Araştırma Makalesi

Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi

Cilt: 45 Sayı: 3 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi

Öz

Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının beslenme, ilk yardım ve sağlıklı ortam bilgileri, sağlıklı yaşamın sürdürülebilirliği açısından kritiktir. Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının sporda sağlık okuryazarlığı düzeylerini inceleyen bu çalışma katılımcıların cinsiyet, sınıf düzeyi, düzenli fiziksel aktivite ve spor branşı değişkenlerine göre söz konusu değişkenlerin nasıl farklılaştığını incelemeyi amaçlamaktadır. Genel tarama yöntemi kullanılarak yapılan çalışmada “Sporda Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmaya Muş, Bingöl, Bitlis, Ağrı ve Kars illerinde öğrenimine devam eden ve beden eğitimi ve spor öğretmeni adayı olan 287 erkek 169 kadın olmak üzere toplamda 456 katılımcı gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri hesaplandıktan sonra, iki grup ve ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında sırasıyla t-Testi ve One-Way ANOVA uygulanmış; analizler normallik ve varyans homojenliği sağlandıktan sonra SPSS 26.0 ile gerçekleştirilmiş ve p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların sınıf düzeyi ve branşı değişkenine göre ölçek alt boyutları arasında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmazken, cinsiyet ve düzenli fiziksel aktivite yapma arasında anlamlı düzeyde farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuçlar, fiziksel aktivite yapanların tüm alt boyutlarda; kadınların ise sağlıklı yaşam, beslenme, sporda sağlıklı ortam ve genel sağlık okuryazarlığında daha yüksek puanlar aldığını göstermektedir. Bu bulgular, sporda sağlık okuryazarlığının bireysel ve davranışsal faktörlerden etkilendiğini ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden, cinsiyet farklarını azaltan kapsayıcı eğitim yaklaşımlarının sağlık farkındalığını artırabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Spor, Sağlık, Okuryazarlık, Beden Eğitimi, Öğretmen Adayı

Kaynakça

  1. Abdelrahman, D., Aleyeidi, N. A., Alqahtani, H. T., Aldosari, F. N., Al Shammari, T. G., Alrusaini, N. K., Almagfouz, F. R., Altamimi, S. A., Alshehri, S. A., Alsubaie, M. R., Almuzaini, A.R., İnnab, A. J., & Alsuhaibani, Y. A. (2024). Assessment of knowledge, attitude, and practice toward first aid among female school educators in Riyadh, Saudi Arabia: A cross-sectional study. Frontiers in Public Health, 12, 1482181. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1482181
  2. Adib-Hajbaghery, M., & Kamrava, Z. (2019). Iranian teachers’ knowledge about first aid in the school environment. Chinese Journal of Traumatology, 22(4), 240–245. https://doi.org/10.1016/j.cjtee.2019.02.003
  3. Akbalıç, E., & Gökler, M. E. (2020). COVID-19 salgını sürecinde eksikliği ortaya çıkan bir gerçek: Sağlık okuryazarlığı. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 5, 148–155. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.763717
  4. Anam, B. B., Dan, F. A. O., & Mahakong, U. A. (2025). Personal hygiene practices and perceived health status of athletes in team sports in University of Calabar, Nigeria. Global Journal of Educational Research, 24(2), 161–168. 10.4314/gjedr.v24i2.5
  5. Atalay, F. Ç. (2024). Beslenme ve sağlık. İzmir: Efe Akademi Yayınları.
  6. Ararat, Y., & Karagün, E. (2016). Beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının sağlık davranışlarının incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 23–27. https://doi.org/10.30934/kusbed.358487
  7. Balanlı, O. F. (2023). Beden eğitimi dersinde öğrencilerin fiziksel aktivite düzeylerini artırmaya yönelik stratejiler: Beden eğitimi öğretmeninin fiziksel aktivite ve algılanan fiziksel okuryazarlık düzeylerinin etkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Aksaray Üniversitesi, Aksaray.
  8. Baydar Arıcan, H. Ö. (2021). Üniversitede sağlıklı yaşam biçimi davranışları. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 59–73. https://doi.org/10.59778/sbfdergisi.1259391
  9. Bellici, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinde okula bağlanmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 48–65. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2015.15.1-5000128594
  10. Boberová, Z., & Husárová, D. (2021). What role does body image play in the relationship between level of health literacy and symptoms of eating disorders in adolescents? International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(7), 3482. https://doi.org/10.3390/ijerph18073482

Kaynak Göster

APA
Koç, H. (2025). Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45(3), 897-914. https://doi.org/10.17152/gefad.1745952
AMA
1.Koç H. Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi. GEFAD. 2025;45(3):897-914. doi:10.17152/gefad.1745952
Chicago
Koç, Harun. 2025. “Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45 (3): 897-914. https://doi.org/10.17152/gefad.1745952.
EndNote
Koç H (01 Aralık 2025) Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45 3 897–914.
IEEE
[1]H. Koç, “Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi”, GEFAD, c. 45, sy 3, ss. 897–914, Ara. 2025, doi: 10.17152/gefad.1745952.
ISNAD
Koç, Harun. “Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 45/3 (01 Aralık 2025): 897-914. https://doi.org/10.17152/gefad.1745952.
JAMA
1.Koç H. Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi. GEFAD. 2025;45:897–914.
MLA
Koç, Harun. “Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 45, sy 3, Aralık 2025, ss. 897-14, doi:10.17152/gefad.1745952.
Vancouver
1.Harun Koç. Sporda Sağlık Okuryazarlığı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Adaylarının Beslenme, Sporda İlk Yardım ve Sağlıklı Ortam Farkındalıklarının İncelenmesi. GEFAD. 01 Aralık 2025;45(3):897-914. doi:10.17152/gefad.1745952