Non-farmakolojik Kombine Tedavi Yöntemlerinin Fibromiyaljili Hastalarda Serum Beta-Endorfin Düzeyi, Ağrı, Depresyon, Uyku Kalitesi ve Fonksiyonel Durum Üzerine Etkisi
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı FMS tedavisinde kullanılan non-farmakolojik kombine tedavi metodlarının etkinliğini serum β–Endorfin, ağrı, depresyon, uyku kalitesi ve fonksiyonel durumu değerlendirerek karşılaştırmaktır.
Yöntemler: Çalışmaya FMS tanısı almış 60 kadın hasta ve 30 sağlıklı kadın gönüllü dahil edildi. FMS'li hastalar rastgele 30 kişiden oluşan iki eşit gruba ayrıldı. İlk hasta grubuna fizik tedavi ve balneoterapi uygulanırken, ikinci gruba fizik tedavi, balneoterapi ve aerobik egzersiz programı uygulandı. FMS hastaları tedavi öncesi ve sonrası, ağrı için Görsel Analog Skala (GAS), Fibromiyalji Etki Anketi (FEA), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) anketleriyle değerlendirildi. Serum β-Endorfin seviyeleri, sağlıklı kontrol grubunda bir kez, FMS hastalarında tedavi öncesi ve sonrası iki kez ölçüldü.
Bulgular: FMS’li hasta gruplarında β-Endorfin düzeyi sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşüktü ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Fizik tedavi ve balneoterapi alan FMS’li grubunun ve fizik tedavi, balneoterapi ve aerobik egzersiz tedavisi alan FMS’li grubunun tedavi sonrası β-Endorfin düzeyleri tedavi öncesine göre daha yüksekti ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Bununla birlikte fizik tedavi, balneoterapi ve aerobik egzersiz tedavisi alan FMS’li grupta fizik tedavi ve balneoterapi alan FMS’li gruba oranla tedavi sonrası β-Endorfin düzeyi daha yüksekti ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Her iki hasta grubunda, tedavi sonrası FEA, GAS, BDÖ ve PUKİ değerini tedavi öncesine göre azalmıştı ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001).
Tartışma: FMS hastalarında serum β-Endorfin düzeyleri daha düşük bulundu. FMS tedavisinde aerobik egzersiz ve balneoterapi etkili yöntemlerdir. Bu sonuçlar, FMS etiyopatogenezi ve tedavisi ile ilgili ileri klinik çalışmalar için yol gösterici olabilir.
Anahtar Kelimeler
Fibromyalji, aerobik egzersiz, balneoterapi, fizik tedavi, tedavi
Kaynakça
- Karadag A, Hayta E, Celik VK, Bakir S. Serum vascular endothelial growth factor and vascular endothelial growth factor receptor-1 levels in patients with fibromyalgia syndrome. Arch Rheumatol 2019;34:414-18.
- Korucu RU, Karadağ A, Taş A et al. Serum Calcitonin Gene-Related Peptide and Receptor Protein Levels in Patients With Fibromyalgia Syndrome: A Cross-Sectional Study. Arch Rheumatol 2020;35:463-67.
- Kocak I, Hizmetli S, Tas A, Karadag A et al. High levels of cathepsin S and cystatin C in patients with fibromyalgia syndrome. Int J Rheum Dis 2020;23:966-69.
- Adler GK, Kinsley BT, Hurwitz S, Mossey CJ, Goldenberg DL. Reduced hypothalamic-pituitary and sympathoadrenal responses to hypoglycemia in women with fibromyalgia syndrome. Am J Med 1999;106:534–43.
- Semiz EA, Hizmetli S, Semiz M et al. Serum cortisol and dehydroepiandrosterone-sulfate levels after balneotherapy and physical therapy in patients with fibromyalgia Saudi Med J 2016;375:544-50.
- Fichna J, Janecka A, Costentin J, Rego do J. The Endomorphin System and Its Evolving. Pharmacol reviwes 2007;591:88–3.
- Goldfarb AH, Jamurtas AZ. Beta-endorphin response to exercise. An Updat Sport Med 1997;24:8–16.
- Paulev PE, Thorbøll JE, Nielsen U et al. Opioid involvement in the perception of pain due to endurance exercise in trained man. Physiol. 1989;39:67–4
- Schmidt-Wilcke T, Clauw DJ. Fibromyalgia: From pathophysiology to therapy. Nat Rev Rheumatol 2011;7:518–7.
- Karadağ A, Canbaş M, Parlak M. Balneoterapinin fibromiyalji hastalarında ağrı ve yaşam kalitesine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Dergisi 2018;9:114-20.