Mekkî b. Ebî Tâlib’in Sahih Kırâat Kriterlerine Yaklaşımı
Öz
Bir kırâatin sahihliğinin tespitinde meşhur üç kriterden söz edilmektedir. Bu kriterler, kırâatin senedinin sahih olması, resmî Mushaf hattına uygun olması ve Arap dilinde bir temelinin olması şeklinde sıralanmaktadır. Bütün bir kırâat birikimi içerisinden sahih olanlarının sakim olanlarından ayrıştırılarak tespit edilmesi, söz konusu bu üç kriter marifetiyle gerçekleşmiştir. Sahih kırâat tespit kriterleri konusunun tam olarak anlaşılabilmesi, meselenin tarihsel arka planıyla birlikte bir bütün olarak ele alınmasını gerektirmektedir. Ancak konu başlığının dışına çıkılmaması adına mesele Mekkî b. Ebî Tâlib özelinde ele alınarak sınırlandırılmıştır. İşte bu çalışma, sahih kırâat tespit kriterleri meselesinde Endülüs kırâat geleneğinin önemli temsilcilerinden biri sayılan Mekkî b. Ebî Tâlib’in görüşlerini belli bir sistematik içinde ele almayı hedeflemiştir. Mekkî’nin genelde tüm kırâat birikimi hakkındaki anlayışını, özelde de çalışma konumuzu teşkil eden sahih kırâat kriterleri meselesindeki duruşunu ortaya koyduğu “İbâne” isimli eserinde yaptığı sahih kırâat tanımı üzerinden hareket edilmiştir. Mekkî’nin sahih kırâat tanımıyla alakalı olarak onun sahih kırâatte senedin sahih olması, kırâatin Mushaf hattına uygun olması ve dil şartına haiz olması konularındaki görüşleri örnekleriyle açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bayraktutan, Osman. “Kıraatlerin Sınırlandırılması Meselesi”, Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2018, sayı: 11, s. 126.
- Birışık, Abdulhamit. Kırâat İlmi ve Tarihi, İstanbul: Emin Yayınları, 2004.
- Celal, Yahya Ahmed. “Menhecu’l-İmâm Mekkî b. Ebî Tâlib fî Ta’lîmi’l-Kırâati’l-Kur’âniyyeti”, Ahmed Hasan Ferhat (Ed.), en-Nedvetu’l-İlmîyyetu el-İmâmu Mekkî b. Ebî Tâlib el-Kaysî ve Cuhûduhu fî Hidmeti’l-Kur’âni’l-Kerîm:20 Ağustos 2016- Amman: Cem’îyyetu’l-Muhâfazati ala’l-Kur’âni’l-Kerîm (ss. 111-121), el-Mektebetu’l-Vatanîyyeti, Amman, 2016.
- Dağ, Mehmet. “Kırâat İlminde Şâzz Kavramı”, Marife Dergisi, 2007, cilt: VII, sayı:2, s. 92-93, 98.
- Kaddûri, Gânim. Ebû Ubeyd Kasım b. Sellam Hayatuhu ve Cuhûduhu fî Dirâseti’l-Kur’ân, Bağdat: Matbaatu’l-İrşâd, 1986. Dervîş, Muhsin Hâşim. “Mevkifu Mekkî b. Ebî Tâlib el-Kaysî Mine’l-Kırââti’l-Mutevâtirati fî Kitâbihi Muşkili İ’râbi’l-Kur’ân”, Mecelletu Kulliyyeti’t-Dirâsâti’l-İslâmiyyeti ve’l-Arabiyyeti, 2006, sayı: 32, s. 29.
- Dimyâtî, Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. Abdulğânî el-Bennâ. tah. Enes Mihre, İthâfu Fudelâi’l-Beşer fi’l-Kırââti’l-Erbeati Aşer, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmîyye, 1427/2006.
- Ebbâbeneh, Kemal Ahmed Emin. Mâ Huzife ve Mâ Zîyde min Ahrufi’l-İlleti Lâfzen ve Resmen fi’l-Kırââti’s-Seb’i, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Câmiatu’l- Yermûk, Yermûk, 1998, 10.
- Ebbâh, Muhammed Muhtâr. Târîhu’l-Kırââti fi’l-Meşriki ve’l-Mağribi, Fas: Matbaatu Benî İznâsin, tsz.
- Ebû Şâme, Şihâbuddîn İsmail b. İbrahim. el-Murşidi’l-Vecîz, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2003.
- Endelûsî, İbn Hazm Ebû Muhammed Ali b. Ahmed b. Said, el-Muhallâ bi’l-Âsâr, tah. Abdulgaffar Süleyman el-Bindârî, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1437/2015.