TR
EN
GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ
Öz
Gıda katkı maddeleri, gıdanın güvenliğini, tazeliğini, lezzetini, dokusunu veya görünümünü korumak veya geliştirmek amacıyla kullanılan maddelerdir. İşlenmiş gıda tüketimi arttıkça, gıda katkı maddelerinin tüketimi de artmıştır. Çalışmalar, yüksek dozlarda ve uzun süre maruz kalmanın canlı organizmalarda toksik, genotoksik, mutajenik etkilere ve üreme, gelişimsel, immünotoksisite gibi bozukluklara neden olabileceğini göstermektedir. Gıda katkı maddelerinin genotoksik etkilerine ilişkin bazı tartışmalar devam etmektedir. Önerilen dozlarda kullanımlarının genellikle güvenli olduğu kabul edilirken, bazı gıda katkı maddelerinin önerilen günlük alım miktarını aşabileceğine dair kanıtlar bulunmaktadır. Ayrıca, gıda katkı maddelerinin vücutta birikmesi olasılığına dikkat çekilmekte ve bu birikimin genetik materyal üzerinde toksik etkilere ve olumsuz sağlık sonuçlarına yol açabileceği vurgulanmaktadır. Bu derleme, özellikle yaygın kullanılan bazı gıda katkı maddelerinin genotoksik etkilerini araştıran güncel çalışmaların bir özetini sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Ece ÇELİK ATALAY'a 100/2000 özel burs programı kapsamında burs sağlayan Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) teşekkür ederiz. Ece ÇELİK ATALAY ayrıca BİDEB/2211-A doktora burs programı kapsamında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından sağlanan mali desteğe teşekkür eder.
Kaynakça
- Abo-EL-Sooud, K., Hashem, M. M., Badr, Y. A., Eleiwa, M. M., Gab-Allaha, A. Q., Abd-Elhakim, Y. M., Bahy-EL-Dien, A. (2018). Assessment of hepato-renal damage and genotoxicity induced by long-term exposure to five permitted food additives in rats. Environmental Science and Pollution Research, 25: 26341-26350, doi:10.1007/s11356-018-2665-z.
- Abu-Elfotuh, K., Abdel-Sattar, S. A., Abbas, A. N., Mahran, Y. F., Alshanwani, A. R., Hamdan, A. M. E., Atwa, A. M., . . . El-Din, M. N. (2022). The protective effect of thymoquinone or/and thymol against monosodium glutamate-induced attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD)-like behavior in rats: Modulation of Nrf2/HO-1, TLR4/NF-κB/NLRP3/caspase-1 and Wnt/β-Catenin signaling pathways in rat model. Biomedicine and Pharmacotherapy, 155: 113799, doi:10.1016/j.biopha.2022.113799.
- Ahmad, S. Y., Friel, J., Mackay, D. (2020). The Effects of Non-Nutritive Artificial Sweeteners, Aspartame and Sucralose, on the Gut Microbiome in Healthy Adults: Secondary Outcomes of a Randomized Double-Blinded Crossover Clinical Trial. Nutrients, 12(11): 3408, doi:10.3390/nu12113408.
- Akhal’tseva, L., Yurchenko, V., Yurtseva, N., Konyashkina, M. (2022). Evaluation of the genotoxicity of the food dye tartrazine in a micronucleus test in vivo. Hygiene and Sanitation. 2022; 101 (7): 798–801. Hygiene and Sanitation, 10: 0016-9900, doi:10.47470/0016-9900-2022-101-7-798-801.
- Algarni, A. A. (2021). In vitro effects of Sunset Yellow on Chromosomal Damage and Sister Chromatid Exchanges in Human Peripheral Lymphocytes. Annual Research & Review in Biology, 36(12): 88-94, doi:10.9734/arrb/2021/ v36i1230466.
- Ali, M. Y., Hassan, G. M., Hassan, A. M. S., Mohamed, Z. A., Ramadan, M. F. (2020). In vivo genotoxicity assessment of sunset yellow and sodium benzoate in female rats. Drug and Chemical Toxicology, 43(5): 504-513, doi:10.1080/ 01480545.2018.1510416.
- Anonymous (2023). Türk gıda kodeksi. Gıda katkı maddeleri yönetmeliği (2023). Tarım ve Orman Bakanlığı. 13 Ekim 2023 tarih ve 32338 sayılı. Resmi Gazete, Ankara.
- Anonymous. (2009a). Scientific Opinion on the re‐evaluation Tartrazine (E 102). EFSA Journal, 7(11): 1331, doi:10.2903/j.efsa.2009.1331.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme ve Diyetetik (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
14 Şubat 2024
Gönderilme Tarihi
4 Temmuz 2023
Kabul Tarihi
6 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 49 Sayı: 1
APA
Çelik Atalay, E., & Sağdıçoğlu Celep, A. G. (2024). GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ. Gıda, 49(1), 1-24. https://doi.org/10.15237/gida.GD23078
AMA
1.Çelik Atalay E, Sağdıçoğlu Celep AG. GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ. GIDA. 2024;49(1):1-24. doi:10.15237/gida.GD23078
Chicago
Çelik Atalay, Ece, ve Adviye Gülçin Sağdıçoğlu Celep. 2024. “GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ”. Gıda 49 (1): 1-24. https://doi.org/10.15237/gida.GD23078.
EndNote
Çelik Atalay E, Sağdıçoğlu Celep AG (01 Şubat 2024) GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ. Gıda 49 1 1–24.
IEEE
[1]E. Çelik Atalay ve A. G. Sağdıçoğlu Celep, “GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ”, GIDA, c. 49, sy 1, ss. 1–24, Şub. 2024, doi: 10.15237/gida.GD23078.
ISNAD
Çelik Atalay, Ece - Sağdıçoğlu Celep, Adviye Gülçin. “GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ”. Gıda 49/1 (01 Şubat 2024): 1-24. https://doi.org/10.15237/gida.GD23078.
JAMA
1.Çelik Atalay E, Sağdıçoğlu Celep AG. GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ. GIDA. 2024;49:1–24.
MLA
Çelik Atalay, Ece, ve Adviye Gülçin Sağdıçoğlu Celep. “GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ”. Gıda, c. 49, sy 1, Şubat 2024, ss. 1-24, doi:10.15237/gida.GD23078.
Vancouver
1.Ece Çelik Atalay, Adviye Gülçin Sağdıçoğlu Celep. GIDA KATKI MADDELERİ VE GENETİK ETKİLERİ. GIDA. 01 Şubat 2024;49(1):1-24. doi:10.15237/gida.GD23078
GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.