Prekonsepsiyonel Dönemdeki Kadınların Sağlık Davranışları Değişim Aşamaları (Transteoretik Model): Randomize Kontrollü Çalışma
Öz
Amaç: Prekonsepsiyonel bakım, gebelik planlayan ya da gebelik düşünmeyen bir kadının sağlığını, sağlık davranışlarını ve bilgilerini optimize etmek olarak tanımlanabilir. Bu çalışmanın amacı; hiç gebelik yaşamamış, gebelik düşünen kadınlara verilen eğitimin kadınlardaki sağlık davranışları değişim aşamalarına (transteoretik model) etkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü eğitim müdahale çalışmasıdır. Örneklem büyüklüğü G*Power 3.1.7 programı ile her grupta en az 88 kadın olarak hesaplanmıştır. Çalışma 180 kadın ile sonlandırılmıştır. Merkeze gelen kadınlar örneklem kriterleri açısından değerlendirilmiş ve randomize örnekleme yöntemi ile iki gruba ayrılmıştır. İlk görüşmede tüm kadınlara: Tanıtıcı Bilgi Formu, Prekonsepsiyonel Risk Değerlendirme Formu, Değişim Aşamalarını Değerlendirme Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II, Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği doldurtulmuştur. Girişim grubundaki kadınlara gebeliğe hazırlık eğitimi ve Prekonsepsiyonel Bakım Rehberi adlı bir rehber kitap verilmiştir. Kontrol grubundaki kadınlar eğitim verilmemiştir.
Bulgular: Girişim grubunda yer alan kadınların; folik asit kullanma, düzenli fiziksel aktivite uygulama, yeterli ve dengeli beslenme açısından değişim aşamaları ön-son test sonuçlarına göre aralarında bulunan farkın istatistiksel olarak da anlamlı olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Prekonsepsiyonel dönemde verilen gebeliğe hazırlık eğitiminin, folik asit kullanımı, düzenli fiziksel aktivite, yeterli ve dengeli beslenme değişim aşamaları açısından etkili olduğu, ölçek puan ortalamalarında anlamlı artış sağladığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Prekonsepsiyonel dönem, transteoretik model, eğitim, gebeliğe hazırlık, ebelik
Kaynakça
- Darmstadt GL, Bhutta ZA, Cousens S, et al. Evidence-based, cost-effective interventions: how many newborn babies can we save? Lancet 2005;365(9463):977–88.
- Bhutta ZA, Das JK, Bahl R, et al. Can available interventions end preventable deaths in mothers, newborn babies, and stillbirths, and at what cost? Lancet 2014;384(9940):347–70.
- Doğaner G, Gölbaşı Z. Preconceptional Consultancy. STED 2011;20(5):215-21.
- WHO. Preconception care: Maximizing the gains for maternal and child health. Switzerland; 2013. Available at: https://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/preconception_care_policy_brief.pdf. Accessed August 27, 2020.
- Çoşkun A. The Place and Importance of Preconception Careand Counseling in Women’s Lives. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 2011;8(3):8-15.
- Witt WP, Wisk LE, Cheng ER, et al. Preconception mental health predicts pregnancy complications and adverse birth outcomes: a national population-based study. Matern Child Health J 2012;16(7):1525–41.
- Bish CL, Farr S, Johnson D, et al. Preconception health of reproductive aged women of the Mississippi River delta. Matern Child Health J 2012;16 Suppl 2:250–7.
- Stern J. Preconception Health and Care: A Window of Opportunity. BMC Pregnancy Childbirth 2015;19(12):1–72.
- Dean S V, Lassi ZS, Imam AM, et al. Preconception care: nutritional risks and interventions. Reprod Health 2014;11(Suppl(S3):1-15.
- ACOG. ACOG Committee Opinion number 313, September 2005.The Importance of Preconception Care in the Continuum of Women’s Health Care. Obstet Gynecol. 2005;106(3):665-6.