Generation Z and Career Planning: A Study on High School Students

Öz

When the academic literature on Generation Z is reviewed, it can be observed that studies focusing on the career plans of Generation Z individuals attending high schools are relatively limited. This study examines the career plans of Generation Z. The sample of the study consists of 10th and 11th-grade high school students attending a Science High School in Denizli, Türkiye. The survey method was used in the research, and a convenience sampling method was preferred. According to the results of the research, career expectations of students differ according to their gender. Male students received higher scores than female students. Students' career expectations differ statistically only in the marriage and family dimension according to the mother's profession. It was determined that students whose mothers were housewives and civil servants received higher scores in this dimension than in other dimensions. In addition, as another result of the study; it was determined that the career expectation attitudes of students whose mothers are university graduates are low in terms of religion and society, while those of students whose mothers are primary and high school graduates are higher

Anahtar Kelimeler

• Generation Z
• Career
• Career Plan
• High School Students

Z Kuşağı ve Kariyer Planlama: Lise Öğrencilerine Yönelik Bir Araştırma

Öz

Akademik olarak Z kuşağıyla ilgili literatür incelendiğinde, liselerde öğrenim gören Z Kuşağına mensup kişilerin kariyer planlarına ilişkin yapılmış çalışmaların nispeten az sayıda olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, Z Kuşağının kariyer planları üzerinde durulmaktadır. Çalışmanın örneklemini, Türkiye’nin Denizli ilindeki bir Fen Lisesinde öğrenim gören, 10. ve 11. sınıf lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada anket yöntemi kullanılmış olup kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin cinsiyetlerine göre kariyer beklentileri farklıdır. Erkek öğrenciler kadın öğrencilere göre daha yüksek puan almışlardır. Öğrencilerin kariyer beklentileri anne mesleğine göre yalnızca evlilik ve aile boyutunda istatistiksel olarak farklılaşmaktadır. Annesi ev hanımı ve memur olan öğrencilerin bu boyuttaki aldıkları puanların diğer boyutlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın diğer sonuçlarından olarak; annesi üniversite mezunu olan öğrencilerin din ve toplum boyutundaki kariyer beklentisi tutumlarının düşük; annesi ilkokul ve lise mezunu olan öğrencilerin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Z Kuşağı
• Kariyer
• Kariyer Planı
• Lise Öğrencileri

Kaynakça

1. Agarwal, H., Vaghela, P.S. (2018). Work Values Of Gen Z: Bridging The Gap To The Next Generation. National Conference On Innovative Business Management Practices in 21 St Century, Faculty Of Management Studies, Parul University, Gujarat, India, ss.1-26.
2. Akay H., (2024). Gençlerin Kariyer Planlamasında Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolleri, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR) 2024, 10(1), 1-19.
3. Akdemir, A., Gönül Konakay, Harun Demirkaya ve diğerleri (2013). “Y Kuşağının Kariyer Algısı, Kariyer Değişimi ve Liderlik Tarzı Beklentilerinin Araştırılması”, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, ss. 11-42.
4. Akpınar, E. N., Kuloğlu A., (2023). Lise Öğrencilerinin Kariyer Kararı Yetkinliğinin Demografik Değişkenlere Göre Analizi, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, (22) 87, 1367-1378.
5. Arık Avşar, I. ve Şahin Kütük, B. (2020). Y Kuşağında Sosyal Medya Kullanımı ve İnternet Bağımlılığı. Gençlik ve Dijital Çağ (Ed. A. Görgün Baran, O. Hazer & S. Öztürk). Hacettepe Üniversitesi Yayınları. 21-36.
6. Ayhün Erden S. (2013). Kuşaklar Arasındaki Farklılıklar ve Örgütsel Yansımaları, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, Cilt:2, Sayı:1, 93-112
7. Bejtkovský, J. (2016). The Current Generations: The Baby Boomers, X, Y And Z İn The Context Of Human Capital Management Of The 21st Century in Selected Corporations in The Czech Republic. Littera Scripta, Volume 9, Issue 2, P. 25-45.
8. Bilgiç G. H., Seferoğlu S. S. (2020). Z Kuşağının Sosyal Ağlarda Karşı Karşıya Olduğu Tehlikeler ve Onları Bu Tehlikelerden Korumaya Yönelik Öneriler, Ed: Aylin Görgün Baran, Oya Hazer, M. Serhat Öztürk. Gençlik ve Dijital Çağ, Hacettepe Üniversitesi Gençlik Araştırmaları ve Uygulama Merkezi.

9. Chillakuri, B. (2020). Understanding Generation Z Expectations For Effective Onboarding, Journal of Organizational Change Management, Volume 33 Issue 7, p. 1278.
10. Cooman, R., Dries, N. (2012). “Attracting Generation Y: How Work Values Predict Organizational Attraction in Graduating Studets in Belgium”, Managing The New Workforce, Ed. Eddy S. Ng, Lyons T. Sean, UK, pp.42-63.
11. Çağlayankaya, Ö. (2022). Güncel Kariyer Yaklaşımları ve Z Kuşağı: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Örneği, Yayımlanmaış Yüksek Lisans Tezi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi.
12. Çaşın, S. ve Şahin, M. (2023). "İşyerinde Z Kuşağını Anlamak ve Yönetmek”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 58, Denizli, ss. 227-244.
13. Çelebi, Ş., O., Bayrakdaroğlu, F. (2020) Z Kuşağının Tüketim Değerleri: Cep Telefonu Ürünü Üzerinden Nitel Bir Araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (3), 3055-3070.
14. Çetin, C., Karalar, S. (2016) “X, Y ve Z Kuşağı Öğrencilerinin Çok Yönlü ve Sınırsız Kariyer Algıları Üzerine Bir Araştırma”, Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt 14, Sayı 28, ss.157-197.
15. Çetinkaya B. K. (2020). X.Y.Z Kuşağı, Peki Ya Ötesi? “Çevrimiçi”, https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/x-y-z-alfa-kusagi-peki-ya-otesi, Erişim tarihi: 09.04.2023.
16. Çevik, O. ve Deniz, V. (2021). Z Kuşağının İş Motivasyonu ve Kariyer Algılarına Yönelik Bir Araştırma. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12 (24), 287-312.
17. Ertaş, T. (2022). Kariyer Anlayışının Z Kuşağı Açısından İncelenmesi: Bandırma Örneği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi.
18. Gezergen, Ö. Ö. (2024). Z Kuşağının İK'sı: Koçluk ile Yeni Neslin Beklentilerini Karşılama, Harvard Business Türkiye, Erişim tarihi: 19.08.2024. https://hbrturkiye.com/blog/z-kusaginin-ik-si-kocluk-ile-yeni-neslin-beklentilerini-karsilama?utm_source=dengage&utm_medium=email&utm_camp%E2%80%A6
19. Güler, E.K., Tutgun-Ünal, A., & Tarhan, N. (2022). Z Kuşağının Yaşam Anlam Ve Amaç Algılarının İncelenmesi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 5(2), 179-198.
20. Ipsos (2021). Z Kuşağının Hayali Kendi İşini Kurmak, “Çevrimiçi” https://www.ipsos.com/tr-tr/z-kusaginin-hayali-kendi-isini-kurmak. Erişim tarihi: 15.05.2023.
21. İK Magazin (2021). Z Kuşağı Esnek Çalışmayı Tercih Ediyor, “Çevrimiçi” https://ikmagazin.com/isveren-markasi/z-kusagi-esnek-calismayi-tercih-ediyor/. Erişim tarihi: 28.06.2023.
22. İlhan, Ü. D. (2019). “Kuşaklar Arası Çalışma Değerleri Algısı ve Örgüte Duygusal Bağlılık: X ve Y Kuşakları Arasındaki Farklılıklar Üzerine Bir Araştırma”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, S.B.E. İzmir.
23. Jones, V., Jung Hyung Jo, Philippe Andre Martin (2007). Future Schools and How Technology can be Used to Support Millennial and Generation-Z Students. ICUT 2007 (Proceedings B, pp. 886-891), 1st International Conference of Ubiquitous Information Technology, ss. 886-891.
24. Karaman, A. ve Efeoğlu, M. S. (2022). Z Kuşağı ve Kariyer Planlaması: Bir Üniversite Örneği. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 9 (2), 465-487.
25. Kartal, A., Tatlı, E. (2020). Yeşil Reklamların Z Kuşağı Tüketicilerin Satın Alma Kararları Üzerine Etkisi. International Journal of Cultural and Social Studies, Cilt 6, Sayı 1, ss. 208-224.
26. Kılınç, E., Varol, F. (2021). Z Kuşağının İş Hayatına İlişkin Beklentileri ve Kariyer Algıları: Covid-19 Pandemi Sonrası İş Dünyası İçin Turizm, İşletme, Yönetim Bilişim ve Sağlık Yönetimi Kapsamında Bir Değerlendirme, Bursa, Ekin Basım Yayın Dağıtım.
27. Kızıldağ, D. (2019). Z Kuşağı Hangi Beklentilerle İş Yaşamına Giriyor? Seçme ve Yerleştirme Sürecine İlişkin Bir Değerlendirme. Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 12, 32- 46.
28. Koçer, S., Aysel, A. (2019). Kuşakların Tüketim Davranışlarındaki Farklılıklar Üzerine Bir İnceleme. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, (14), 77-105.
29. Kösem, Ü., Çeçen, Z., Akçakanat, T. (2024). Z Kuşağında Temel Motivasyon Kaynakları Üzerine Görgül Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29 (1), 25-39.
30. Lanier, K. (2017). 5 Things HR Professionals Need To Know About Generation Z: Thought Leaders Share Their Views On The Hr Profession And İts Direction For The Future”, Strategic HR Review, Vol. 16, No. 6, pp. 288-290.
31. Loan, T. N. ve N. V. Hoang (2023). Generation Z’s Travel Trend and Behavior: A Systematic Literature Review, Journal of Economics, Finance and Management Studies, Volume 6 Issue 4 April, Page No. 1511-1519.
32. McCrindle, M., Wolfinger, E. (2009). The ABC of XYZ Understanding The Global Generations, Australia, McCrindle Research Pty Ltd.
33. Olgun, C. K. (2020). Gösterge Benliklerin İnşası: Gençlerin Sosyal Medyada Kendilerini Temsil Etme Biçimleri. Journal of History School, 48, 3294-3315.
34. Özdemir, Ş. (2021). Sosyal Medya Çağında Kuşakların Medya Kullanım Alışkanlıklarının İncelenmesi, İletişim Çalışmaları Dergisi, Sayı: 20, 281-308.
35. Sarıoğlu E. B. ve Özgen E. (2018), Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları Üzerine Bir Çalışma, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi Cilt: 11 Sayı: 60, ss: 1067-1081.
36. Schawbel, D. (2014), “Gen Y and Gen Z Global Workplace Expectations Study”, http://millennialbranding.com/2014/geny-genz-global-workplaceexpectations-study, (Erişim tarihi: 09.03.2023).
37. Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayınevi. Tajfel, H., and Turner, J. C.(1986). The Social İdentity Theory Of İntergroup Behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (2nd ed., pp. 7-24). Chicago: Nelson-Hall.
38. Taş, H.Y., Demirdöğmez, M., Küçükoğlu, M. (2017). “Geleceğimiz Olan Z Kuşağının Çalışma Hayatına Muhtemel Etkileri”, Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, Cilt 7, Sayı 13, ss.1031-1048.
39. Tulgan, B. (2013). Meet Generation Z: The Second Generation Within The Giant" Millennial" cohort. Rainmaker Thinking, 125 (1), 1-13.
40. Tuncer E. (2022). Kariyer Anlayışının Z Kuşağı Açısından İncelenmesi: Bandırma Örneği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, s. 42.
41. Tuncer, M. (2011). Ergen Gelecek Beklentileri Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması, Electronic Turkish Studies, 6(3), p. 1265-1275.
42. Turner, A. (2015). Generation Z: Technology And Social Interest. The Journal Of Individual Psychology, Volume 71, Issue 2, pp. 103-113.
43. TÜİK, (2021). İstatistiklerle Gençlik, Yayım: 17 Mayıs 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021-45634. Erişim tarihi: 10.04.2023.
44. Türesin, H. ve Alban, F. N. (2024). Z Kuşağının Teknoloji Bağımlılığı Türü Sanal Mağduriyet Eğilimlerini Etkiler Mi? Manisa Celal Bayar Üniversitesi İİBF Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(2), 85-96.
45. Tüz V. M, (2003). Kariyer Planlamasında Yeni Yaklaşımlar, U. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 4, ss.169-176.
46. Ünlü, G. ve Çiçek, H. (2019). Z Kuşağının Kariyer Beklentileri: Lise Öğrencileri Üzerinde Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22 (2), 447-458.
47. Williams, K. C. ve Page, R. A. (2011). Marketing To The Generations. Journal of Behavioral Studies in Business, Vol: 3, 1-18.
48. Yıldırımalp, S., D. Güvenç (2020). Z Kuşağı"nın Çalışma Ortamını Beklentilerine İlişkin Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, s. 57-76.
49. Yılmazel, S. E. (2020). Yeni Kuşaklara Yönelik Pazarlama. Ed: Aylin Görgün Baran, Oya Hazer, M. Serhat Öztürk. Gençlik ve Dijital Çağ, Hacettepe Üniversitesi Gençlik Araştırmaları ve Uygulama Merkezi.