Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması

Görkem Karakaş Uğurlu; Mustafa Uğurlu; Muhammed Bülent Akıncı; Dilara Irmak Gaygusuz; Sibel Erol; Zuhal Koç Apaydın; Gökçen Turan; Oğuz Peker; Emine Tuğçe Doğan; Hatice Seda Norçin Demirdaş; Ayza Mutlu Haydanlı; Ali Çayköylü

doi:10.54005/geneltip.1036518

TR EN

Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması

Öz

Amaç: Kanser hastalarında uyku bozuklukları, uyku hijyeni, psikopatoloji ve yaşam kalitesi kavramlarını bütüncül bir çerçevede ele alan az sayıda çalışma vardır. Özellikle uyku hijyeni erişkin kanser hastalarında uyku bozukluklarının tedavisinde yer almasına rağmen etkinliğine dair çalışma yoktur. Çalışmanın amacı bu kavramlar arasındaki ilişkilerin yön ve büyüklüklerini modellemek ve böylece klinik pratiğe katkı sunmaktır. Yöntem: Bu çalışma kanser tanısı almış 34 katılımcı ve 16 sağlıklı kontrolden oluşan iki grup üzerinde yapılmıştır. Katılımcılar uyku hijyeni ve bozuklukları, psikopatoloji ve yaşam kalitesi bakımından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Kanser hastalarında uyku hijyeni, uyku sağlığı, ruh sağlığı ve yaşam kalitesi kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde bozulmuştur. Ancak uyku hijyeninde bozulmanın uyku bozuklukları, psikopatoloji ve yaşam kalitesi üzerinde etkisi saptanmamıştır. Uyku bozuklukları psikopatolojideki artışa ikincil olarak geliştiği saptanmıştır. Sonuç: Kanser hastalarında uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni önerileri hastaya göre ve dikkatli seçilmeli ve etkileri sınırlı olabileceği için bu hastalarda uyku bozukluklarındaki gidişin yakın izlenmesi gereklidir. Ayrıca kanser hastalarında uyku bozuklukları ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde temel hedefin hastadaki psikopatoloji düzeyi olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

kanser, psikopatoloji, uyku, uyku hijyeni, yaşam kalitesi

The role of sleep hygiene and psychopathology in improving the quality of life and treatment of sleep disorders in cancer patients: A path analysis study

Öz

Objective: There are few studies that address the concepts of sleep disorders, sleep hygiene, psychopathology and quality of life in a holistic framework in cancer patients. Although sleep hygiene is particularly involved in the treatment of sleep disorders in adult cancer patients, there is no study on its effectiveness. The aim of the study is to model the directions and sizes of the relationships between these concepts and thus contribute to clinical practice. Method: This study was conducted on two groups consisting of 34 participants diagnosed with cancer and 16 healthy controls. Participants were compared in terms of sleep hygiene and disorders, psychopathology, and quality of life. Results: Sleep hygiene, sleep health, mental health and quality of life were significantly impaired in cancer patients compared to the control group. However, impairment in sleep hygiene has not been found to have an effect on sleep disorders, psychopathology and quality of life. Sleep disorders have been found to develop secondary to the increase in psychopathology. Conclusion: In the treatment of sleep disorders in cancer patients, sleep hygiene recommendations should be chosen according to the patient and carefully, and since their effects may be limited, the course of sleep disorders in these patients should be closely monitored. In addition, it was concluded that the main goal in improving sleep disorders and quality of life in cancer patients should be the level of psychopathology in the patient.

Anahtar Kelimeler

cancer, sleep, sleep hygiene, psychopathology, quality of life

Kaynakça

Voiss P, Höxtermann MD, Dobos G, et al. Cancer, sleep problems, and mind‐body medicine use: Results of the 2017 National Health Interview Survey. Cancer. 2019;125:4490-7.
Scharf M, Kasinathan N, Sunderram J. Sleep disorders in critically ill cancer patients. In: Nates J., Price K. (eds) Oncologic Critical Care. Springer, Cham. 2020;699-707.
Ma Y, Hall DL, Ngo LH, et al. Efficacy of cognitive behavioral therapy for insomnia in breast cancer: A meta-analysis. Sleep Med Rev. 2020:101376.
İzci F, İlgün AS, Fındıklı E, et al. Psychiatric symptoms and psychosocial problems in patients with breast cancer. J Breast Health. 2016;12:94.
Toussi A, Barton VR, Le ST, et al. Psychosocial and psychiatric comorbidities and health-related quality of life in alopecia areata: A systematic review. J Am Acad Dermatol. 2020.
Buysse DJ, Reynolds III CF, Monk TH, et al. The Pittsburgh Sleep Quality Index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28:193-213.
Ağargün MY, Kara H, Anlar Ö. The validity and reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turk Psikiyatri Derg. 1996;7:107-15.
Johns MW. Reliability and factor analysis of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep. 1992;15:376-81.
Izci B, Ardic S, Firat H, et al. Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep Breath. 2008;12:161-8.
Mastin DF, Bryson J, Corwyn R. Assessment of sleep hygiene using the Sleep Hygiene Index. J Behav Med. 2006;29:223-7.

Ozdemir PG, Boysan M, Selvi Y, et al. Psychometric properties of the Turkish version of the Sleep Hygiene Index in clinical and non-clinical samples. Compr Psychiat. 2015;59:135-40.
Pinar R. Reliability and construct validity of the SF-36 in Turkish cancer patients. Qual Life Res. 2005;14:259-64.
Ware J, John E, Gandek B. The SF-36 Health Survey: Development and use in mental health research and the IQOLA Project. Int J Ment Health. 1994;23:49-73.
Derogatis LR, Cleary PA. Confirmation of the dimensional structure of the SCL‐90: A study in construct validation. J Clin Psychol. 1977;33:981-9.
Dağ İ. Belirti Tarama Listesi (Scl-90-R)'nin Üniversite Öğrencileri için güvenirliği ve geçerliği. Turk Psikiyatri Derg. 1991;2:5-12
Schermelleh-Engel K, Moosbrugger H, Müller H. Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. MPR-Online. 2003;8:23-74.
Savard J, Simard S, Ivers H, et al. Randomized study on the efficacy of cognitive-behavioral therapy for insomnia secondary to breast cancer, part I: Sleep and psychological effects. J Clin Oncol. 2005;23:6083-96.
Berger AM, VonEssen S, Kuhn BR, et al. Adherence, sleep, and fatigue outcomes after adjuvant breast cancer chemotherapy: Results of a feasibility intervention study. Oncol Nurs Forum. 2003;30:513-522
Walker AJ, Johnson KP, Miaskowski C, et al. Sleep Quality and Sleep Hygiene Behaviors of Adolescents during Chemotherapy. J Clin Sleep Med. 2010;06:439-44.
Kline R. Principles and Practice of Structural Equation Modeling. Ed. Ke-3. New York: The Guilford Press; 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Görkem Karakaş Uğurlu Bu kişi benim
Türkiye

Mustafa Uğurlu ^* Bu kişi benim
Türkiye

Muhammed Bülent Akıncı Bu kişi benim
Türkiye

Dilara Irmak Gaygusuz Bu kişi benim
Türkiye

Sibel Erol Bu kişi benim
Türkiye

Zuhal Koç Apaydın Bu kişi benim
Türkiye

Gökçen Turan Bu kişi benim
Türkiye

Oğuz Peker
Türkiye

Emine Tuğçe Doğan Bu kişi benim
Türkiye

Hatice Seda Norçin Demirdaş Bu kişi benim
Türkiye

Ayza Mutlu Haydanlı Bu kişi benim
Türkiye

Ali Çayköylü Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

20 Ekim 2020

Kabul Tarihi

12 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 31 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.54005/geneltip.1036518

IZ

https://izlik.org/JA82NP39CT

APA

Karakaş Uğurlu, G., Uğurlu, M., Akıncı, M. B., Gaygusuz, D. I., Erol, S., Koç Apaydın, Z., Turan, G., Peker, O., Doğan, E. T., Norçin Demirdaş, H. S., Mutlu Haydanlı, A., & Çayköylü, A. (2021). Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması. Genel Tıp Dergisi, 31(4), 344-348. https://doi.org/10.54005/geneltip.1036518

AMA

1.Karakaş Uğurlu G, Uğurlu M, Akıncı MB, vd. Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması. Genel Tıp Derg. 2021;31(4):344-348. doi:10.54005/geneltip.1036518

Chicago

Karakaş Uğurlu, Görkem, Mustafa Uğurlu, Muhammed Bülent Akıncı, vd. 2021. “Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması”. Genel Tıp Dergisi 31 (4): 344-48. https://doi.org/10.54005/geneltip.1036518.

EndNote

Karakaş Uğurlu G, Uğurlu M, Akıncı MB, Gaygusuz DI, Erol S, Koç Apaydın Z, Turan G, Peker O, Doğan ET, Norçin Demirdaş HS, Mutlu Haydanlı A, Çayköylü A (01 Aralık 2021) Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması. Genel Tıp Dergisi 31 4 344–348.

IEEE

[1]G. Karakaş Uğurlu vd., “Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması”, Genel Tıp Derg, c. 31, sy 4, ss. 344–348, Ara. 2021, doi: 10.54005/geneltip.1036518.

ISNAD

Karakaş Uğurlu, Görkem - Uğurlu, Mustafa - Akıncı, Muhammed Bülent - Gaygusuz, Dilara Irmak - Erol, Sibel - Koç Apaydın, Zuhal - Turan, Gökçen v.dğr. “Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması”. Genel Tıp Dergisi 31/4 (01 Aralık 2021): 344-348. https://doi.org/10.54005/geneltip.1036518.

JAMA

1.Karakaş Uğurlu G, Uğurlu M, Akıncı MB, Gaygusuz DI, Erol S, Koç Apaydın Z, Turan G, Peker O, Doğan ET, Norçin Demirdaş HS, Mutlu Haydanlı A, Çayköylü A. Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması. Genel Tıp Derg. 2021;31:344–348.

MLA

Karakaş Uğurlu, Görkem, vd. “Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması”. Genel Tıp Dergisi, c. 31, sy 4, Aralık 2021, ss. 344-8, doi:10.54005/geneltip.1036518.

Vancouver

1.Görkem Karakaş Uğurlu, Mustafa Uğurlu, Muhammed Bülent Akıncı, Dilara Irmak Gaygusuz, Sibel Erol, Zuhal Koç Apaydın, Gökçen Turan, Oğuz Peker, Emine Tuğçe Doğan, Hatice Seda Norçin Demirdaş, Ayza Mutlu Haydanlı, Ali Çayköylü. Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması. Genel Tıp Derg. 01 Aralık 2021;31(4):344-8. doi:10.54005/geneltip.1036518

Genel Tıp Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.

Kanser hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve uyku bozukluklarının tedavisinde uyku hijyeni ve psikopatolojinin yeri: Bir yol analizi çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

The role of sleep hygiene and psychopathology in improving the quality of life and treatment of sleep disorders in cancer patients: A path analysis study

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster