

İşıl Atilla Bu kişi benim
0000-0001-9392-8147
Türkiye

Ecem Zöhre Alakabak Bu kişi benim
0000-0002-0082-8719
Türkiye

Mehmet Yılmaz
0000-0001-6700-6579
Andorra

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2019

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2019

Kabul Tarihi

21 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 5 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA89PK55TH

APA

Karakaya, F., Atilla, İ., Alakabak, E. Z., & Yılmaz, M. (2019). Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 113-128. https://izlik.org/JA89PK55TH

AMA

1.Karakaya F, Atilla İ, Alakabak EZ, Yılmaz M. Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi. GEBD. 2019;5(3):113-128. https://izlik.org/JA89PK55TH

Chicago

Karakaya, Ferhat, İşıl Atilla, Ecem Zöhre Alakabak, ve Mehmet Yılmaz. 2019. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 5 (3): 113-28. https://izlik.org/JA89PK55TH.

EndNote

Karakaya F, Atilla İ, Alakabak EZ, Yılmaz M (01 Kasım 2019) Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 5 3 113–128.

IEEE

[1]F. Karakaya, İ. Atilla, E. Z. Alakabak, ve M. Yılmaz, “Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi”, GEBD, c. 5, sy 3, ss. 113–128, Kas. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89PK55TH

ISNAD

Karakaya, Ferhat - Atilla, İşıl - Alakabak, Ecem Zöhre - Yılmaz, Mehmet. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 5/3 (01 Kasım 2019): 113-128. https://izlik.org/JA89PK55TH.

JAMA

1.Karakaya F, Atilla İ, Alakabak EZ, Yılmaz M. Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi. GEBD. 2019;5:113–128.

MLA

Karakaya, Ferhat, vd. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi”. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 3, Kasım 2019, ss. 113-28, https://izlik.org/JA89PK55TH.

Vancouver

1.Ferhat Karakaya, İşıl Atilla, Ecem Zöhre Alakabak, Mehmet Yılmaz. Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi. GEBD [Internet]. 01 Kasım 2019;5(3):113-28. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89PK55TH

Öz

Ortaöğretim Öğrencilerinin Endemik Türlere Yönelik Etik Yaklaşımlarının Belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster