Teachers' Views on the 2024 Türkiye Century Maarif Model Turkish Language and Literature Curriculum

Yıl 2025, Cilt: 45 Sayı: 3, 819 - 840, 29.12.2025

Ferah Burgul Adıgüzel , Eda Nur Karakuş Aktan

https://doi.org/10.17152/gefad.1758777

Öz

The aim of this study is to examine teachers' views on the Turkish Language and Literature Curriculum of the 2024 Turkish Century Education Model. In the study, which employed a qualitative research design, data obtained from 47 Turkish language and literature teachers working in various school types affiliated with the Ministry of National Education, collected through an online form regarding the new curriculum, were evaluated using the content analysis method. According to the findings of the study, the strengths of the curriculum are student-centred, encouraging active participation, addressing basic language skills holistically, and text-based and multimodal content structure. The findings related to the aspects of the programme that need to be improved are the complexity of the conceptual structure and language of the programme, low applicability in terms of class size and duration, uncertainty of learning outcomes, inappropriateness to student level, excessive number of activities, lack of technical equipment and uncertainty in measurement and evaluation processes. Participants stated that they needed in-service training, explanatory guides, measurement tools, digital content, and administrative support in order to increase the applicability of the programme. In line with the findings, it is recommended that the curriculum be adjusted to take into account classroom realities, such as class size, course duration, student profiles, and technical infrastructure.

Anahtar Kelimeler

Turkish language and literature teaching , Turkish language and literature course curriculum , Turkish language and literature teacher , 2024 Turkish Century Education Model , teacher opinions

Türkiye Yüzyılı Maarif 2024 Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programına İlişkin Öğretmen Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na yönelik öğretmen görüşlerini incelemektir. Nitel araştırma deseniyle yapılandırılan çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı farklı okul türlerinde görev yapan 47 Türk dili ve edebiyatı öğretmeninden çevrim içi form aracılığıyla ve beş öğretmenden yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme aracılığıyla elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlere göre programın güçlü yönleri; programın öğrenciyi merkeze alan, aktif katılımı teşvik eden, temel dil becerilerini bütüncül biçimde ele alan, metin temelli ve çok modlu içerik yapısına sahip olması olarak belirtilmiştir. Programın geliştirilmesi gereken yönlerine ilişkin sonuçlar ise programın kavramsal yapısının ve dilinin karmaşık olması, uygulanabilirliğinin sınıf mevcudu ve süre nedeniyle düşük olması, öğrenme çıktılarının belirsizliği, öğrenci seviyesine uygun olmaması, etkinliklerin sayıca fazla olması, okullarda uygulamaya dönük teknik donanım eksik olması ile ölçme-değerlendirme süreçlerindeki belirsizlik ve yoğunluktur. Programa yönelik verilen hizmet içi eğitimleri süre, içerik ve eğitmen açısından yetersiz bulan katılımcılar, hizmet içi eğitim, açıklayıcı kılavuz, ölçme araçları, dijital içerikler ve yönetsel destek gibi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda, mevcut öğretim programının, ülkenin farklı il ve okul türlerinin sınıf gerçeklikleri (sınıf mevcudu, ders saati, öğrenci profili ve hazırbulunuşluğu) göz önünde bulundurularak daha açık, anlaşılır bir dil ve uygulanabilir yapıda yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Türk dili ve edebiyatı öğretimi , Türk dili ve edebiyatı dersi öğretim programı , Türk dili ve edebiyatı öğretmeni , 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli , öğretmen görüşleri.

Etik Beyan

Bu çalışma için gerekli Etik Kurul izinleri alınmıştır.

Kaynakça

• Arslan, A. (2025). TYMM Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programının birinci sınıf öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Sciences. 13(162), 202-220. 10.29228/ASOS.80345
• Aslan, C. (2016). Özerk benlikli birey yetiştirme sürecinde çağdaş dil ve edebiyat öğretimi ortamlarının (Türkçe/Türk dili ve edebiyatı) önemi. İlköğretim Online, 15(3), 723-741.
• Ateş, H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde bahsedilen öğrenci profili ‘Yetkin ve Erdemli İnsan’a ulaşmanın yolu. Sosyal Bilimler Dergisi, 71, 13–35.
• Baştürk, R. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin hizmetiçi eğitime yönelik algı ve beklentilerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42.
• Bayazıt, Z. (2012). Türk Edebiyatı ile Dil ve Anlatım derslerinde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri. Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Bozkırlı, K. Ç., ve Er, O. (2018). Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programının uygulanabilirliğinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(3), 1931–1946.
• Budak, Y. ve Demirel, Ö. (2003). Öğretmenlerin hizmetiçi eğitim ihtiyacı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 33(33), 62-81.
• Burgul Adıgüzel, F. (2023). Müzede edebiyat eğitimi olur mu? Öğretmen adaylarının müzede edebiyat eğitimi deneyimi. Journal of International Museum Education, 5(“Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye’de Müzecilik ve Müze Eğitimi” Özel Sayısı), 108–125. https://doi.org/10.51637/jimuseumed.1372702
• Ceylan, T. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli DKAB öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 63, 55–70. https://doi.org/10.29288/ilted.1598481
• Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2020). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (6th ed.). Pearson.
• DEM, Değerler Eğitimi Merkezi. (2025, Mayıs 10). Değerlendirme: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://dem.org.tr/arastirma/degerlendirme/2024/05/degerlendirme-turkiye-yuzyili-maarif-modeli
• Demir, C. C. (2010). Türk edebiyatı ders kitaplarının programa uygunluğunun öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Demir, M., ve Gelişli, Y. (2020). 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(47), 630–652.
• Demirel, Ö. (2007). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Pegem A Yayıncılık.
• Demeuse, M., & Strauven, C. (2016). Eğitimde program geliştirme: Politik kararlardan uygulamaya (Y. Budak, Çev.). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Doğan, E., ve Susam, E. (2025). Sınıf öğretmenlerinin öğretim uygulamalarına ilişkin hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptama. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(23), 58-71. https://doi.org/10.29129/inujgse.1520846
• Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., ve Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli konusunda öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/562
• Eskimen, A. D. (2018). 9–12. sınıf Türk dili ve edebiyatı, Türk edebiyatı ile dil ve anlatım ders kitaplarının öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(2), 111–129.
• Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change (4th ed.). Teachers College Press.
• Göktürk, A. (1986). Dil ve edebiyat öğretiminde yeni yaklaşımlar. TED IV. Öğretim Toplantısı. Ankara: TED Yayınları.
• Işıksalan, S. N. (2011). 2005 Türk edebiyatı dersi öğretim programının değerlendirilmesi: Eskişehir örneği. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 15–40.
• Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli hakkında. Alanyazın, 5(1), 6–11.
• Kavcar, C. (2017). Edebiyat ve eğitim. Anı Yayıncılık.
• Kaya, M., ve Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108–146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003
• Kayabaşı, B., ve Karadağ, N. (2021). Türk dili ve edebiyatı derslerinin işlenişine ilişkin öğretmen görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(3), 1105–1123.
• Kuduban, Ö., ve Aktekin, S. (2013). 2005 Türk edebiyatı öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri: Trabzon örneği. Karadeniz Araştırmaları, 39, 167–186.
• Kuzu, O., vd. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilkokul matematik dersi öğretim programının incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 41, 640–667.
• Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayın Dağıtım.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli – Ortak metin. MEB Yayınları.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli – Türk dili ve edebiyatı dersi öğretim programı (9–12. sınıflar). MEB Yayınları.
• Oral, B., ve Aşılıoğlu, B. (2000). Lise Türk dili ve edebiyatı dersi öğretmenlerinin Türk dili ve edebiyatı programı hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 25, 34–41.
• Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues (7th ed.). Pearson.
• Patton, M.Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. 3. Baskıdan Çeviri. Bütün, M & Demir, S. B. (Edt.), Ankara: Pegem Akademi.
• Stake, R. E. (2010). Qualitative research: Studying how things work. Guilford Press.
• Şirikçi, H. ve Yıldırım, A. (2020). İnsan kaynakları yönetimi eğitim ve geliştirme işlevi açısından MEB hizmetiçi faaliyetlerinin değerlendirilmesi. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(2), 38-46.
• Tavşancıl, E., & Aslan, E. A. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayınları.
• Türkyılmaz, M., Can, R., ve Karadeniz, A. (2010). Öğrenci görüşleriyle Türk edebiyatı ders kitaplarındaki metinlerin değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 113–123.
• Uşun, S., ve Cömert, D. (2003). Okul öncesi öğretmenlerinin hizmet içi eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2).
• Uşun, S. (2016). Eğitimde program değerlendirme: Süreçler, yaklaşımlar ve modeller (2. baskı). Anı Yayıncılık.
• Ünsal, H. (2024). İlkokul Hayat Bilgisi dersi 2023 ve 2024 öğretim programlarındaki öğretim amaçlarının taksonomik analizi. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(8), 1–16.
• Yalçın, A. (2018). Son bilimsel gelişmeler ışığında Türkçenin öğretimi yöntemleri. Akçağ Yayınları.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, Z. N., Aydın Şengül, Ö., ve Bada, E. (2020). Hizmetiçi eğitimde sınıf yönetimi ve etkili öğretmen özelliklerine ilişkin öğretmen görüşleri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 213-234. https://doi.org/10.30561/sinopusd.711438
• Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.
• Yurdakul, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programının (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) incelenmesi. Temel Eğitim Dergisi, 24, 76–88.