Sosyo-Ekonomik Farklılaşma Bağlamında Komşuluk İlişkileri: Karaman İlinde Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Karaman ilinde yaşayan bireylerin komşuluk ilişkilerini sosyo-ekonomik farklılaşma bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, eğitim durumu, gelir düzeyi ve konut tipi gibi sosyo-ekonomik göstergelerin komşuluk ilişkilerinin düzeyi, niteliği ve yardımlaşma biçimleri üzerindeki etkileri nicel yöntemle analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini Karaman ilinde yaşayan yetişkin bireyler oluşturmakta; örneklemini ise 403 katılımcıdan oluşan bir grup temsil etmektedir. Veriler yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmış ve SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde betimsel istatistiklerin yanı sıra değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Ki-Kare (χ²) Bağımsızlık Testi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, sosyo-ekonomik değişkenler ile komşuluk ilişkileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Eğitim ve gelir düzeyi düşük ve orta olan bireylerin komşularıyla daha sık etkileşim içinde oldukları, komşuluk ilişkilerini daha çok yüz yüze iletişim ve gündelik yardımlaşma temelinde sürdürdükleri tespit edilmiştir. Buna karşılık eğitim ve gelir düzeyi yükseldikçe komşuluk ilişkilerinin daha sınırlı, mesafeli ve yüzeysel bir nitelik kazandığı görülmektedir. Konut tipi değişkeni açısından bakıldığında, müstakil ve bahçeli konutlarda yaşayan bireylerin komşularıyla daha yoğun ve samimi ilişkiler kurdukları; apartman ve site tipi konutlarda yaşayan bireylerde ise komşuluk ilişkilerinin daha çok selamlaşma ve sınırlı etkileşim düzeyinde kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, Karaman ilinde komşuluk ilişkilerinin kent yaşamında tamamen ortadan kalkmadığı, ancak sosyo-ekonomik farklılaşmaya bağlı olarak biçim, yoğunluk ve içerik açısından önemli ölçüde dönüştüğü görülmektedir. Araştırma, sosyo-ekonomik eşitsizliklerin komşuluk ilişkileri üzerindeki etkilerini ortaya koyarak kent yaşamında toplumsal dayanışma ve sosyal bağların güncel durumuna ilişkin ampirik bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Komşuluk ilişkileri
• sosyo-ekonomik eşitsizlik
• kent sosyolojisi
• sosyal dayanışma
• Karaman

Neighborhood Relations in the Context of Socio-Economic Differentiation: A Study in Karaman Province

Öz

This study aims to examine neighborhood relations in the province of Karaman within the context of socio-economic differentiation. The research analyzes the effects of socio-economic indicators such as education level, income level, and housing type on the level, nature, and forms of solidarity in neighborhood relations using a quantitative research design. The population of the study consists of adult individuals living in Karaman, and the sample includes 403 participants selected through random sampling. Data were collected through a structured questionnaire and analyzed using the SPSS statistical software. In addition to descriptive statistics, the Chi-Square (χ²) Test of Independence was employed to examine the relationships between socio-economic variables and neighborhood relations. The findings reveal statistically significant relationships between socio-economic variables and neighborhood relations. Individuals with low and middle levels of education and income were found to engage more frequently in interactions with their neighbors and to maintain neighborhood relations primarily based on face-to-face communication and everyday mutual support. In contrast, as education and income levels increase, neighborhood relations tend to become more limited, distant, and superficial. With regard to housing type, individuals living in detached and garden houses were observed to establish more intense and intimate neighborhood relations, whereas those residing in apartment buildings and gated communities experienced neighborhood relations largely at the level of greeting and limited interaction. In conclusion, the study demonstrates that neighborhood relations in Karaman have not completely disappeared in urban life; however, they have undergone significant transformations in terms of form, intensity, and content depending on socio-economic differentiation. By presenting empirical findings on the effects of socio-economic inequalities on neighborhood relations, this study contributes to the understanding of social cohesion and solidarity in contemporary urban life.

Anahtar Kelimeler

• Neighborhood relations
• socio-economic inequality
• urban sociology
• social solidarity
• Karaman

Kaynakça

1. Akın, Mahmut H. “Bir Toplumsallaşma Aracı Olarak Komşu”. Komşuluk Kültürü. ed. Ahmet Koyuncu. 73-87. Ankara: Hece Yayınları, 2014.
2. Ayata, Ayşe. Konut, Komşuluk ve Kent Kültürü. Ankara: T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Yayınları, 1996.
3. Aydemir, Mehmet Ali. “Komşuluk ve Sosyal Sermaye”. Komşuluk Kültürü. ed. A. Koyuncu. Ankara: Hece Yayınları, 2010, 149-166.
4. Bayraktar, Fatma Sibel “Komşu Sözcüğü Üzerine”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12/2 (2002), 129-138 Beck, Ulrich. What is Globalization? Cambridge: John Wiley & Sons, 2018.
5. Canatan, Kadir - Pazarbaşı, İlker. “Ortadoğu Toplumlarında Komşuluk İlişkileri ve Komşuya Güven Düzeyi: Sosyolojik Bir Yaklaşım”. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 4/8-9 (2016), 33-63.
6. Çağlak, Uğur. “Esnaflar arası komşuluk ilişkileri: Konya bedesten çarşısı üzerine bir değerlendirme”. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/5 (2020): 1621-1631.
7. Eken, Hurigül. “Kentsel Dönüşüm Süreciyle Birlikte Komşuluk İlişkilerinin Yeniden Üretimi: Konya İli Örneği”. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 12 (2023), 17-36.
8. Koyuncu, Ahmet. “Küresel Kentte Komşuluk”. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 22 (2009), 23-42.

9. Koyuncu, Ahmet. Konya'da Komşuluk İlişkileri. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2005.
10. Köten, Esra. “Social Networking in the Neighbourhood: A Field Research in Istanbul”. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2/1 (2015), 23-50.
11. Kulak, Sanem. Diyarbakır'ın Bismil Kırsalında Kadınlar Arası Komşuluk ve Akrabalık İlişkileri. İstanbul: Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
12. Pala Çakmakçı, Nesibe. Korunaklı Mekânlarda Yaşayan Farklı Kuşakların Komşuluk İlişkileri: Elazığ Örneği. Bingöl: Bingöl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
13. Putnam, Robert D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster, 2000.
14. Sassen, Saskia. The Global City: New York, London, Tokyo. Princeton: Princeton University Press, 2013. Tatlıdil, Ercan. Kentleşme ve Gecekondu. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi, 1989.
15. Tezcan, Mahmut. Boş Zamanlar Sosyolojisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları, 1977.