Kur’ân’da (Z-L-L) Kökünün Anlam Alanına Dilbilimsel Bir Bakış

Öz

Kavram tefsiri ve semantik analiz yöntemi son dönemde, Kur’an’ı doğru bir şekilde anlamanın ve anlamlandırmanın en sağlam yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu tefsir yöntemi aracılığıyla kelimenin tarihsel gelişimi takip edilmekte ve kök anlam ile kelimenin tarihî süreç içinde kazandığı farklı anlamlar belirlenmektedir. Ayrıca hemen hemen bütün kavramlar tarihi süreç içinde anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam kayması gibi birçok değişime uğrayabilmektedir. Kavramlar aynı olsa da terim anlamları çoğu zaman ihtiyaç hissedilmesi sebebiyle değişebiliyor. Bizde bu makalede, Arapça dilindeki "Z-L-L" (ز-ل-ل) kökünün semantik yapısını, anlam genişlemesini, z-l-l kök anlamına yakın olan kelimeleri inceleyerek, kökün sözlüklerde kullanımları, Kuran’ı Kerim’de hangi sure ve ayetlerde kaç kez geçtiği, Kuran’da geçen ayetlerdeki mealleri ve kökle ilgili yapılan tefsirler eşliğinde z-l-l kökünü kapsamlı bir şekilde inceleyeceğiz.

Anahtar Kelimeler

• Tafsir
• Qur'an
• Semantics
• Conceptual Exegesis
• Z-L-L
• Sin.

A linguistically oriented analysis of the semantic field of the root ز-ل-ل (Z-L-L) in the Qur’an

Öz

ABSTRACT Conceptual interpretation and semantic analysis method” has recently been accepted as one of the most reliable methods of understanding and interpreting the Quran correctly. Through this interpretation method, the historical development of the word is followed and the main (root) meaning and the relative meanings that the word has gained throughout the historical process are determined. In addition, almost all concepts can undergo many changes such as narrowing of meaning, expansion of meaning, and shift of meaning throughout the historical process. Although the concepts are the same, the meanings of the terms can often change due to need. In this article, we will examine the semantic structure of the root "Z-L-L" (ز-ل-ل) in the Arabic language, its expansion of meaning, words that are close to the root meaning of z-l-l, the uses of the root in dictionaries, the number of times it is used in which surahs and verses in the Quran, its translations in the verses in the Quran and the root z l l in a comprehensive manner accompanied by interpretations made about the root.

Anahtar Kelimeler

• Tafsir
• Qur'an
• Semantics
• Conceptual Exegesis
• Z-L-L
• Sin.

Kaynakça

1. Aḥmed, el-Ḫalīl b. Kitābu’l-ʿAyn. thk. Doktor Abdulhamîd Handevî. 4 Cilt. Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 2003.
2. Alptekin, Zeynel Abidin. “Kur’ân’da Fıkıh Kavramının Semantik Analizi”. Genç Mütefekkirler Dergisi 4/1 (20 Haziran 2023), 268-291. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gemder/article/1319642
3. Balkis, İmdat. “Kur’an’da Veli̇ Kavrami”. Genç Mütefekkirler Dergisi 1/1 (28 Nisan 2020), 1-18. https://dergipark.org.tr/en/pub/gemder/article/726876
4. Bréal, Michel. Essai de Sémantique: Science des Significations. Paris: Hachette, 1897.
5. Dündar, Mazhar. “Izutsu’nun ‘Kur’an’da Allah ve İnsan’ Kitabında İzlediği Semantik Tahlil Yöntemi ve Vahiy Anlayışı”. Turkish Studies - Religion 18/1 (2023), 33-50. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.65026
6. Ekin, Yunus. “İhlâs Kavramının Semantik Analizi”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi III/9 (2002), 147-160. http://ktpmakale.isam.org.tr/detayilhmklzt.php? navdil=tr&midno=11690625&Dergivalkod=0579&YayinTarihi=2002
7. Evsaṭ, Ebû’l-Ḥasen el-Mucâşiʿî el-Belḫî el-Aḫfeş el-. Meʿâni’l-Ḳur’ân. ed. Hudâ Maḥmûd Ḳırâʿa. Ḳâhire: Mektebetu’l-Ḫâncî, 1990.
8. Ezherī, el-Muḥammed b. Aḥmed. Tehẕību’l-luġa. thk. Abdusselâm Muhammed Hârun. 15 Cilt. Mısır: Mektebetü’l-Hanci, 1976.

9. Fârâbî, Ebû Naṣr İsmâil b Ḥammâd el-Cevherî el-. Muntaḫab min Ṣıḥâḥi’l-Cevherî, ts.
10. Fârâbî, Ebû Naṣr İsmâil b Ḥammâd el-Cevherî el-. Tâcu’l-Luğa ve Ṣıḥâḥu’l-ʿArabiyye. ed. Aḥmed ʿAbdulğafûr ʿAṭṭâr. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn, 1987.
11. Frege, Gottlob. Fonksiyon, Kavram, Anlam. çev. M. Sami Türk. İstanbul: Ketebe, 2022.
12. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed el-. İhyâʾü ʿUlûmi’d-Dîn. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Maʿrife, ts.
13. Gökkır, Necmettin. “Kur’an Araştırmalarına Batılı Yaklaşımlar ve Türkiye’ye Etkileri”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 19 (01 Eylül 2012), 303-326. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/article/529185
14. Imruʾu’l-Ḳays b. Ḥucr b. el-Ḥâriŝ el-Kindî. Dîvânu İmriʾi’l-Ḳays. ed. ʿAbdurraḥmân el-Muṣṭâvî. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, 2004.
15. İbn Âbidîn, Muhammed Emîn. Reddü’l-Muhtâr alâ’d-Dürrü’l-Muhtâr. 6 Cilt. Mısır: Mustafâ el-Bâbî el-Halebî ve Oğulları Matbaası, 2. Basım, 1386.
16. İbn Dureyd, Ebû Bekr Muḥammed b. el-Ḥasen b. Dureyd el-Ezdî. Cemheretu’l-Luğa. ed. Remzî Munîr Baʿlebekkî. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn, 1987.
17. Izutsu, Toshihiko. Ethico-Religious Concepts in the Qur’an. Montreal: McGill-Queen’s University Press, 1966. Izutsu, Toshihiko. God and Man in the Qur’an: Semantics of the Qur’anic Weltanschauung. Tokyo: Keio Institute of Cultural and Linguistic Studies, 1964.
18. Kaʿb b. Zuheyr el-Muzenî. ed-Dîvân. ed. ʿAlî Fâʿûr. Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1997.
19. Lyons, John. Semantics. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 1977.
20. Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed el-. Teʾvîlâtü Ehli’s-Sünne. thk. Bâsellûm Mecdî. 10 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1426.
21. Muḥammed b. Muḥammed b. ʿAbdurrezzâḳ, ez-Zebîdî. Tâcu’l-ʿArûs min Cevâhiri’l-Ḳâmûs. ed. Heyet. 40 Cilt. Dâru’l-Hidâye, ts.
22. Mukâtil b. Süleymân, Ebü’l-Hasan. Tefsîru Mukâtil b. Süleymân. thk. Abdullâh Mahmûd Şehhâte. 5 Cilt. Beyrut: Dârü İhyâʾi’t-Türâs, 1. Basım, 1423.
23. Saussure, Ferdinand de. Genel Dilbilim Dersleri. çev. Berke Vardar. İstanbul: Yeni Zamanlar Yayınları, 2001. Ŝaʿlebî, Ebû İsḥâḳ Aḥmed b. Muḥammed b. İbrâhîm eŝ-. el-Keşf ve’l-Beyân. ed. Ebû Muḥammed b ʿÂşûr. Beyrut: Dâru İḥyâi’t-Turâŝi’l-ʿArabî, 2002.
24. Taberî, İbn Cerîr, Câmiʿu’l-beyân fî tefsîri’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah b. Abdulmuhsin. 30 Cilt. Kahire: Daru’l-Arabiyyeti’l-İslamiyye, 2001.
25. Ullmann, Stephen. Semantics: An Introduction to the Science of Meaning. Oxford: Blackwell, 1972. Yaḥyâ b. Sellâm, Ebû Zekeriyyâ Yaḥyâ b. Sellâm el-Ḳayravânî. Tefsîru Yaḥyâ b. Sellâm. ed. Hind Şelebî. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 2004.
26. Zemahşerî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî ez. el-Keşşâf. ed. Âdil Ahmed Abdul Mevcut - Ali Muhammed. 6 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykan, 1998.
27. ʿAskerî, Ebû Muḥammed el-Ḥasen b. ʿAlî el-Hâdî el-. Tefsîru’l-İmâm el-ʿAskerî. ed. Medresetu’l-İmâm el-Mehdî, ts.