Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi

Fadime Yakın; Hasan Çukur

doi:10.17152/gefad.1793593

TR EN

Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi

Öz

Bu çalışmada, tematik haritaların öğrencilerin turizm farkındalığı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada “ön test-son test kontrol gruplu” nicel araştırma modelinden yararlanılmıştır. Çalışmanın evrenini Uşak Merkez ilçede öğrenim görmekte olan 12. sınıf öğrencileri meydana getirmektedir. Uygun örnekleme yöntemi doğrultusunda çalışmaya toplam 37 öğrenci katılmıştır. Çalışmanın verileri “Turizm Farkındalık Ölçeği” kullanılarak elde edilmiştir. “Turizm Potansiyeli ve Varlıkları” konusu kapsamında yürütülen çalışmada, yakından uzağa ilkesi dikkate alınarak Uşak’ın turizm potansiyeli ve varlıkları değerlendirilmiştir. Çalışmada ArcGIS 10.5 yazılımı kullanılarak konuyla ilgili tematik haritalar üretilmiştir. Kontrol grubuna geleneksel öğretim yöntemi, deney grubuna ise buluş yoluyla öğretim yöntemi ve tematik haritalar uygulanmıştır. Elde edilen veriler bağımsız ve bağımlı gruplar t-testlerine göre çözümlenmiştir. Ayrıca testler arasındaki farkın düzeyini belirlemek için etki büyüklüğü değerleri hesaplanmıştır. Bulgular sonucunda grupların uygulama öncesinde benzer düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Uygulama sonrasında ise deney grubundaki öğrenciler, kontrol grubundaki öğrencilere göre daha yüksek düzeyde turizm farkındalığı geliştirmiştir. Grupların son test puanları arasındaki etki büyüklüğü (d=-2,06) ise yüksek düzeyde çıkmıştır. Çalışma sonucunda tematik haritaların öğrencilerin turizm farkındalığını geliştirdiğine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya öğretimi, Coğrafi bilgi sistemleri, Tematik harita, Turizm farkındalığı

The Effect of Thematic Map Use on Students' Tourism Awareness Levels

Öz

The aim of this study was to examine the effect of thematic maps on students’ awareness of tourism. A quantitative pre-test–post-test control group design was employed. The study population consisted of 12th-grade students attending secondary schools in the central district of Uşak. A total of 37 students participated in the study through purposive sampling. Data were collected using the Tourism Awareness Scale. The study focused on the topic of Tourism Potential and Assets. Within this framework, Uşak’s tourism resources and attractions were examined in accordance with the principle of “from near to far.” Thematic maps representing the tourism potential of the study area were generated using ArcGIS 10.5 software. During the implementation process, traditional instructional methods were employed in the control group, whereas the experimental group received instruction through discovery learning supported by thematic maps. The data were analyzed using independent-samples and paired-samples t-tests. In addition, effect size values were calculated to determine the magnitude of the observed differences. The findings indicated that the groups were comparable prior to the intervention. Following the intervention, students in the experimental group demonstrated higher levels of tourism awareness than those in the control group. Furthermore, the calculated effect size for the post-test scores (d = -2.06) indicated a large effect. The results suggest that thematic maps are effective in enhancing students’ tourism awareness.

Anahtar Kelimeler

Geography education, Geographic information systems, Thematic map, Tourism awareness

Kaynakça

Abbott, T. D. (2001). An evaluation of a GIS software and its utility in promoting the use of integrated process skills in secondary students. (Dissertations. AAI3034002.) [Doctoral Thesis, University o f Connecticut]. https://digitalcommons.lib.uconn.edu/dissertations/AAI3034002
Akınoğlu, O. (2005). Coğrafya eğitiminin etkililiği ve sorunları. Marmara Coğrafya Dergisi, (12), 77-96.
Akınoğlu, O. (2006). Coğrafya eğitimi ve toplum. Marmara Coğrafya Dergisi (13), 25-48.
Aladağ, E. (2007). İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde coğrafi bilgi sistemleri kullanımının öğrencilerin akademik başarı ve derse karşı motivasyonlarına etkisi (Yayın No. 211664) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Aydoğmuş, M. Y. (2010). Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) uygulamalarının coğrafya dersinde öğrencilerin ilgi, motivasyon ve öğrenme düzeylerine etkisi. (Yayın No. 250808) [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Azzari, M., Landi, F., & Zamperlin, P. (2013). GIS in geography teaching. J-READING-Journal of Research and Didactics in Geography, 2, 27-42.
Baloğlu-Uğurlu, N. (2007). Sosyal bilgiler dersinde ‘Türkiye’nin doğal kaynakları’ konusunun coğrafi bilgi sistemleri ile öğretiminin öğrencilerin tutum ve başarısına etkisi. (Yayın No. 206948) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Bannert, A. (2022). The use of ArcGIS online in a contemporary Ap human geography classroom and its impact on student spatial awareness and perception of geography. [Applied Research Project, Texas State University]. https://hdl.handle.net/10877/16439
Baştürk, R. (2012). Deneme modelleri. A. Tanrıöğen (Dü.) içinde, Bilimsel araştırma yöntemleri (s. 31-53). Anı yayıncılık.
Baysal, S. (2019). Coğrafya derslerinde coğrafi bilgi sistemleri (CBS) temelli hazırlanan etkinliklerle mekânsal değişimin algılanması. (Yayın No. 575006) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Cin, M., & Tabanlı, C. B. (2015). Nüfus konusunun öğretiminde CBS temelli materyal kullanımının akademik başarıya etkisi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 324-331.
Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Academic press. https://doi.org/10.4324/9780203771587
Çukur, H. (2005). Coğrafya öğretiminin hedefleri ve coğrafi bilgi sistemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 18.
Çukur, H., & Çakıcıoğlu-Oban, R. (Ed.). (2017). Ulubey kanyonu (Uşak) ve yakın çevresinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
Demiralp, N. (2007). Coğrafya eğitiminde öğretim materyalleri. S. Karabağ ve S. Şahin (Ed.), Kuram ve uygulamada coğrafya eğitimi içinde (ss. 137-174). Gazi Kitabevi.
Demirci, A., & Atalay, M. (2014). Ortadoğu coğrafyasının öğretiminde CBS’ nin kullanımı: 9. sınıf coğrafya dersi için bir uygulama. Milli Eğitim Dergisi, 44(203), 84-106.
Demirci, A., & Duran, Ç. (2015). Üç boyutlu CBS’ nin coğrafya derslerinde kullanılması: 9. sınıflarda eş yükselti eğrileri üzerinde bir uygulama. Coğrafya Eğitimi Dergisi, 1(1), 3-13.
Deniz, M. (2016). Termal turizm açısından Kayaağıl termal tesisleri (Uşak). Tarih Okulu Dergisi (XXV), 311-349. https://doi.org/10.14225/Joh875
Dhakal, K. R. (2017). Availability and utilization of instructional materials in teaching geography in secondary schools. The Third Pole: Journal of Geography Education, 17, 51-58. https://doi.org/10.3126/ttp.v17i0.19982
Dinç, E., Erdil, M., & Keçe, M. (2011). Uşak Üniversitesi öğrencilerinin tarihi ve kültürel eserler hakkındaki ilgi ve farkındalıklarının incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 267-285. https://doi.org/10.12780/UUSBD102
Erdoğan, H. (2009). Ortaöğretim coğrafya derslerinde doğal afetler konularının coğrafi bilgi sistemleri uygulamaları ile öğretimi. (Yayın No. 231827) [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi
Eski, T. (2010). Ortaöğretim öğrencilerinin kış sporlarına yönelik farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi (Kastamonu ili örneği). (Yayın No. 279668) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi
Gökçe-Gündüzoğlu, H. A., Yakın, F., & Olcay, H. (2024, Eylül 19-22). Coğrafi bilgi sistemleri ile afetler ve afet yönetimi dersine yönelik bir uygulama örneği. VI. Uluslararası Coğrafya Eğitimi Kongresi (UCEK) Bildiri Kitabı, İstanbul, İstanbul Üniversitesi, s. 76-91. https://2024.ucek.org/poster/tammetin.pdf
Görgülü, S. (2013). Tematik harita teknikleri ile istatistiksel yüzeyin görselleştirilmesi: Konya ili uygulaması. (Yayın No. 335341) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Günay-Ergün, S., & Ayday, C. (2006). Orta öğretim coğrafya derslerinde yapılandırmacı program yaklaşımı ve CBS etkinliklerine bir örnek. Ege Coğrafya Dergisi, 15, 73-86.
Güngördü, E. (2006). Coğrafyada öğretim yöntemleri ve çağdaş öğretim yaklaşımları ilkeler-uygulamalar. Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
İncekara, S., Karatepe, A., & Karabun, A. (2008). Ortaöğretim coğrafya derslerinde CBS yoluyla harita okuma becerisinin kazandırılmasına yönelik bir uygulama. Marmara Coğrafya Dergisi (17), 97-110.
İrcan, M. R., & Duman, N. (2020). İnternet (WEB) tabanlı coğrafi bilgi sistemleri (CBS) uygulamalarının ortaöğretim coğrafya öğretiminde kullanımı. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(3), 1051-1085. https://doi.org/10.17152/gefad.782037
Karatepe, A. (2007). Coğrafi bilgi teknolojilerinin coğrafya öğretiminde kullanılması. (Yayın No. 206216) [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Kaya, H. (2011). Ortaöğretim coğrafya öğretiminde coğrafi bilgi sistemlerinin öğrenci başarısına etkisi. Marmara Coğrafya Dergisi, (23), 308-326.
Kırıcı, H. K. (2019). Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) uygulamalarıyla Türkiye’de fay hatları ile depremsellik ilişkisinin belirlenmesi. (Yayın No. 575004) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Koç, H. (2010). Coğrafya eğitiminde harita algısı ve kullanımı. Milli Eğitim Dergisi, 40(187), 146-159.
Koçak, H. (2007). Yeni coğrafya öğretim programında bazı tarım konularının öğretiminde coğrafi bilgi sistemlerinin kullanımı. (Yayın No. 205631) [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. Koçkan, H., & Demirci, A. (2015, Mayıs 21-23). Azerbaycan’da CBS’ nin ortaöğretim coğrafya derslerinde kullanımının değerlendirilmesi. Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi, Ankara, Gazi Üniversitesi, 683-691.
Olcay, H. (2023). Tematik harita kullanımının ortaöğretim öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik farkındalığı üzerindeki etkisi ve ölçek geliştirme çalışması. (Yayın No. 806578) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Öner, S., & Aydın, F. (2014). Coğrafi bilgi sistemleri destekli eğitimin coğrafya dersindeki akademik başarı üzerindeki etkisi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 183(183), 179-196. https://doi.org/10.20296/tsad.50383
Özgen, N. (2009). Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknolojisinin coğrafya öğretimindeki işlevselliği: Göç konusu ile ilgili örnek bir ders uygulaması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(4), 1853-1894.
Özgen, N., & Oban-Çakıcıoğlu, R. (2009). Yapılandırmacı öğretimde coğrafi bilgi sistemlerinin (CBS) kullanımı ve yüksek öğretim kademelerindeki coğrafya derslerinde uygulanabilirliği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 81-90.
Qureshi, A. M., Butt, M., & Khan, O. M. (2006). The role of GIS and public awareness for disaster management. 2006 International Conference on Advances in Space Technologies, (s. 37-42). https://doi.org/10.1109/ICAST.2006.313794
Schell, E. M., Mohan, A., & The Instructional Materials and Professional Development Committee. (2013). Road map for 21st century geographic education: Instructional materials and professional development. The Geography Teacher, 10(1), 6-14. https://doi.org/10.1080/19338341.2012.758597
Sezer, A. (2002). Orta öğretim kurumlarında coğrafya öğretim teknolojisinin öğrenci başarısına etkisi. (Yayın No. 113803) [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi
Sezer, A., & İnel, Y. (2017). Coğrafya konuların öğretiminde materyal kullanımının öğrenci başarısına etkisi: Bir meta analiz çalışması. Journal of History Culture and Art Research, 6(3), 473-491. https://doi.org/10.7596/taksad.v6i3.913
Slocum, T. A., McMaster, R. B., Kessler, F. C., & Howard, H. H. (2022). Thematic cartography and geovisualization. CRC Press.
Şahin, B., & Bozyiğit, R. (2023). Ortaöğretim coğrafya ders kitaplarında tematik harita kullanımının incelenmesi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, (48), 1-20. https://doi.org/10.32003/igge.1179363
Şahin, V. (2015). Otelcilik ve turizm meslek lisesi öğrencilerinin coğrafya dersine olan ilgi ve algıları: Tekirdağ örneği. Electronic Turkish Studies, 10(3), 817-832. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.7740
Şimşek, N. (2007). Sosyal bilgiler derslerinde, cbs temelli uygulama ve etkinliklerin öğrenci başarısına ve derse karşı tutumuna etkisi. (Yayın No. 205314) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Ortaöğretim coğrafya dersi öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018120203724482-Cografya%20dop%20pdf.pdf
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev.) Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık.
Taş, H. İ. (2008). Zihin haritaları, harita okuma becerisi ve görselleştirme. R. Özey & A. Demirci (Ed), Coğrafya öğretiminde yöntem ve yaklaşımlar içinde (ss. 133-170). Aktif Yayınevi.
Tiryeki, E. (2007). CBS-Coğrafi bilgi sistemi aracılığıyla veri tabanı oluşturulması ve coğrafya dersinde kullanılması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi].
Tomaszewski, B. (2005). Geographic information systems (GIS) for disaster management. Routledge.
Tuna, F. (2013). Coğrafya öğretiminde kavram haritalarının öğrencilerin başarısına etkisi ve öğrencilerin yöntem hakkındaki görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(25), 182-197.
Turoğlu, H. (2016). Coğrafi bilgi sistemlerinin temel esasları. Çantay Kitapevi.
Türkez, K. (2009). 10. sınıf coğrafya dersinde yer alan iklim tipleri ve bitki örtüsü konularının cbs ile öğretilmesinin öğrenci başarısına etkileri (Erzurum örneği). (Yayın No. 235771) [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Ünlü, M. (2014). Coğrafya öğretimi. Pegem Akademi.
Ünlü, M., & Yıldırım, S. (2016). CBS ile oluşturulan tematik haritaların kullanımının öğrencilerin başarısına etkisinin değerlendirilmesi. Marmara Coğrafya Dergisi (33), 77-95. https://doi.org/10.14781/mcd.55530
Ünlü, M., Üçışık, S., & Özey, R. (2002). Coğrafya eğitim ve öğretiminde haritaların önemi. Marmara Coğrafya Dergisi (5), 9-25.
Wiegand, P. (2001). Geographical information systems (GIS) in education. International Research in Geographical and Environmental Education, 10(1), 68-71. https://doi.org/10.1080/10382040108667424
Wu, L., Li, L., Liu, H., Cheng, X., & Zhu, T. (2018). Application of ArcGIS in geography teaching of secondary school: A case study in the practice of map teaching. Wireless Personal Communications, 102, 2543-2553. https://doi.org/10.1007/s11277-018-5276-6
Yakın, F., & Çukur, H. (2025). Turizm farkındalık ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies, 20 (Ö1), 1069-1084. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.80734

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafya Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fadime Yakın ^*
0000-0002-8381-0900
Türkiye

Hasan Çukur
0000-0003-2393-3922
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2025

Kabul Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 46 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17152/gefad.1793593

IZ

https://izlik.org/JA65KZ77TH

APA

Yakın, F., & Çukur, H. (2026). Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(2), 377-393. https://doi.org/10.17152/gefad.1793593

AMA

1.Yakın F, Çukur H. Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi. GEFAD. 2026;46(2):377-393. doi:10.17152/gefad.1793593

Chicago

Yakın, Fadime, ve Hasan Çukur. 2026. “Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 (2): 377-93. https://doi.org/10.17152/gefad.1793593.

EndNote

Yakın F, Çukur H (01 Ağustos 2026) Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 2 377–393.

IEEE

[1]F. Yakın ve H. Çukur, “Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi”, GEFAD, c. 46, sy 2, ss. 377–393, Ağu. 2026, doi: 10.17152/gefad.1793593.

ISNAD

Yakın, Fadime - Çukur, Hasan. “Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46/2 (01 Ağustos 2026): 377-393. https://doi.org/10.17152/gefad.1793593.

JAMA

1.Yakın F, Çukur H. Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi. GEFAD. 2026;46:377–393.

MLA

Yakın, Fadime, ve Hasan Çukur. “Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 46, sy 2, Ağustos 2026, ss. 377-93, doi:10.17152/gefad.1793593.

Vancouver

1.Fadime Yakın, Hasan Çukur. Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi. GEFAD. 01 Ağustos 2026;46(2):377-93. doi:10.17152/gefad.1793593

Tematik Harita Kullanımının Öğrencilerin Turizm Farkındalık Düzeylerine Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of Thematic Map Use on Students' Tourism Awareness Levels

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster