TÜRKİYE’DE İŞÇİ/HALK ŞİRKETLERİ SÜRECİNİN TÜRKSAN VE HASTAŞ VAKALARI ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Türkiye’de 1961 yılında kitlesel biçimde başlayan Avrupa ülkelerine işçi göçü, devamında pek çok büyük değişimin de öncüsü olmuştur. Sosyal yaşamda, iş, eğitim hayatında ve akla gelebilecek her türlü kamusal/bireysel alanda etkilerini nesillerdir yaşadığımız, hissettiğimiz bu olay, günümüze gelene kadar çok sayıda akademik çalışmanın ve siyasi tartışmanın konusunu oluşturmuştur. Bu çalışma ile 1964 yılında itibaren ortaya çıkmaya başlayan İşçi Şirketi Hareketi sonrası yaşananlar, örnek olay olarak ele alınan iki şirket üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada konuyu daha somut kılabilmek için Avrupa ülkeleri ve ağırlıkla Türkiye’de yaşanan 55 yıllık süreç, TÜRKSAN ve HASTAŞ şirketleri temelinde incelenmiştir. Araştırmada kullanılmak üzere sürece şahitlik etmiş hatta paydaş olmuş iki ulusal gazetenin arşivinde, “Türksan, Hastaş, İşçi Şirketi ve Halk Şirketi” ifadeleri geçen tüm metinler, belge ve veri seti haline getirilmiştir. Elde edilen 725 belge, haber, ilan/duyuru, reklam, köşe yazısı/görüş, araştırma başlıklarıyla sınıflandırılmıştır. TÜRKSAN ve HASTAŞ vakalarında yaşananları elde edilen belgeler üzerinden yorumlamak için araştırma soruları oluşturulmuş ve elde edilen belgeler ile bunlara yanıt aranmıştır. Özetle araştırmada, İşçi/Halk şirketi olarak isimlendirilen bu iki çok ortaklı kuruluş türünün, üretim, pazarlama, finansman, sürdürülebilirlik sıkıntılarını aşmak için büyük kampanyalar ile yüzlerini tekrar tekrar Avrupa’daki Türk işçilerine ve Halk’a dönmelerine, kampanyalarına, çıkar çatışmalarına, hissedar ve hissedar olma potansiyeli taşıyanlara olan vaatlerine, yaşanan tartışmalara, siyasilerin konuyla ilişkilerine, konuya dahillerine, süreç içerisinde ortaya çıkan hayal kırıklıklarına, iki girişimin basına yansıyan yaşam öyküsü üzerinden değinilmiş, süreç özetlenmiştir.