Türkçe Öğretmeni Adaylarının Özetleme Hakkındaki Görüşleri

When defined with written materials in mind, a summary is an abbreviation of a text using the basic information in the text. In the definitions of summary it is especially emphasized that summary should be short and contain the main lines of the text. However, there are many points to consider when summarizing a text. Within the scope of this study, in which the topic of summarization was discussed, 15 third grade students studying at the Department of Turkish Education of Gazi University Gazi Faculty of Education were interviewed and their knowledge and opinions on summary, summarizing, summarization strategies, summarization teaching were determined. Content analysis was used in the data analysis phase of the study conducted with the case study pattern, which is one of the qualitative research methods. The answers given by the teacher candidates were coded and tabulated. In addition, in order to support the data in the tables, sections from what the teacher candidates said when answering the questions were also presented. As a result of the study, it was determined that there are lack of aspects of teacher candidates' theoretical knowledge about summary extraction and summarization practice. This situation also causes teacher candidates to have difficulty in writing summaries, teaching summarization and evaluating the nature of the summaries they write. In order for the aforementioned problems to disappear, it is thought that teacher candidates should be taught summarization strategies within a method during their learning lives. In addition to this teaching, it will be useful to evaluate the summaries they have written according to certain criteria that teachers candidates will also know and send them feedback to them. In this way, teacher candidates will both learn to summarize and evaluate their own and others’ summaries.

Yazılı materyaller göz önünde bulundurularak tanımlandığında özet, bir metni, metindeki temel bilgileri kullanarak kısaltmaktır. Özet tanımlarında, özetin kısa olması ve metnin ana hatlarını içermesi özellikle vurgulanmaktadır. Bununla birlikte bir metni özetlerken dikkat edilmesi gereken birçok nokta vardır. Özetleme konusunun ele alındığı bu çalışma kapsamında, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören 15 üçüncü sınıf öğrencisi ile görüşülmüş ve onların; özet, özetleme, özetleme stratejileri, özetleme öğretimine dair bilgi ve görüşleri tespit edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle gerçekleştirilen araştırmada, veri çözümlemesi aşamasında içerik analizi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının verdikleri cevaplar kodlanarak tablolaştırılmıştır. Bunun yanı sıra, tablolardaki verileri desteklemek adına, öğretmen adaylarının soruları cevaplarken söylediklerinden kesitler de sunulmuştur. Çalışma sonucunda öğretmen adaylarının özet çıkarma hakkında teorik bilgi sahibi olma ve özetleme uygulaması yapma ile ilgili eksik yönlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum da öğretmen adaylarının özet yazmaları, özetlemeyi öğretmeleri ve yazdıkları özetlerin niteliğini değerlendirmeleri açısından zorluk çekmelerine neden olmaktadır. Bahsi geçen sorunların ortadan kalkması için öğretmen adaylarına öğrenim hayatları sırasında özetleme stratejilerinin bir yöntem dâhilinde öğretilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu öğretimin yanı sıra, yazdıkları özetlerin öğretmen adaylarının da bilecekleri, belli ölçütlere göre değerlendirilip kendilerine dönüt olarak iletilmesi yararlı olacaktır. Bu sayede öğretmen adayları hem özetlemeyi öğrenecek hem de kendilerinin ve başkalarının çıkardıkları özetleri değerlendirebileceklerdir.