Eleştirel Düşünme Kazanmada Felsefe Dersinin Önemi

Öz

21. yüzyılın en önemli düşünme biçimlerinden biri eleştirel düşünmedir. Eleştirel düşünmenin bireylere kazandırılması örgün eğitim ile mümkündür. Araştırmada bireylerin eleştirel düşünme becerisini kazanmasında felsefe dersinin önemine dikkat çekilmiştir. Etkili bir eleştirel düşünme eğitimi için etkili öğretim programları, ders yöntem teknikleri ve alanında uzman öğretmenlere ihtiyaç duyulmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesinin kullanıldığı bu araştırmada, ortaöğretim 10. sınıf ve 11. sınıf felsefe dersi öğretim programındaki kazanımlar incelenmiştir. İnceleme sonucunda 10. sınıf felsefe dersi öğretim programında bulunan toplam 18 kazanımdan 11(%61,1)’inde eleştirel düşünme biçimine yer verildiği görülmüştür. 11. sınıf felsefe dersi öğretim programındaki 21 kazanımdan ise 10(%47,61)’unda eleştirel düşünmeye yer verildiği tespit edilmiştir. Araştırma bulgularından hareketle 10. sınıf öğretim programında eleştirel düşünmeye daha fazla yer verildiğini söylemek mümkündür. İstenen düzeyde etkili bir eleştirel düşünme eğitiminin sağlanabilmesi için söz konusu felsefe öğretim programlarının düzenlenmesi, etkili yöntem ve tekniklerin geliştirilmesi ve uzman öğretmenlere yer verilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Felsefe
• Eleştirel Düşünme
• Öğretim Programı

The Importance of Philosophy Course in Earning Critical Thinking

Öz

One of the most important ways of thinking of the 21st century is critical thinking. Bringing critical thinking to people is possible with formal education. In the research, attention was drawn to the importance of philosophy course in acquiring critical thinking skills in individuals. For an effective critical thinking education, effective curricula, course method and comprehensive expert teachers are needed. In these surgeries, in which evacuation examination, one of the qualitative research methods, is used, admissions in the secondary education 10th and 11th grade philosophy course curriculum ends. The study takes place when it is given to critical thinking in 11 (61.1%) of the 18 acquisitions on the 10th grade philosophy course teaching. Critical thinking was included in 10 (47.61%) of the 21 learning outcomes in the 11th grade philosophy curriculum. Based on the research group, it is possible to say that critical thinking should be given more place in 10th grade teaching thought. In order to provide an effective critical thinking education at the desired level, it is necessary to reduce the effective and effective methods and criteria of the said philosophy teaching programs and to include expert teaching.

Anahtar Kelimeler

• Philosopy
• Critical Thinking
• Curriculum

Kaynakça

1. Alkın Şahin, S. Tunca, N. (2015). Felsefe ve eleştirel düşünme, Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 192-206. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/200419 adresinden erişilmiştir.
2. Alsaleh, N. J. (2020). Teaching Critical Thinking Skills: Literature Review, The Turkısh Onlıne Journal of Education Technology, 19(1), 21-39. https://www.semanticscholar.org/paper/Teaching-Critical-Thinking-Skills%3A-Literature-Alsaleh/b3021b361170bc057c7f822edb1b2899d4f0a8f4 adresinden erişilmiştir.
3. Arlı Çil, D. (2021). (ed.Ahu Tunçel), Rehberim Felsefe, İstanbul:Maltepe Üniversitesi Yayınları.
4. Atabaki, A. M. S. Keshtiaray, N.Yarmohammadian, M. H. (2015). Scrutiny of Critical Thinking Concept, International Education Studies, 8(3), 93-102. doi:10.5539/ies.v8n3p93
5. Bahadır, S. Berkant, H. G. (2021). Evaluation of the 11th grade philosophy curriculum in terms of its suitability to critical thinking, Journal of Educational Reflections, 5(2), 58-72. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1619182 adresinden erişilmiştir.
6. Ceran, C. (2019). Resimli çocuk kitaplarının eleştirel düşünme becerilerini desteklemesi yönünden incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara:Hacettepe Üniversitesi.
7. Creswell, J. W. (2023). (çev. ed. Mesut Bütün& Selçuk Beşir Demir) Nitel araştırma yöntemleri, Ankara:Siyasal Kitabevi.
8. Çakır Kaytancı, M. Dombaycı, M. A. (2020). “Sorgulama topluluğu”nun felsefi ve kavramsal temelleri, Journal of Research in Education and Teaching, 9(2), 21-34. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/3.merve_cakir_kaytanci.pdf adresinden erişilmiştir.

9. Çalışkan, M. (2019). Eleştirel düşünmenin öğretimi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(1), 114-134. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/748451 adresinden erişilmiştir.
10. Çiftçi, O. Z. Ovacık, Z. (2015). Cumhuriyet dönemi lise felsefe müfredatlarında din algısı ve ideolojik arka plan, Mütefekkir Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 2(4), 329-341.
11. Ennis, R. (1991). Critical Thinking: A Streamlined Conception, Teaching Philosophy, 14(1), 5-24. https://education.illinois.edu/docs/default-source/faculty-documents/robert-ennis/ennisstreamlinedconception_002.pdf adresinden erişilmiştir.
12. Foo, S. Y. Quek, C. L. (2019). Developing Students’ Critical Thinking Through Asynchronous Online Discussions: A Literature Review, Malaysian Onlıne Journal of Educational Technology, 7(2), 37-58. http://dx.doi.org/10.17220/mojet.2019.02.003
13. Karadüz, A. (2010). Dil becerileri ve eleştirel düşünme, Turkısh Studıes, 5(3), 1566-1593. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.1572
14. Kenyon, T. Beaulac, G. (2014). Critical Thinking Education and Debiasing, Informal Logic, 34(4), 341-363. DOI:10.22329/il.v34i4.4203
15. Koç Aydın, A. Çıtak, E. (2017). 2009 felsefe öğretim programının program geliştirmenin temel öğeleri kapsamında değerlendirilmesi, Dört Öğe 5(11), 67-90. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/567752 adresinden erişilmiştir.
16. Lipman, M. (1988). Critical Thinking-What it can be? Educational Leadership, 10, 38-43. https://eric.ed.gov/?id=EJ376244 adresinden erişilmiştir.
17. Manav, F. (2015). Cumhuriyetten günümüze ortaöğretim felsefe dersiöğretim programlarında türk düşüncesi ve 2009 programına yeni bir ünite önerisi olarak “türk düşüncesi”, ASOS Journal Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi,3(19), 173-180.
18. MEB, (2018). Ortaöğretim felsefe dersi (10 ve 11. sınıflar) öğretim programı, s. 1-28. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018122175632591-Felsefe%20d%C3%B6p%20pdf.pdf adresinden erişilmiştir.
19. Şenşekerci, E. Bilgin, A. (2008). Eleştirel düşünme ve eğitimi, Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(14), 15-43. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/214537 adresinden erişilmiştir. Tunalı, İ. (2010). Felsefeye Giriş, İstanbul:Altın Kitaplar Yayınevi.
20. Warburton, N. (2008). (çev. Ahmet Cevizci), Felsefeye Giriş, İstanbul:Paradigma Yayıncılık.
21. Yeşilyurt, E. (2021). Eleştirel düşünme ve öğretimi: tüm boyut ve ögelerine kavramsal bir bakış, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(77), 815-828. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/critical-thinking-and-its-teaching-a-conceptual-overview-of-all-dimensions-and-elements.pdf adresinden erişilmiştir.
22. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Ankara:Seçkin.