Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin temel yaşam desteği konusunda bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Öz
Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü, egzersize bağlı ölümlerin, egzersizden sonra ki 30 saniye ile 6 saatlik süre içinde ortaya çıktığını belirtmektedir. Genç sporcularda yarış sporları sırasında kardiyak ani ölüm sıklığının yılda 0,5-1/100.000 olduğu varsayılmaktadır. Bu çalışma Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu BESYO öğrencilerinin temel yaşam desteği TYD bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla yapılmıştır.Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini 2014 yılı bahar döneminde Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu bölümünde okuyan 903 öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilerden 310 kişiye müsabakalar veya devamsızlık sebebiyle ulaşılamamış, 61 öğrenci ise ankete katılmak istemediği için çalışmaya alınmamasından dolayı 426 öğrenci örnekleme alınmıştır. Etik kurul ve kurum izinleri alındıktan sonra araştırmacılar tarafından 2010 yılı Avrupa Resüsitasyon Konseyi’nin ERC yayınladığı temel yaşam desteği kılavuzu dikkate alınarak bilgi düzeyini belirlemeye yönelik 20 soru ve yaş, cinsiyet, okuduğu bölüm, sınıf gibi demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 4 sorudan oluşan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 15 programı kullanılmıştır. Veriler ortalama ± standart sapma ve yüzde olarak özetlenmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki kare testi kullanılmıştır. Anlamlılık p< 0,05 olarak alınmıştır.Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin %64’ü n=271 erkek, %36’sı n=153 kız öğrencilerden oluşmaktadır. Yaşların ortalaması erkek öğrencilerin 21.9 ± 1.9 iken kız öğrencilerin 21.2 ± 2.1 idi. Öğrencilerin %30.9’u n=130 birinci sınıfta, %24.9’u n=105 ikinci sınıfta, %33.3’ü n=140 üçüncü sınıfta, %10.9’u n=46 dördüncü sınıfta okumaktadır. Çalışmada en fazla ulaşılan bölüm %37.4 n=156 oranla antrenörlüktür. Çalışmaya katılanlardan %24.8’i n=103 daha önce temel yaşam desteği eğitimi almış olup, öğrencilerin %8.5’i n=35 bu konuda güncel bilgileri takip ettiğini ifade etmiştir. Öğrencilerin %51.1’i n=208 temel yaşam desteğinin kalp durması durumunda yapılacağını, %94.2’si n=389 temel yaşam desteğinde ilaç verilmeyeceğini, %46.2’si n=195 kalp masajının göğüs kemiğinin alt ucuna uygulanacağını, %24.6’sı n=100 kalp masajı/ suni solunum oranını 30/2 olacağını ifade etmiştir. Kızlar %57.0 erkeklere %40.2 göre, spor yöneticiliği bölümünde okuyanlar %58.3 , beden eğitimi öğretmenliği %38.7 ve antrenörlük bölümünde %40.5 okuyanlara göre Kalp masajının göğüs kemiğinin alt ucuna uygulanacağını istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek oranda ifade etmiştir sırasıyla p=0.003, sd=2, p=0.001, sd=4 .Sonuç: ÖğrencilerinTemel Yaşam Desteği bilgi düzeyi düşüktür. Öğrencilerin konu ile ilgili daha sık aralıklarla bilgilendirilerek konunun ehemmiyeti açısından farkındalıklarının artırılması gerekmektedir
Anahtar Kelimeler
Temel Yaşam Desteği, Beden Eğitimi Spor Yüksek Okulu, Bilgi Düzeyi
Kaynakça
- Gürsoy A, Çilingir D. Temel Yaşam Desteğindeki Değişik- liklerin Güncelleştirilmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2008;3:125-42.
- Tomruk Ö, Soysal S, Karcıoğlu Ö, ve ark. DEÜTF Acil Ser- visine Başvuran Hastalara Eşlik Eden Hasta Yakınlarının İlk Yardım Bilgi Düzeyleri Ve Etkileyen Faktörler. The 1st World Congress of EmergencyandMilitaryContingency- Medicine. Kemer, Antalya, 3-8 Haziran 2002. Bildiri Kitabı, s.111.
- Sivrikaya AH.Sporda Ani Ölüm.Atatürk Üniversitesi BES- YO, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2004; 6 :52-56.
- Epstein SE, Maron BJ.SuddenDeathandtheCompetitive- Athlete: Perspectives on Pre-ParticipationScreeningStu- dies. J AmCollCardiol 1986; 7:220-30.
- Maron BJ, JamshidShirani, Poliac LC, et al. SuddenDeath in YoungCompetitiveAthletesClinical, Demographic, and- PathologicalProfiles. JAMA 1996;276:199-204.
- Kalyon TA. Spor Hekimliği Sporcu Sağlığı ve Spor Sakatlık- ları 1.Baskı, Ankara Gata Basımevi, 1990.
- Şahin A. Karaman il merkezindeki beden eğitimi öğret- menlerinin ve sınıf öğretmenlerinin ilk yardım konusun- daki bilgi düzeylerinin karşılaştırılması.Yüksek Lisans Tezi. Beden Eğitimi Ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı, Ka- raman,2011.
- Soysal S, Karcıoğlu Ö, Korkmaz T, Topaçoğlu H. Temel Ya- şam Desteği Eğitimi: İdeal Ne Kadar Uzakta ? Akademik Acil Tıp Dergisi 2005, 3:40-6.
- 2010 ACCF/AHA guideline for assessment of cardiovascu- lar risk in asymptomatic adults: a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Associ- ation Task Force on Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol 2010 ;56:e50-103.
- Baysal Z, Cengiz M, Mordeniz C. Tıp Fakültesi Birinci Sını- fında Uygulanan Temel Yaşam Desteği Eğitiminin Değer- lendirilmesi.Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2007; 16: 17-20.